گواهی سپرده چیست؟

گواهی سپرده کالایی نوعی اوراق بهادار است که مالکیت دارنده آن را بر مقدار مشخصی از یک کالای سپرده‌شده در انبارهای مورد تأیید بورس کالا نشان می‌دهد. با این ابزار می‌توانید کالاهایی مثل سکه و شمش طلا، نقره، مس یا زعفران را بدون جابه‌جایی فیزیکی در بورس کالا بخرید و بفروشید.

گواهی سپرده کالایی علاوه بر آسان‌تر کردن معاملات، شفافیت بازار و نقدشوندگی را افزایش می‌دهد و احتمال تقلب در دادوستد کالا را کم می‌کند. به همین دلیل نقش مهمی در توسعه بازارهای کالایی و بهبود کشف قیمت دارد. در ادامه با انواع گواهی سپرده کالایی، کالاهای قابل معامله، کارمزد و مراحل خرید آن آشنا می‌شوید.

نکات کلیدی:

گواهی سپرده کالایی چیست؟

گواهی سپرده کالایی نوعی اوراق بهادار است که نشان می‌دهد دارنده آن مالک مقدار معینی کالاست و این کالا در انبارهای مورد تأیید بورس کالا نگهداری می‌شود. بورس کالا یا شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، این گواهی را به پشتوانه قبض انباری صادر می‌کند که انبار مورد تأیید بورس کالا صادر کرده است.

لازمه صدور گواهی سپرده کالایی، پذیرش انبار از سوی بورس کالا و ذخیره کالا در آن انبار است. بنابراین دارنده کالا می‌تواند در صورت احراز شرایط، کالای خود را در انبار سپرده کند و بسته به نوع کالا، گواهی آن را در بازار مالی بورس کالا یا در بورس اوراق بهادار بفروشد.

مزایای گواهی سپرده کالایی

موارد زیر از مهم‌ترین مزایای گواهی‌های سپرده کالایی به شمار می‌روند:

• کاهش هزینه‌های انبارداری و جابه‌جایی کالا بین انبارها
• نرخ صفر مالیات بر ارزش افزوده تا زمانی که گواهی در بورس کالا دست‌به‌دست می‌شود
• مدیریت فاصله زمانی بین تولید و فروش کالا توسط تولیدکننده
• افزایش شفافیت در قیمت‌گذاری کالاها
• تسهیل تأمین مالی تولیدکنندگان و کاهش هزینه‌های آن
• بهبود فرایند استانداردسازی کالاها و ارتقای کیفیت آن‌ها
• امکان کسب سود از نوسانات قیمت در گواهی‌های سپرده پیوسته
• افزایش تنوع سبد سرمایه‌گذاری

انواع معاملات گواهی سپرده کالایی

معاملات گواهی سپرده کالایی به دو روش ناپیوسته و پیوسته انجام می‌شود. تفاوت اصلی این دو روش در امکان فروش دوباره گواهی پس از خرید است.

معاملات ناپیوسته

در این معاملات فقط امکان خرید وجود دارد و پس از خرید، نمی‌توانید گواهی را دوباره بفروشید؛ مانند گواهی سپرده کالایی سیمان یا گواهی سپرده ذرت و جو. خریدار پس از خرید باید کالا را تحویل بگیرد. معامله به‌صورت گسسته و با حراج تک‌قیمتی در زمان مشخصی انجام می‌شود و دامنه قیمت را بورس کالا تعیین می‌کند.

معاملات پیوسته

در معاملات پیوسته، خریدار می‌تواند گواهی سپرده را پس از خرید دوباره در بازار بفروشد. بنابراین دارنده گواهی پیوسته می‌تواند در بازار صعودی از افزایش قیمت بهره‌مند شود یا در صورت تمایل، کالا را از انبار ترخیص کند.

چه کالاهایی در بورس کالا به صورت گواهی سپرده عرضه می‌شوند؟

در جدول زیر، گواهی‌های سپرده قابل معامله را همراه با نماد، واحد هر گواهی، کد لازم و نوع معاملات آن‌ها می‌بینید. نماد و واحد گواهی‌های پیوسته از فهرست رسمی نمادهای بورس کالا گرفته شده است. راهنمای خرید گواهی فلزات صنعتی، قیر، گندله و خودرو را در بخش مقالات مرتبط انتهای همین مقاله ببینید:

چه کسانی می‌توانند گواهی سپرده کالایی بخرند؟

همه اشخاص حقیقی بالای ۱۸ سال و اشخاص حقوقی می‌توانند گواهی سپرده کالایی بخرند. برای گواهی‌هایی که در بورس اوراق بهادار معامله می‌شوند، مثل زعفران، داشتن کد بورسی کافی است. برای سایر گواهی‌های پیوسته باید علاوه بر آن، کد بورس کالا (بازارهای مالی) هم بگیرید. ثبت‌نام و احراز هویت در سجام پیش‌نیاز هر دو کد است.

نحوه خرید گواهی سپرده کالایی

برای خرید گواهی‌هایی که به‌صورت پیوسته در بازار مالی بورس کالا معامله می‌شوند، باید کد بورس کالا داشته باشید. پس از ثبت‌نام و دریافت کد، نام کاربری و رمز عبور سامانه معاملات ابزارهای نوین کالایی برایتان ارسال می‌شود؛ سامانه‌ای که معاملات گواهی سپرده، آتی و اختیار معامله بورس کالا را پوشش می‌دهد. مراحل خرید به این ترتیب است:

1. کد معاملاتی بورس کالا را از سامانه agah.ebgo.ir دریافت کنید.
2. با نام کاربری و رمز عبور، وارد سامانه معاملات ابزارهای نوین کالایی شوید.
3. مبلغ مورد نظر را به کیف پول اصلی واریز کنید.
4. مبلغ را از کیف پول اصلی به کیف گواهی سپرده کالایی منتقل کنید.
5. وارد تب «گواهی سپرده» شوید.
6. کالا و نماد مورد نظر را با علامت + انتخاب کنید.
7. قیمت و تعداد را وارد و سفارش را ثبت کنید.

راهنمای تصویری کار با این سامانه را در مقاله راهنمای سامانه معاملات ابزارهای نوین کالایی آگاه ببینید. طبق فهرست نمادهای بورس کالا، گواهی‌های پیوسته به جز زعفران با کد بازارهای مالی در روزهای شنبه تا پنج‌شنبه معامله می‌شوند؛ پیش‌گشایش از ساعت ۱۱:۴۵ تا ۱۲ و معاملات پیوسته شنبه تا چهارشنبه تا ۱۸ و روزهای پنج‌شنبه تا ساعت ۱۵ است.

اگر بخواهید به جای فروش گواهی، خود کالا را تحویل بگیرید، باید درخواست ترخیص ثبت کنید. مراحل آن را برای فلزات گران‌بها در مقاله نحوه ترخیص شمش طلا، شمش نقره و سکه طلا از خزانه بورس کالا بخوانید.

دریافت آنلاین کد بورس کالا

کارمزد معاملات گواهی سپرده کالایی چقدر است؟

کارمزد خرید یا فروش گواهی سپرده کالایی از ضرب ارزش معامله در ضریب کارمزد به دست می‌آید:

طبق جدول کارمزدهای بورس کالا، ضریب کارمزد هر طرف معامله برای گواهی سکه طلا کمتر از سایر گواهی‌هاست. اجزای این کارمزد در جدول زیر آمده است:

برای مثال، اگر گواهی شمش نقره‌ای به ارزش ۱۰۰ میلیون ریال بخرید، کارمزد خرید ۲۴۰ هزار ریال می‌شود. سقف کل کارمزد هر طرف معامله ۴۵۰ میلیون ریال و برای گواهی سکه طلا ۳۰۰ میلیون ریال است. علاوه بر کارمزد معاملات، نگهداری کالا در انبار هم هزینه انبارداری دارد.

نمادهای معاملاتی گواهی سپرده سکه و زعفران

نمادهای سکه طلا قبلاً با کد بورسی معامله می‌شدند، اما با ممنوع شدن نگهداری مسکوکات طلا توسط بانک‌ها، تا ابتدای ۱۴۰۵ همه سکه‌های بانکی به بورس کالا و نماد GoldCoin منتقل شدند. در حال حاضر برای خرید گواهی سپرده سکه، به کد بورس کالا (بازارهای مالی) نیاز دارید و باید از سامانه ابزارهای نوین کالایی اقدام کنید.

گواهی سپرده زعفران همچنان با کد بورسی معامله می‌شود و می‌توانید آن را در ساعت معاملات، مانند سایر نمادها، در آساتریدر بخرید. نمادهای بازار زعفران به شرح زیر است:

• زعفران۰۵۱۰نگین زرین(پ) (زعف۰۵۱۰پ۰۵)
• زعفران۰۵۱۰نگین روستا(پ) (زعف۰۵۱۰پ۰۸)
• زعفران۰۵۱۰نگین نوین(پ) (زعف۰۵۱۰پ۰۹)
• زعفران۰۵۱۰نگین سحرخیز(پ) (زعف۰۵۱۰پ۱۱)
• زعفران۰۵۱۰نگین بهرامن(پ) (زعف۰۵۱۰پ۱۸)
• زعفران۰۵۱۰نگین تروند قاینات(پ) (زعف۰۵۱۰پ۱۹)
• زعفران۰۵۱۰نگین وحدت جام(پ) (زعف۰۵۱۰پ۲۰)
• زعفران۰۵۱۰نگین بدیعی(پ) (زعف۰۵۱۰پ۲۶)

نمادهای بازار زعفران هر سال تغییر می‌کنند. تاریخ سررسید همه گواهی‌های سپرده زعفران در سال جاری ۳۰ دی ۱۴۰۵ است.

ورود به آساتریدر

کاربردهای گواهی سپرده کالایی

گواهی سپرده کالایی علاوه بر ساده‌تر کردن دادوستد کالا، کاربردهای دیگری هم دارد:

• معامله استاندارد و پیوسته: گواهی سپرده استاندارد است، مجوزهای لازم را دارد و در گواهی‌های پیوسته، امکان خرید و فروش مکرر در بازار وجود دارد.
• ایفای تعهد در بازار مشتقه: دارندگان موقعیت تعهدی فروش در بازار آتی یا اختیار معامله اگر تا سررسید موقعیت خود را نبندند، باید کالا را تحویل دهند. آن‌ها به جای تهیه کالا از بازار، می‌توانند گواهی سپرده همان کالا را بخرند و هنگام تحویل، گواهی را به خریدار بدهند.

کالاهای قابل عرضه به صورت گواهی سپرده چه ویژگی‌هایی دارند؟

کالاهایی که بورس کالا برای عرضه در بازار گواهی سپرده می‌پذیرد، باید شرایط خاصی داشته باشند و هر کالایی را نمی‌توان به‌صورت گواهی سپرده عرضه کرد. سه ویژگی اصلی این کالاها عبارت است از:

• استانداردپذیری: کالاهای غیراستاندارد یا کالاهایی که کیفیتشان با گذشت زمان تغییر می‌کند، این ویژگی را ندارند.
• نبود مازاد تقاضا: اگر کالایی مازاد تقاضا داشته باشد، انگیزه‌ای برای نگهداری آن در انبار وجود ندارد.
• قابلیت تفکیک به محموله‌های استاندارد: کالایی که فقط به‌صورت یکجا قابل فروش است، برای معاملات گواهی سپرده مناسب نیست.

مقایسه گواهی سپرده با صندوق‌های سرمایه‌گذاری و خرید فیزیکی

اگر قصد سرمایه‌گذاری در کالاها را دارید، گواهی سپرده تنها گزینه شما نیست. برای مثال در طلا می‌توانید گواهی سپرده بخرید، کالای فیزیکی تهیه کنید یا واحدهای صندوق طلا را بخرید. در جدول زیر، روش‌های مختلف سرمایه‌گذاری در طلا مقایسه شده‌اند تا تصویری کلی از ویژگی‌های هر ابزار به دست آورید.

بیشتر بخوانید: خرید سکه فیزیکی یا گواهی سپرده سکه؛ کدام امن‌تر است؟

جمع‌بندی

گواهی سپرده کالایی سند مالکیت کالایی است که در انبار مورد تأیید بورس کالا نگهداری می‌شود و می‌توان آن را بدون جابه‌جایی کالا خرید و فروخت. گواهی‌های پیوسته مثل سکه، طلا، نقره و فلزات صنعتی با کد بورس کالا و زعفران با کد بورسی معامله می‌شوند. این ابزار هزینه نگهداری و ریسک سرقت را کم می‌کند، اما قیمت آن همچنان با بازار کالا نوسان دارد.

مقالات مرتبط برای ادامه مطالعه

منابع