اهرم مالی در بازار آتی چیست و چه کاربردی دارد؟

در ادبیات مالی، اهرم اصطلاحی است که به روش تکثیر کردن سود یا زیان اشاره می‌کند. در واقع خاصیت اصلی اهرم به این شکل است که با وارد آوردن نیرویی کوچک، عملکردی چندین برابری به دست می‌آوریم. با وجود اهرم مالی، سرمایه‌گذاران می‌توانند با مبلغ مشخصی سرمایه، در بازارهای مالی، چندین برابر سود یا زیان کسب کنند. در ادامه این مطلب به معرفی اهرم مالی و نحوه استفاده از آن در بازار آتی می‌پردازیم.

ثبت نام و دریافت کد آتی کالا

برای دریافت کد آتی کالا و شروع سرمایه‌گذاری در این بازار روی دکمه زیر کلیک کنید:

نکات کلیدی:

اهرم مالی در بازار آتی

در بازار آتی کالا، سرمایه گذاران از اهرم مالی برخوردار هستند. در این بازار، قراردادهای هر دارایی در بدو راه‌اندازی، اهرم ۱۰ دارند اما با توجه به شرایط بازار و تغییر وجوه تضمین، این میزان دستخوش نوسان می‌شود.

برای درک بهتر موضوع به مثال زیر توجه کنید:

در یک روز کاری قیمت هر واحد (گرم) گواهی سپرده زعفران پوشال در بازار بورس (اوراق) برابر با ۸۰۰۰ تومان است. فرض کنید آقای احمدی می‌خواهد ۱ کیلو زعفران از بورس بخرد. مبلغ لازم برای خرید یک کیلو گواهی سپرده زعفران به شرح زیر است:

قیمت خرید: ۸۰۰۰ تومان
مقدار خرید: ۱۰۰۰ گرم (هر واحد گواهی سپرده زعفران ۱ گرم است)

طبق فرمول بالا:

۸۰۰۰.۰۰۰=۸۰۰۰×۱۰۰۰

آقای احمدی برای خرید یک کیلو زعفران از بورس باید ۸ میلیون وجه نقد در اختیار داشته باشد. (از کارمزد معاملات صرف‌نظر شده است)

اگر آقای احمدی بخواهد همین مقدار زعفران را از بازار قراردادهای آتی زعفران تهیه کند، چه میزان وجه نقد لازم دارد؟

با توجه به این که اندازه قرارداد آتی زعفران، ۱۰۰ گرم است آقای احمدی باید ۱۰ قرارداد آتی زعفران بخرد. برای اخذ ۱۰ قرارداد آتی زعفران باید به اندازه ۱۰ برابر وجه تضمین اولیه قراردادهای آتی زعفران، وجه نقد به حساب عملیاتی واریز کند. با فرض این که وجه تضمین قراردادهای آتی زعفران برابر با ۱۸۰ هزار تومان باشد، میزان وجه لازم برای اخذ ۱۰ موقعیت خرید در بازار آتی طبق فرمول زیر محاسبه می‌شود:

با توجه به فرمول بالا:

۱.۸۰۰.۰۰۰=۱۰×۱۸۰.۰۰۰

آقای احمدی برای خرید ۱ کیلو زعفران از بازار آتی زعفران باید ۱.۸۰۰.۰۰۰ تومان پرداخت کند. در واقع آقای احمدی توانست در بازار آتی زعفران با میزان سرمایه‌ای کمتر از بازار بورس ۱ کیلو زعفران بخرد. بنابراین آقای احمدی به جای پرداخت ۸ میلیون تومان، تنها با پرداخت ۱.۸۰۰.۰۰۰ می‌تواند ۱ کیلو زعفران بخرد. به این خاصیت بازار آتی، خاصیت اهرمی می‌گویند.

نکته: اهرم مالی با اندازه قرارداد متفاوت است. اندازه قرارداد مقداری ثابت دارد که در مشخصات قرارداد تعیین می‌شود اما اهرم مالی متغیر است.

چگونه اهرم بازار آتی را محاسبه کنیم؟

برای محاسبه اهرم بازار آتی، کافی است ارزش قرارداد را بر وجه تضمین اولیه قراردادها تقسیم کنیم.

در مثال بالا اهرم بازار آتی زعفران برابر است با:

با توجه به مثال بالا، آقای احمدی می‌تواند تنها با ۱.۸۰۰.۰۰۰ تومان به اندازه ۸.۰۰۰.۰۰۰ تومان سرمایه‌گذاری کند. یعنی سود و زیان او نسبت به مبلغ ۱.۸۰۰.۰۰۰ تومان ۴.۴۴ برابر خواهد بود.

نکته 1: با توجه به این که وجه تضمین و ارزش قرارداد متغیر هستند، اهرم مالی میزان ثابتی ندارد و هر لحظه ممکن است تغییر کند.

نکته 2: مقدار اهرم مالی در هیچ جایی (سامانه آنلاین یا مشخصات قرارداد) ثبت نمی‌شود و معامله‌گران باید بر اساس فرمول بالا آن را محاسبه کنند.

یک تصور اشتباه درباره اهرم مالی

تعدادی از معامله‌گران تصورشان از اهرم مالی این است که وقتی در بازار آتی از اختلاف قیمت خرید و فروش سود می‌کنند، آن میزان سود ضرب در اهرم مالی می‌شود، در حالی که این تصور صحیح نیست. در واقع اهرم بازده مبلغ سرمایه‌گذاری به ازای هر درصد تغییر قیمت را نشان می‌دهد.

برای شفاف شدن موضوع به مثال زیر توجه کنید:

آقای احمدی اقدام به اخذ یک موقعیت خرید پسته با قیمت ۱۰۰ هزار تومان می‌کند. سپس با اخذ موقعیت فروش با قیمت ۱۰۵ هزار تومان، موقعیت خود را آفست می‌کند. سود او از این معامله به شرح زیر است:

طبق فرمول بالا:

۵۰۰.۰۰۰=(۱۰۵.۰۰۰-۱۰۰.۰۰۰)×۱۰۰

یعنی سود آقای احمدی برابر با ۵۰۰ هزار تومان است.

شماری از معامله‌گران تصور می‌کنند که این ۵۰۰ هزار تومان باید در اهرم مالی ضرب شود اما اهرم در مبلغ سرمایه‌گذاری و سود حاصل نهفته است.
با فرض این که وجه تضمین برابر با ۱ میلیون تومان باشد. آقای احمدی با ۱ میلیون تومان سرمایه، سودی برابر با ۵۰۰ هزار تومان کسب کرده است. یعنی با ۵ درصد افزایش در قیمت، آقای احمدی نسبت به سرمایه‌گذاری ۱ میلیونی، ۵۰ درصد سود کرده است. در واقع به ازای هر درصد افزایش قیمت، ۱۰ برابر سود نصیب سرمایه‌گذار می‌شود (در این مثال اهرم مالی برابر با ۱۰ است).

اهرم در بازارهای مالی خوب است یا بد؟

با توجه به این که با وجود اهرم در ازای مبلغ مشخصی سرمایه‌گذاری، سود یا زیان چندین برابر می‌شود، در شرایطی که معامله‌گر در سود باشد اهرم برای او بسیار مفید خواهد بود. در شرایطی که معامله‌گر در زیان است، اهرم معکوس عمل می‌کند و زیان او را افزایش می‌دهد. در واقع اهرم مانند شمشیر دو لبه است. لازم به ذکر است سرمایه‌گذاران به امید سود وارد هر بازاری می‌شوند و اقدام به معامله می‌کنند. درنتیجه به گمان آن‌ها معاملاتشان به سود خواهد رسید. به این ترتیب اهرم بالا در بازار آتی، جذابیت آن را برای سرمایه‌گذاران بیشتر می‌کند.

سخن آخر

وجود اهرم در بازار آتی از نظر معامله‌گران حرفه‌ای یک مزیت محسوب می‌شود اما همین اهرم می‌تواند مشکلات زیادی را برای افرادی که به تازگی وارد بازار آتی شده‌اند ایجاد کند. به عبارت بهتر وجود اهرم بالاتر، بر جذابیت بازار آتی می‌افزاید اما با این وجود (با توجه به ریسک معاملات آتی)، معامله‌گران تازه‌کار برای شروع می‌توانند در قراردادهایی با اهرم پایین‌تر فعالیت کنند و ریسک خود را کاهش دهند.