گواهی سپرده کالایی چیست؛ هر آنچه باید قبل از سرمایهگذاری بدانید
گواهی سپرده کالایی ابزاری مالی است که با هدف تسهیل فرآیند خرید و فروش کالاها طراحی شده است. این ابزار به سرمایهگذاران امکان میدهد بدون نیاز به جابهجایی فیزیکی کالا یا مراجعه به انبارها، به معامله کالاهای مختلف بپردازند. گواهی سپرده کالایی علاوه بر افزایش سهولت معاملات، موجب ارتقای شفافیت بازار، افزایش نقدشوندگی و کاهش احتمال تقلب در دادوستد کالاها میشود. به همین دلیل، نقش مهمی در توسعه بازارهای کالایی و بهبود فرآیند کشف قیمت ایفا میکند. در ادامه با انواع گواهی سپرده کالایی و نحوه معامله آنها آشنا خواهیم شد.
برای دریافت کد بورس کالا و شروع سرمایهگذاری در این بازار، روی دکمه زیر بزنید:
نکات کلیدی:
- گواهی سپرده کالایی نوعی از اوراق بهادار است که نشاندهنده مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی از کالای مشخص سپردهشده در انبارهای مورد تایید است.
- معاملات گواهی سپرده کالایی معاف از مالیات است و بابت خرید و فروش دارایی مالیاتی پرداخت نمی شود.
- با داشتن گواهی سپرده کالایی پیوسته، نیازی به تحویل فیزیکی کالا هنگام معامله نیست. یعنی افراد میتوانند کالایی مثل سکه، زعفران و … را بدون جابهجایی فیزیکی و با استفاده از کد بورسی و کد بازار مالی معامله کنند.
- معاملات گواهی سپرده کالایی معاف از مالیات است و بابت خرید و فروش دارایی، مالیاتی پرداخت نمیشود.
- کاهش هزینه انبارداری و جابهجایی کالا، تسهیل در معامله برای خریداران خرد و عمده و بهبود فرایند کشف قیمت در بازار کالا از جمله مزایای گواهی سپرده کالایی هستند.
- تمام اشخاص حقیقی و حقوقی که کد بازار مالی و اوراق دارند، میتوانند تمام انواع گواهی سپرده کالایی را خریداری کنند.
گواهی سپرده کالایی چیست؟
گواهی سپرده کالایی، نوعی اوراق بهادار است که نشاندهنده مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی کالا است که در انبارهای مورد تایید بورس کالا نگهداری میشود. بورس کالا یا شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، به پشتوانه قبض انبار صادر شده توسط انبارهای مورد تایید بورس کالا، اقدام به صدور آن در بازار مالی یا بورس اوراق بهادار میکنند. لازمه صدور گواهی سپرده کالایی، پذیرش انبار مورد تایید بورس کالا است و کالا باید در انبار ذخیره شده باشد. بنابراین دارنده کالا میتواند در صورت احراز شرایط انبار، کالای خود را در انبار سپرده کند و بسته به نوع کالا در بازار مالی یا اوراق به فروش برساند.
در حال حاضر، برای خرید اکثر گواهیهای سپرده (مثل طلا، نقره، مس و ...)، لازم است کد بورس کالا داشته باشید. پس از ثبتنام و دریافت کد، نام کاربری و رمز عبور سامانه معاملاتی برایتان ارسال خواهد شد؛ سامانهای که به صورت تخصصی، معاملات ابزارهای نوین بورس کالا (گواهی، آتی و آپشن) را پوشش میدهد. برای شروع سرمایهگذاری، کافی است پس از واریز وجه، به تب گواهی سپرده مراجعه و کالای مورد نظرتان را انتخاب کنید.
مزایای گواهی سپرده چیست؟
موارد زیر از جمله مهمترین مزایای گواهیهای سپرده کالایی به شمار میروند:
- کاهش هزینههای انبارداری و جابهجایی بین انبارها
- معافیت معاملات از مالیات بر ارزش افزوده
- مدیریت فاصله زمانی بین تولید و فروش کالا توسط تولیدکننده
- افزایش شفافیت در قیمتگذاری کالاها
- تسهیل تامین مالی تولیدکنندگان و کاهش هزینههای آن
- بهبود فرآیند استانداردسازی کالاها و ارتقا کیفیت آنها
- امکان کسب سود از نوسانات قیمتی گواهی سپردههای پیوسته
کاربردهای گواهی سپرده چیست؟
گواهی سپرده کالایی با اهداف خاص و بر اساس کاربردهای مشخصی طراحی و عرضه شده است. این ابزار هم داد و ستد کالاها را سادهتر میکند و هم کاربردهای دیگری دارد:
- گواهی سپرده، علاوه بر این که استاندارد است و مجوزهای لازم را دریافت کرده است، قابلیت معامله پیوسته در انواع بازار را هم دارد.
- به دلیل این که نوعی از اوراق بهادار است، با وثیقه گذاشتن آن امکان دریافت تسهیلات از بانکها و موسسات مالی و اعتباری (تعیینشده توسط بورس) وجود دارد.
دارندگان موقعیت تعهدی فروش در بازار آتی یا آپشن، در صورتی که تا سررسید قرارداد اقدام به بستن موقعیت تعهدی خود نکنند، ملزم به تحویل کالا به خریدار هستند اما با استفاده از گواهی سپرده کالا، دارنده موقعیت تعهدی فروش برای تحویل سکه به خریدار، نیاز به تهیه سکه از بازار ندارد و میتواند گواهی سپرده کالای مورد معامله را بخرد و در زمان تحویل، گواهی سپرده کالایی را تحویل خریدار دهد.
انواع معاملات گواهی سپرده کالایی
معاملات اوراق گواهی سپرده کالایی به دو طریق انجام میپذیرد که در ادامه توضیح دادهایم:
معاملات ناپیوسته
در این معاملات فقط امکان خرید وجود دارد و پس از خرید، امکان فروش دوباره اوراق به صورت گواهی وجود ندارد (مانند گواهی سپرده ذرت و جو). در این معاملات پس از خرید محصول، شخص خریدار باید آن را تحویل بگیرد. معامله به صورت گسسته (ناپیوسته) و حراج تکقیمتی است و در یک زمان مشخص انجام میپذیرد. در معاملات گسسته، دامنه قیمتی از طرف بورس کالا مشخص میشود.
معاملات پیوسته
در معاملات پیوسته خریدار میتواند پس از خرید گواهی سپرده، مجددا آن را در بازار بفروشد. بنابراین شخصی که گواهی سپرده کالایی پیوسته را خریداری میکند، میتواند گواهی سپرده را بفروشد و در بازار صعودی از افزایش قیمتها بهرهمند شود یا در صورت تمایل، کالا را از انبار ترخیص کند.
نحوه خرید گواهی سپرده کالایی
برای خرید گواهی سپرده کالاهایی که به صورت پیوسته در بورس کالا معامله میشوند، لازم است کد بورس کالا داشته باشید. سپس وارد سامانه ابزارهای نوین کالایی میشوید و کیف پول اصلی را شارژ میکنید. در مرحله بعد لازم است مبلغ مورد نظرتان را از کیف اصلی به کیف گواهی سپرده منتقل کنید. سپس میتوانید به بخش گواهی سپرده مراجعه کنید و با انتخاب کالا و نماد، سفارشتان را ثبت کنید.
در مورد گواهی سپردههایی که در بورس اوراق معامله میشوند، مثل زعفران، کافی است در ساعت معاملات به آساتریدر مراجعه کنید و مانند سایر نمادها، سفارشتان را ثبت کنید. در این روش، نیازی به دریافت کد بورس کالا ندارید و داشتن کد بورسی کافی است.
چه کالاهایی در بورس به صورت گواهی سپرده عرضه میشود؟
در جدول زیر انواع گواهی سپردههای قابل معامله همراه با نوع و کد معاملاتی آنها را مشاهده میکنید:
نام کالا | کد معاملاتی | نوع معاملات | تاریخ سررسید |
سکه طلا | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
شمش طلا | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
شمش نقره | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
وانت T9 کرمان خودرو
| کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
مس کاتد | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
میلگرد | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
شمش روی | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
گندله سنگ آهن | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
قیر | کد بورس کالا (بازارهای مالی) | پیوسته | ندارد |
زعفران نگین | کد بورسی | پیوسته | دارد (سالانه) |
سیمان تیپ 2 | کد بورسی | ناپیوسته | ندارد |
شیشه فلوت | کد بورسی | ناپیوسته | ندارد |
بیشتر بخوانید: گواهی سپرده نقره چیست؟
چه کسانی میتوانند گواهی سپرده کالایی بخرند؟
تمام اشخاص حقیقی (بالای 18 سال) و حقوقی که کد اوراق دارند، میتوانند گواهی سپرده کالایی که با کد بورسی معامله میشود را خریداری کنند. برای معاملات سایر گواهی سپردههای پیوسته، لازم است علاوه بر داشتن کد بورسی، برای دریافت کد بورس کالا (بازارهای مالی) اقدام کنند.
کالاهای قابل عرضه به صورت گواهی سپرده کالایی چه ویژگیهایی دارند؟
کالاهایی که توسط شرکت بورس کالا برای عرضه در بازار گواهی سپرده کالایی پذیرش میشوند، باید دارای ویژگیها و شرایط خاصی باشند و هر کالایی را نمیتوان به صورت گواهی سپرده عرضه کرد.
در جدول زیر، ویژگی کالاهای قابل عرضه به عنوان گواهی سپرده را به صورت خلاصه مشاهده میکنید:
نمادهای معاملاتی گواهی سپرده سکه و زعفران
نمادهای سکه طلا قبلا با کد بورسی معامله میشدند اما با ممنوع شدن نگهداری مسکوکات طلا توسط بانکها، تا ابتدای 1405 تمامی سکههای بانکی به بورس کالا و نماد GoldCoin منتقل شدند. در حال حاضر، برای خرید گواهی سپرده سکه، لازم است کد بورس کالا (بازارهای مالی) داشته باشید و از طریق سامانه ابزارهای نوین کالایی اقدام کنید.
گواهی سپرده زعفران همچنان با کد بورسی قابل معامله است. نمادهایی که در بازار زعفران معامله میشوند به شرح زیر است:
- زعفران0510نگين زرين(پ) (زعف0510پ05)
- زعفران0510نگين روستا(پ) (زعف0510پ08)
- زعفران0510نگين نوين(پ) (زعف0510پ09)
- زعفران0510نگين سحرخيز(پ) (زعف0510پ11)
- زعفران0510نگين بهرامن(پ) (زعف0510پ18)
- زعفران0510نگين تروند قاينات(پ) (زعف0510پ19)
- زعفران0510نگين وحدت جام(پ) (زعف0510پ20)
- زعفران0510نگين بديعي(پ) (زعف0510پ26)
نکته: نمادهای بازار زعفران به صورت سالانه تغییر میکنند.
نکته: در سال جاری، تاریخ سررسید تمامی گواهی سپردههای زعفران دیماه 1405 است.
کارمزد معاملات گواهی سپرده کالایی چقدر است؟
فرمول محاسبه کارمزد خرید و فروش گواهی سپرده کالایی به شکل زیر است:
مقایسه گواهی سپرده با صندوقهای سرمایهگذاری و خرید فیزیکی
اگر قصد سرمایهگذاری در کالاها را داشته باشید، گواهی سپرده تنها گزینه شما نیست. مثلا در مورد طلا و نقره، هم میتوانید گواهی سپرده بخرید، هم کالای فیزیکی و هم واحدهای صندوق سرمایهگذاری طلا یا نقره. در جدول زیر، روشهای مختلف سرمایهگذاری در طلا را با هم مقایسه کردهایم تا تصویری کلی از ویژگیهای هر ابزار به دست آورید.
بیشتر بخوانید: گواهی سپرده سکه طلا چیست؟
با هم مرور کنیم...
گواهی سپرده کالایی یکی از ابزارهای نوین بازار سرمایه است که امکان خرید و فروش کالاهای فیزیکی را بدون نیاز به جابهجایی و نگهداری مستقیم آنها فراهم میکند. در این ابزار، کالا در انبارهای مورد تایید بورس کالا نگهداری و مالکیت آن از طریق اوراقی به نام گواهی سپرده کالایی میان سرمایهگذاران معامله میشود. این ویژگی هزینههای نگهداری و ریسکهای مرتبط با حملونقل و سرقت کالا کاهش میدهد.
با توجه به امکان معامله آسان، کشف قیمت شفاف و قابلیت تحویل فیزیکی کالا در شرایط مشخص، این ابزار توانسته است به یکی از روشهای جذاب سرمایهگذاری و مدیریت دارایی در بازار سرمایه ایران تبدیل شود.
