معاملهگران در بازار بورس از روشهای متفاوتی برای تحلیل سهام شرکتهای بورسی استفاده میکنند. تسلط به این مهارتها و داشتن سواد بورسی برای انجام معاملات، دو مولفه بسیار مهم برای کسب بازدهی در این بازار است. تحلیل تکنیکال هم یکی از بازوان قدرتمند تحلیل در بازار بورس است. تحلیل تکنیکال ابزارهای متنوعی دارد که با استفاده از آنها میتوان بهترین موقعیتهای معاملاتی را تشخیص داد. یکی از ابزارهای مهم در تحلیل تکنیکال، اسیلاتورها هستند که با نامهای نوسانگر یا نوسان ساز نیز شناخته میشوند. در این مقاله به صورت کامل به اسیلاتورها و تفاوت آن با اندیکاتورها میپردازیم.
نکات کلیدی
- اسیلاتور نوعی اندیکاتور است که حول یک بازه مشخص نوسان میکند و قدرت خرید و فروش را نشان میدهد.
- از اسیلاتورها برای شناسایی اشباع خرید و اشباع فروش استفاده میشود.
- سیگنالهای بازگشتی در اسیلاتورها اغلب از طریق واگراییها و نواحی اشباع صادر میشود.
- اندیکاتورها روند را تشخیص میدهند اما اسیلاتورها محدوده خرید و فروش و نقاط بازگشت را مشخص میکنند.
اسیلاتور oscillator چیست؟
برای آشنایی با اسیلاتورها بهتر است ابتدا با اندیکاتور آشنا شویم. اندیکاتورها یکی از ابزارهای محبوب و پرطرفدار هستند که معاملهگران با استفاده از آنها روند آینده یا سطوح حساس سهم را بری ورود و خروج از آن، شناسایی میکنند. به عبارت دیگر، اندیکاتور یک تابع ریاضی محسوب میشود که با استفاده از دادههای قیمت و حجم معاملات سهم، خروجی مورد نظر را در قالب یک نمودار به تحلیلگر نمایش میدهد. از این ابزار بیشتر برای نوسانگیری و دریافت سیگنال خرید و فروش در بازههای زمانی کوتاهمدت و بلندمدت استفاده میشود.
حال گفتنی است که اسیلاتور (oscillator) یک نوع اندیکاتور است ولی تفاوتهایی با خود اندیکاتور دارد. بسیاری از معاملهگران تفاوت میان اسیلاتورها و اندیکاتورها را متوجه نمیشوند و از این ابزارها به اشتباه به جای یکدیگر استفاده میکنند. در ادامه تفاوتهای اسیلاتور و اندیکاتور را بررسی میکنیم.
تفاوت اسیلاتور و اندیکاتور
برای درک تفاوت اندیکاتور و اسیلاتور لازم است به سه مولفه مهم اسیلاتورها اشاره کنیم:
نحوه قرار گرفتن در نمودار قیمت
اندیکاتور اغلب به صورت پس زمینه به نمودار قیمتی سهم افزوده میشود. اسیلاتورها به شکل یک صفحه یا پنجره مجزا در بخش پایین نمودار قیمتی نمایش داده میشوند. به عبارت دیگر، اندیکاتورها در نمودار اصلی سهم ترسیم میشوند در صورتی که اسیلاتور خود دارای یک پنجره مجزا است.
نواحی اشباع خرید و فروش
در اکثر اسیلاتورها، نواحی بالا و پایین آن به عنوان نواحی اشباع خرید و فروش در نظر گرفته میشود. منظور از اشباع خرید و فروش در روند معاملات سهم، بیش از اندازه گران یا ارزان بودن قیمت سهم است که در یک بازه زمانی معامله میشود؛ در صورتی که این فرایند در اندیکاتورها کمتر مشاهده میشود.
واگرایی
واگرایی یکی از معتبرترین روشهای دریافت سیگنال خرید و فروش سهام در بازار بورس است تا جایی که بعضی از معاملهگران، واگرایی را به استراتژی معاملاتی خود تبدیل میکنند. منظور از واگرایی اختلاف رفتار قیمت و اسیلاتور در روند حرکت سهم است. واگرایی قیمت در اسیلاتورهای معروف مانند macd و rsi از اعتبار بیشتری نسبت به سایر اندیکاتورها، برخوردار است.
پرکاربردترین اسیلاتورها
در حال حاضر اسیلاتورهای متنوعی وجود دارد که تحلیلگران با استفاده از آنها موقعیتهای مناسب معاملاتی را در بازار بورس پیشبینی میکنند. مکدی، آر اس آی و استوکاستیک از اسیلاتورهای معروف و پرکاربرد هستند که معاملهگران حرفهای از مزایای آنها بهرهمند میشوند. در ادامه به معرفی رایجترین اسیلاتورها در بازار بورس میپردازیم:
1- اندیکاتور مکدی (MACD)
اندیکاتور macd مخفف عبارت Moving Average Convergence Divergence است. تحلیلگران با استفاده از این اندیکاتور میتوانند مولفههای مهمی نظیر میانگین متحرک، قدرت، جهت و شتاب یک سهم را از طریق نمودار آن، بررسی کنند. اندیکاتور مکدی از نوع اسیلاتورها هستند و با استفاده از آن به راحتی میتوانید سیگنال خرید و فروش دریافت کنید.
اندیکاتور مکدی از دو بخش تشکیل شده است. مطابق با تصویر زیر، بخش اول «میلهها» هستند و بخش بعدی شامل خط سیگنال قرمزرنگ و خط مکدی آبیرنگ است. به صورت کلی زمانی که میلهها از بخش بالایی به سطح صفر نزدیک میشوند، شاهد یک «حمایت» در سهم خواهیم بود و اگر این میلهها از پایین به سطح صفر نزدیک شوند، یک «مقاومت» در روند معاملات سهم به وجود خواهد آمد. به زبان ساده سطح صفر در این اندیکاتور، تشخیص دهنده سطوح حمایتی و مقاومتی در سهم است.
نکته مهم: در بعضی موارد، ممکن است شاهد یک واگرایی در اندیکاتور مکدی باشیم. این واگرایی به این شکل است که در نمودار اصلی سهم، یک قله بلندتر از قله قبلی وجود دارد و در نمودار اندیکاتور، قلهای پایینتر از قله قبلی را مشاهده میکنیم. به زبان ساده اگر با استفاده از خطوط روند دو قله نمودار اصلی را به هم وصل کنیم و در قسمت اندیکاتور دو قله متناظر را هم به هم وصل کنیم شاهد یک واگرایی منفی خواهیم بود. واگرایی منفی به معنی سیگنال فروش است. در نقطه مقابل، واگرایی مثبت بین نمودار اصلی سهم با اندیکاتور مکدی، نشاندهنده سیگنال خرید است.
2- اندیکاتور RSI
RSIیا شاخص قدرت نسبی یا Relative Strength Index به منظور کشف نقاط بازگشتی سهم، نمایش قدرت بازار و قدرت خریدارها و فروشندهها نسبت به هم استفاده میشود. از نظر بازه زمانی برای تحلیل سهام از طریق RSI، بازه 14 روزه در نظر گرفته میشود.
در نمودار RSI، دو سطح مهم 30 و 70 وجود دارد که بین بازه 0 تا 100 قرار گرفته است. سهمها در بازار بورس، به طور معمول بین بازه 30 تا 70 در حال نوسان هستند. سطح افقی 30 به عنوان سطح حمایتی و سطح افقی 70 به عنوان سطح مقاومت روند سهام، محسوب میشود. معاملهگران با استفاده از پیشبینی نقاط حمایت و مقاومتی سهم در بازار بورس، سیگنال خرید و فروش دریافت میکنند. علاوه بر این، با استفاده از ترکیب خطوط روند و RSI میتوان نقاط مناسب برای ورود و خروج از سهم را تشخیص داد.
نکته مهم: در بعضی مواقع بین نمودار اصلی سهم و RSI، یک واگرایی به وجود میآید. تشکیل واگرایی به این شکل است که در نمودار اصلی سهم یک قله بلندتر از قله قبلی وجود دارد و در نمودار اسلاتور عکس این قضیه مشاهده میشود. به زبان ساده خطی که قلههای نمودار اصلی را به هم متصل میکند حالت صعودی داشته و خطی که قلههای متناظر را در اندیکاتور به هم متصل میکند روند نزولی دارد. این واگرایی به عنوان سیگنال بورسی معتبر شناخته میشود.
3- اندیکاتور استوکاستیک (stochastic)
نام دیگر stochastic نوسانگر تصادفی است. استوکاستیک به عنوان یک شاخص مومنتوم محسوب می شود که قیمت بسته شدن یک سهم را در بازهای از زمان معین شده مقایسه میکند. به زبان ساده، استوکاستیک یک اسیلاتور پرطرفدار برای ایجاد تشخیص نقاطی است که سهم، در منطقه اشباع خرید و فروش قرار دارد. همیشه در نظر داشته باشید که نوسانگرهای تصادفی بیشتر نسبت به اندازه حرکت حساس هستند تا به قیمت مطلق سهم. همینطور بازه زمانی مناسب در اسیلاتور استوکاستیک، 14 روزه است. با این حال معاملهگر میتواند این بازه را متناسب با نیازهای خود تنظیم کند. در تصویر زیر نمونهای از استوکاستیک در نمودار سهام ایران خودرو مشخص شده است.
نکته مهم: درمواقعی که بازار نوسانهای زیادی دارد، پیشنهاد میکنیم از این اسیلاتور استفاده نکنید چراکه ممکن است نتایج نهایی اشتباه باشند. این اتفاق هنگامی رخ میدهد که یک سیگنال معاملاتی توسط این شاخص تولید شده اما قیمت روند خود را ادامه نمیدهد و معامله با شکست روبرو میشود.
اسیلاتورها چه نکات و محدودیتهایی دارند؟
اسیلاتورها با وجود کاربرد گستردهشان در تحلیل تکنیکال، دارای نکات و محدودیتهایی هستند که دانستن آنها برای هر معاملهگر ضروری است. مهمترین نکته اینکه اسیلاتورها در بازارهای دارای روند قوی ممکن است سیگنالهای اشتباه ارسال کنند؛ مثلا در روند صعودی قوی، شاخص RSI ممکن است بارها شرایط اشباع خرید را نشان دهد اما قیمت همچنان به رشد ادامه دهد. بنابراین اعتماد صرف به سیگنال اسیلاتور بدون درنظرگرفتن روند کلی بازار میتواند منجر به تصمیمهای نادرست شود.
از سوی دیگر، اسیلاتورها ابزاری تکی و کامل برای تصمیمگیری نیستند؛ بلکه لازم است همراه با ابزارهای دیگر مثل خطوط حمایت و مقاومت، الگوهای قیمتی یا حجم معاملات استفاده شوند تا اعتبار تحلیل افزایش یابد. همچنین هر اسیلاتور تنظیمات مخصوص خود را دارد و تنظیم نادرست دورهها یا پارامترها میتواند سیگنالهای گمراهکننده ایجاد کند. بنابراین معاملهگر باید همیشه از اسیلاتور بهعنوان وسیله کمکی برای تایید تحلیل اصلی استفاده کند.
کلام آخر
معاملهگرانی که با استفاده از سواد بورسی و مهارت تحلیلی خود در بازار بورس فعالیت میکنند، بازدهی بهتر و بیشتری دارند. این موفقیت تا حد زیادی به آشنایی معاملهگر با ترفندهای تحلیلی و ابزارهای متنوع در این بستر وابسته است. در این مقاله به صورت کامل به تعریف یکی از ابزارهای پرکاربرد به نام اسیلاتور در بازار بورس پرداختیم. اسیلاتورها از خانواده اندیکاتورها هستند ولی چند تفاوت با یکدیگر دارند. بسیاری از معاملهگران متوجه تفاوت میان آن دو نمیشوند، برای همین در این مقاله به مولفههای مهم اسیلاتورها اشاره کردیم. با استفاده از اسیلاتورها میتوانید روند آینده سهم را به راحتی پیشبینی کنید، در موقعیت مناسب وارد سهم مورد نظر شوید و سودهای قابل توجهی به دست آورید.
