گواهی سپرده پسته در بورس کالا؛ مشخصات، نحوه معامله و تحویل از انبار

بورس کالای ایران امکان پذیرش پسته در انبارهای مورد تایید و صدور گواهی سپرده کالایی پسته را فراهم کرده است. معاملات این گواهی از ۳ شهریور ۱۴۰۵ آغاز می‌شود.

در این سازوکار، تولیدکنندگان و دارندگان پسته می‌توانند محصول واجد شرایط خود را به انبارهای مورد تایید بورس کالا تحویل دهند و پس از پذیرش کالا، معادل آن گواهی سپرده کالایی دریافت کنند. این گواهی در بازار مالی بورس کالا قابل معامله است و دارنده آن نیز با رعایت شرایط تعیین‌شده می‌تواند برای تحویل فیزیکی پسته از انبار اقدام کند.

برای دریافت کد بورس کالا و خرید گواهی سپرده پسته، روی دکمه زیر بزنید:

دریافت کد بورس کالا

گواهی سپرده پسته چیست؟

گواهی سپرده کالایی، اوراق بهاداری است که نشان می‌دهد مقدار مشخصی کالا با ویژگی‌های استاندارد در یکی از انبارهای مورد تایید بورس کالا نگهداری می‌شود. در بازار گواهی سپرده پسته، دارنده کالا پس از تحویل محصول به انبار و تایید مشخصات کیفی آن، گواهی سپرده دریافت می‌کند. این گواهی را می‌توان بدون نیاز به جابه‌جایی فیزیکی پسته در بورس کالا خریدوفروش کرد.

به این ترتیب، مالکیت پسته از طریق گواهی مربوط به آن منتقل می‌شود و تحویل فیزیکی کالا تنها زمانی انجام می‌گیرد که دارنده گواهی، درخواست ترخیص محصول از انبار را داشته باشد.

مشخصات گواهی سپرده کالایی پسته

مشخصات معاملاتی این گواهی به شرح زیر است:

نماد معاملاتی: PistaCL 

دارایی پایه هر گواهی سپرده کالایی: معادل 1 کیلوگرم پسته فندقی دهان‌بست (ناخندان) 

سایز: 32-30

عیار: 50.5 49.5

اندازه هر گواهی سپرده کالایی: 1 کیلوگرم

روزهای معاملاتی: شنبه تا چهارشنبه

ساعت معاملات: 11:45 تا 18 (پیش‌گشایش: 11:45–12:00 حراج تک‌قیمتی: 12:00، حراج پیوسته: 18:00-12:00)

حداقل خرید: 1 گواهی سپرده کالایی

هزينه‌های انبارداری در تاریخ گشایش انبار: روزانه 1300 ریال به ازای هر گواهی سپرده

حداقل میزان کالای قابل ترخیص از انبار: برای تحویل گرفتن کالا از انبار، خریدار باید حداقل 2065 گواهی سپرده کالایی پسته (معادل 2 هزار کیلوگرم کالا + 0.2 درصد تلورانس تحویل) در سبد دارایی خود داشته باشد.

انواع پسته قابل تحویل به/از انبار مورد تایید بورس کالا: پسته‌های فندقی، اکبری، احمدآقایی، کله قوچی و بادامی است.

مالیات: خرید و فروش آنلاین گواهی سپرده پسته معاف از مالیات است.

تاریخ سررسید گواهی سپرده پسته: این گواهی سپرده در نماد معاملاتی خود سررسید ندارد اما در صورتی که انباردار در زمان تعیین شده بورس کالا پسته‌های سال قبل را با پسته سال جدید جایگزین نکند، خریدار در زمان مشخص‌شده توسط بورس کالا ملزم به ترخیص از انبار می‌شود.

بیشتر بخوانید: معرفی سامانه معاملات گواهی سپرده کالایی

تاریخ سررسید گواهی سپرده پسته چه زمانی است؟

گواهی سپرده پسته در نماد معاملاتی خود سررسید مشخصی ندارد. با این حال، انباردار موظف است موجودی محصول سال زراعی گذشته را با محصول تولیدشده در سال زراعی جدید جایگزین کند. فرصت جایگزینی محصول برای انباردار از ۲۰ شهریور تا پایان آذرماه هر سال تعیین شده است.

در صورتی که انباردار تا پایان آذرماه نسبت به جایگزینی محصول اقدام نکند، بورس کالا تاریخ انقضای اعتبار گواهی سپرده کالایی را اعلام می‌کند. پس از آن، معاملات نماد متوقف می‌شود تا فرآیند تحویل کالا و تسویه‌حساب با انبار انجام گیرد.

در چنین شرایطی، دارندگان گواهی باید حداکثر تا پایان مهلتی که بورس کالا اعلام می‌کند، مطابق ضوابط برای تعیین تکلیف و ترخیص کالا اقدام کنند.

مزایای گواهی سپرده پسته

پسته یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی و صادراتی ایران است و جایگاه قابل‌ت وجهی در تجارت غیرنفتی و درآمدهای ارزی کشور دارد. به همین دلیل، ایجاد بستری شفاف و سازمان‌یافته برای معامله، قیمت‌گذاری و تامین مالی این محصول می‌تواند مزایای مختلفی برای تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران و سایر فعالان بازار این محصول داشته باشد.

• افزایش شفافیت معاملات و کشف قیمت: انجام معاملات در بستر رسمی بورس کالا، اطلاعات مربوط به عرضه و تقاضا را شفاف‌تر می‌کند و می‌تواند به شکل‌گیری سازوکار منظم‌تری برای کشف قیمت پسته کمک کند.
• افزایش نقدشوندگی: تبدیل پسته فیزیکی به گواهی سپرده، امکان خریدوفروش آن را در بازار مالی فراهم می‌کند. در نتیجه، انتقال مالکیت محصول بدون نیاز به جابه‌جایی فیزیکی آن ساده‌تر می‌شود.
• امکان انتخاب زمان مناسب برای فروش: تولیدکنندگان می‌توانند محصول خود را در انبار استاندارد نگهداری کنند و به جای فروش فوری پس از برداشت، متناسب با شرایط بازار درباره زمان فروش تصمیم بگیرند.
• نگهداری محصول در انبارهای استاندارد: تحویل پسته به انبارهای مورد تایید بورس کالا به نگهداری محصول در شرایط مشخص و استاندارد کمک می‌کند و می‌تواند ریسک افت کیفیت ناشی از شرایط نامناسب نگهداری را کاهش دهد.
• امکان استفاده به‌عنوان وثیقه: دارندگان گواهی سپرده کالایی می‌توانند در چارچوب ضوابط و مقررات مربوط، از این اوراق به عنوان وثیقه برای دریافت بعضی تسهیلات مالی و بانکی استفاده کنند.
• کمک به استانداردسازی بازار پسته: پذیرش کالا در بورس بر مبنای استانداردهای مشخص انجام می‌شود. این موضوع می‌تواند به استانداردسازی کیفیت محصول، شفاف‌تر شدن موجودی انبارها و سازمان‌یافتگی بیشتر بازار پسته کمک کند.

در مجموع، شکل‌گیری بازاری رسمی و شفاف برای پسته می‌تواند با بهبود سازوکار قیمت‌گذاری، دسترسی آسان‌تر به محصول و افزایش شفافیت معاملات، زمینه را برای توسعه بازار داخلی و افزایش رقابت‌پذیری پسته ایران در بازارهای صادراتی فراهم کند.

چه نوع پسته‌ای را می‌توان به انبار بورس کالا تحویل داد؟

انواع پسته قابل تحویل به یا قابل دریافت از انبار مورد تایید بورس کالا شامل موارد زیر است:

• پسته فندقی
• پسته اکبری
• پسته احمدآقایی
• پسته کله‌قوچی
• پسته بادامی

با این حال، دارایی پایه گواهی سپرده در نماد معاملاتی PistaCL بر مبنای پسته فندقی دهان‌بست (ناخندان) با مشخصات استاندارد تعیین‌شده تعریف شده است.

حداقل میزان پسته برای ترخیص از انبار

خریدار برای دریافت فیزیکی پسته باید حداقل ۲٬۰۶۵ گواهی سپرده کالایی در سبد دارایی خود داشته باشد. این مقدار معادل ۲ هزار کیلوگرم کالا به علاوه ۰.۲ درصد تلورانس تحویل است. بنابراین خرید تعداد محدودی گواهی سپرده لزوما به معنای امکان دریافت همان مقدار پسته از انبار نیست و برای ترخیص فیزیکی باید حداقل مقدار تعیین‌شده رعایت شود.

نحوه تحویل پسته به انبار بورس کالا

دارندگان پسته در صورتی که محصول آن‌ها استانداردها و مشخصات کیفی مورد تایید بورس کالا را داشته باشد، می‌توانند آن را به انبار پذیرش‌شده تحویل دهند.

فرآیند کلی به این صورت است:

۱. دریافت کد معاملاتی بازارهای مالی بورس کالا
۲. مراجعه به انبار مورد تایید بورس کالا و تحویل محصول
۳. بررسی کمی و کیفی پسته توسط انبار
۴. پذیرش محصول در صورت انطباق با استانداردهای تعیین‌شده
۵. صدور گواهی سپرده کالایی معادل میزان کالای پذیرفته‌شده
۶. امکان فروش گواهی در سامانه معاملاتی ابزارهای مالی بورس کالا

پس از صدور گواهی، دارنده آن می‌تواند گواهی سپرده پسته را در بازار مربوط خریدوفروش کند.

نکته:  سپرده‌گذار کالا پس از فروش گواهی سپرده کالایی مربوط به محصول خود، باید صورتحساب فروش را مطابق اطلاعات مندرج در اعلامیه فروش صادرشده در بازار گواهی سپرده کالایی، در سامانه مودیان مالیاتی ثبت کند.

نحوه خرید گواهی سپرده پسته

برای خرید گواهی سپرده پسته لازم است کد بورس کالا (بازارهای مالی) داشته باشید. برای دریافت این کد، ابتدا ثبت‌نام و احراز هویت سجام را انجام دهید و سپس در سامانه agah.ebgo.ir ثبت‌نام کنید. اطلاعات ورود به سامانه معاملاتی طی حداکثر دو روز کاری برای شما پیامک می‌شود و می‌توانید معاملات خود را شروع کنید.

پس از ورود به سامانه، لازم است مبلغ مورد نظرتان را به کیف پول اصلی واریز کنید و سپس به کیف گواهی سپرده انتقال دهید. در نهایت به تب گواهی سپرده و قسمت پسته می‌روید و با انتخاب نماد، سفارشتان را ثبت می‌کنید.

بیشتر بخوانید: راهنمای دریافت کد ابزارهای نوین کالایی و بورس کالا

نحوه ترخیص پسته از انبار بورس کالا

دارندگان گواهی سپرده کالایی پسته در صورت تمایل به دریافت فیزیکی محصول می‌توانند پس از تامین حداقل تعداد گواهی مورد نیاز، مطابق ضوابط بورس کالا برای ترخیص کالا اقدام کنند.

فرآیند تحویل کالا بر مبنای روش FIFO یا «اولین ورود، اولین خروج» انجام می‌شود.

بر این اساس، در صورت وجود، ابتدا پسته مربوط به محموله‌ای که شخص پیش‌تر به انبار سپرده است به او تحویل داده می‌شود. در صورت کافی نبودن این مقدار، کسری مورد نیاز از محموله‌هایی تامین خواهد شد که در تاریخ‌های قدیمی‌تر وارد انبار شده‌اند.

بنابراین، تحویل محصول از قدیمی‌ترین موجودی انبار آغاز می‌شود و متناسب با موجودی و مشخصات محموله‌ها، ممکن است در زمان ترخیص یک یا چند نوع پسته به دارنده گواهی تحویل شود.

عوامل موثر بر قیمت گواهی سپرده پسته

قیمت گواهی سپرده پسته در نهایت به شرایط بازار پسته وابسته است. با توجه به سهم بالای صادرات در بازار این محصول، علاوه بر عوامل داخلی، تحولات بازار جهانی نیز می‌توانند بر قیمت آن اثر بگذارند.

مهم‌ترین عوامل موثر بر قیمت پسته عبارت‌اند از:

• میزان تولید پسته در ایران
• میزان تولید کشورهای رقیب، به ویژه آمریکا و ترکیه
• شرایط آب‌وهوایی و میزان محصول سال زراعی
• موجودی پسته باقی‌مانده از سال‌های گذشته
• میزان مصرف و تقاضای داخلی
• حجم تقاضای جهانی
• وضعیت اقتصادی کشورهای خریدار
• قوانین و مقررات صادراتی و تجاری
• محدودیت‌های صادرات و واردات
• وضعیت بازارهای مقصد صادراتی
• نرخ ارز
• هزینه تولید، بسته‌بندی و حمل‌ونقل
• قیمت پسته در بازارهای جهانی

تاثیر نرخ ارز و بازار جهانی بر قیمت پسته

از آن جا که بخش قابل‌توجهی از پسته ایران صادر می‌شود، نرخ ارز یکی از متغیرهای مهم در تعیین جذابیت صادرات این محصول است. مقایسه قیمت تمام‌شده پسته در ایران (شامل هزینه‌های تولید، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های صادرات) با قیمت دلاری پسته در بازار جهانی، می‌تواند بر سودآوری صادرات و در نتیجه بر میزان تقاضا و قیمت داخلی محصول اثرگذار باشد.

جمع‌بندی

گواهی سپرده پسته، بستری برای معامله این محصول در بازار رسمی و شفاف بورس کالا فراهم می‌کند و امکان خرید و فروش پسته را بدون نیاز به جابه‌جایی فیزیکی آن در هر معامله در اختیار فعالان بازار قرار می‌دهد. استانداردسازی محصول، نگهداری در انبارهای مورد تایید، شفافیت بیشتر در کشف قیمت و امکان تحویل فیزیکی کالا از مهم‌ترین ویژگی‌های این ابزار هستند. با توجه به صادراتی بودن پسته و تاثیر عواملی مانند نرخ ارز، میزان تولید و تقاضای جهانی بر قیمت آن، آشنایی با شرایط بازار و ضوابط معاملات و تحویل کالا پیش از خرید گواهی سپرده پسته اهمیت زیادی دارد.