تحلیل تکنیکال روشی برای ارزیابی اوراق بهادار با استفاده از نمودارها و دادههایی مانند قیمت و حجم معاملات است. این نوع تحلیل سعی دارد از نمودارها و سایر ابزارها برای تشخیص الگوها استفاده کند و پیشنهادهایی برای آینده ارائه دهد. در این مطلب به توضیح اندیکاتور چیست؟ انواع آن و کاربردشان میپردازیم.
نکات کلیدی
- اندیکاتور ابزار کمکی تحلیل تکنیکال است که با استفاده از دادههای قیمت و حجم، رفتار بازار را تفسیر و پیشبینی میکند.
- اندیکاتورها دادههای خام را به سیگنالهای قابلدرک مثل روند، مومنتوم، نقاط ورود و خروج تبدیل میکنند.
- اندیکاتورها به چند دسته روندی، مومنتومی و حجمی تقسیم میشوند.
- استفاده همزمان از چند اندیکاتور مرتبط میتواند دقت تحلیل را افزایش دهد.
- اندیکاتورها در بازارهای رونددار عملکرد بهتر و سیگنالهای کمخطاتری ارائه میدهند.
- هدف اصلی اندیکاتورها کمک به معاملهگر برای تصمیمگیری منطقیتر و کاهش احساسات در معاملات است.
اندیکاتور (indicator) چیست؟
اندیکاتورها با استفاده از محاسبات ریاضی بر روی قیمت سهم و حجم معاملات آن، اطلاعات بسیار خوبی در مورد آن سهم، ازجمله شتاب قیمتی، روند حرکتی و سایر معیارهای مهم ارائه میدهند. معمولا از اندیکاتورها برای تائید و اعتبارسنجی روند سهم استفاده میشود که در نهایت و با بهکارگیری اندیکاتورهای دیگر، منجر به سیگنال خرید و فروش میگردد. اندیکاتورها به دو دسته پیشرو (leading) و دنبالهرو (lagging) تقسیم میشوند.
اندیکاتورهای پیشرو بهطور معمول همراه با نوسانات قیمت و اندیکاتورهای دنبالهرو معمولا با تاخیر، پس از حرکت قیمت و جابجایی بازار، هشدار و پیشبینی لازم را اعلام میکنند.
کاربردهای اندیکاتور در تحلیل تکنیکال
بهطورکلی از اندیکاتورها در بازارهای مالی بر اساس تغییرات گذشته قیمت، به سه شکل استفاده میشود:
۱- هشدار: اندیکاتورها در برخی مواقع و بر اساس شرایط، قبل از تغییر روند یا همزمان با آن، علائم بازگشت روند را نمایش میدهند. پس یکی از مهمترین کاربردهای اندیکاتور، اعلام هشدارهای مناسب تغییر روند و جهت حرکتی قیمت است.
۲- پیشبینی: یکی دیگر از موارد استفاده از اندیکاتورها، پیشبینی قیمت مناسب برای ورود به سهم است.
۳- تایید: مهمترین استفادهای که از اندیکاتورها میشود، برای گرفتن تایید از تشخیص درست روند و جهت آن است. این روش معمولا زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که تحلیلگر بر اساس دادههای تکنیکالی یا بنیادی، جهت و قیمت ورودی مناسب در بازار را پیشبینی کرده و از اندیکاتور برای تاییدگرفتن استفاده میکند.
آشنایی با انواع اندیکاتورها
اندیکاتورها را میتوان از ابعاد مختلف تقسیم بندی کرد. در یک دستهبندی کلی اندیکاتورها به چهار دسته اندیکاتورهای روندی، اندیکاتورهای نوسان نما، اندیکاتورهای حجمی و اندیکاتورهای نوسان سنج تقسیم میشوند. در ادامه به معرفی جزئی انواع اندیکاتورها میپردازیم.
1/ اندیکاتور باندهای بولینگر (Bollinger Bands)
باندهای بولینگر که توسط جان بولینگر توسعه داده شده، شامل دو نوار نوسانی است که در بالا و پایین یک میانگین متحرک حرکت میکند. زمانی که میزان نوسانات افزایش یابد، باندهای این اندیکاتور پهنتر میشوند و زمانی که نوسانات کاهش مییابد، فاصله باندها از هم کمتر میشود. در برخی مواقع، کمتر شدن فاصله بین باندها بهعنوان سیگنال تغییر جهت روند سهم به شمار میآید. ذات پویای باندهای بولینگر باعث شده تا از آن همراه با تنظیمات استاندارد، برای تحلیل انواع اوراق بهادار استفاده شود. باندبولینگر جزو اندیکاتورهای نوسان سنج است و با اندازهگیری دامنه نوسان قیمت و انحراف معیار، فازهای آرام و پرنوسان بازار را آشکار میکند و برای تشخیص فرصتهای بازگشت یا خروج از محدوده قیمت بسیار مفید است.
ساختار باندهای بولینگر
۱ – میانگین متحرک ساده: این میانگین متحرک معمولا در بازه زمانی ۲۰ روزه تنظیم میشود.
۲ – باند بالایی: با استفاده از ۲ انحراف معیاری تخمین زده میشود که از میانگین متحرک ساده بیشتر هستند.
۳ – باند پایینی: با استفاده از ۲ انحراف معیاری تخمین زده میشود که از میانگین متحرک ساده کمتر هستند.
کاربردهای باندهای بولینگر
- باندهای بولینگر پایین را میتوان بهعنوان محدوده حمایت در نظر داشت. برخورد قیمت به باندهای پایین، حاصل افزایش فشار فروش بوده و در این محدوده معمولا تمایل به خرید سهم در بازار افزایش پیدا میکند.
سطح مقاومت احتمالی را نیز میتوان از باندهای بولینگر تشخیص داد. - از طرفی برخورد قیمت به باندهای بالایی نشاندهنده افزایش تقاضاست و معمولا پس از برخورد قیمت به باند بالایی، تمایل به فروش در بازار افزایش مییابد.
- ترکیب این اندیکاتور با اسیلاتورهایی مانند RSI باعث کارایی بیشتر تحلیل میشود.
2/ اندیکاتور ابر ایچیموکو (Ichimoku Cloud)
اندیکاتور ابر ایچیموکو که با نام «ایچیموکو کینکو هیو» نیز شناخته میشود یک اندیکاتور همهکاره است که برای تشخیص حمایت و مقاومت، تشخیص روند قیمت، سنجش شتاب و در نهایت یافتن سیگنالهای معاملاتی به کار میرود. این اندیکاتور توسط یک روزنامهنگار ژاپنی به نام «گیوچی هوسودا» توسعه داده شده و در کتاب هوسودا در سال ۱۹۶۹ انتشار یافته است. ایچیموکو کینکو هیو (Ichimoku Kinko Hyo) به معنی «نمودار تعادلی در یک نگاه» است، چون در یک نگاه، تحلیلگر تکنیکال میتواند روند را تشخیص دهد و سیگنالهای احتمالی را در آن روند بیابد.
شاید اندیکاتور ابر ایچیموکو روی نمودار به نظر کمی پیچیده باشد، اما در واقع یک اندیکاتور ساده و بسیار کاربردی است، در مجموع این اندیکاتور دارای مفاهیم ساده و قابل درک بوده و سیگنالها نیز کاملا تعریف شده هستند. ایچیموکو جزو اندیکاتورهای روندی محسوب میشود.
کاربرد اندیکاتور ابر ایچیموکو
- شناسایی روند سهم
- شناسایی نقاط حمایت و مقاومت
- شناسایی جهت و قدرت روند
- کسب اطلاعات مهم از سهم در بازه زمانی کوتاه
- سیگنالهای ورود و خروج از سهم
- تعیین حد ضرر
- شناسایی نقاط برگشت قیمت سهم
3/ اندیکاتور میانگین متحرک (Moving Average)
اندیکاتور میانگین متحرک، از اندیکاتورهای روندی است که از دادههای قیمت بهره میبرد. در نظر داشته باشید که اندیکاتور میانگین متحرک قیمت آینده را پیشبینی نمیکند، بلکه مسیر فعلی را مشخص مینماید. تحرک و نوسان میانگینهای متحرک نسبت به قیمت کمتر است؛ زیرا بر اساس میانگین قیمتهای گذشته رسم میگردند. پس میانگینهای متحرک کمک میکنند تا حرکات قیمت بهصورت نرم و هموارتر مشاهده شوند و نویزهای قیمت نیز گرفته شود.
این اندیکاتور پایه و اساس برخی اندیکاتورهای دیگر نظیر باندهای بولینگر، مکدی و … هستند. اندیکاتورهای میانگین متحرک ساده و میانگین متحرک نمایی، دو نوع میانگین متحرک پرطرفدار به شمار میآیند. این میانگینهای متحرک معمولا برای تشخیص مسیر قیمت، روند و یافتن مناطق احتمالی مقاومت و حمایت به کار برده میشوند.
بهطور خلاصه میانگین متحرک، یک اندیکاتور پیرو روندی است و به همین خاطر در سیگنال دهی با تاخیر عمل میکند. شاید در نگاه اول برای بسیاری از معاملهگرانی که به دنبال سیگنالیابی هستند، چنین ویژگی خیلی خوشایند نباشد اما اگر شما هم جزو افرادی هستید که با روند معامله میکنند، میانگین متحرک میتواند اطلاعات مفیدی در اختیار شما قرار دهد. میانگینهای متحرک شما را مجاب خواهد کرد که همراه با روند معامله کنید. همانند اکثر اندیکاتورهای تکنیکال نباید از اندیکاتور MA بهتنهایی استفاده کنید، شاید ترکیب میانگین متحرک با اندیکاتور RSI بتواند سیگنالهای بهتری صادر کند. سعی کنید در کنار اندیکاتور یا سبکی که برای تحلیل و معامله استفاده میکنید، میانگین متحرک را هم اضافه کنید. بهمرور زمان به مزایای استفاده از میانگین متحرک پی خواهید برد.
4/ اندیکاتور MACD
این اندیکاتور (از نوع اسیلاتورها) مربوط به تعقیب روند و مقدار حرکت است و بین دو بازه نوسان میکند. به عبارتی بالای خط بودن آن، نشانگر روندی صعودی و قوی است و معمولا پایین بودنش بیانگر روندی نزولی و فروش است. نقطه چرخش از فاز مثبت به منفی و بالعکس، نشانه تغییر روند در سهم است. مکدی جزو اسیلاتورها یا همان اندیکاتورهای نوسان نما محسوب میشود.
5/اندیکاتور RSI
اندیکاتور RSI (از نوع اسیلاتورها) نشانگر قدرت روند بوده و بین صفر تا صد نوسان میکند. معمولا اگر این اندیکاتور زیر عدد 30 باشد، نشانه اشباع در فروش و اگر بالای 70 باشد، نشانه اشباع در خرید است. این اندیکاتور هم جزو اندیکاتورهای نوسان نما است.
تفاوت اندیکاتورها با اسیلاتورها در چیست؟
درک تفاوت میان اندیکاتور و اسیلاتور به شما کمک میکند ابزار مناسب را برای شرایط مختلف بازار انتخاب کنید. اگر بدانید هرکدام دقیقا چه نقشی دارند و در چه موقعیتی کاربرد بیشتری پیدا میکنند، میتوانید دقت تصمیمگیریهای خود را چند برابر کنید. در ادامه، مهمترین تفاوتهای این دو ابزار را مرور میکنیم:
• محل نمایش: اندیکاتورها معمولا روی چارت قیمتی رسم میشوند (مثل میانگین متحرک) اما اسیلاتورها در پنجرهای جدا زیر نمودار قیمت نمایش داده میشوند.
• محدوده نوسان: اسیلاتورها در یک بازه مشخص (معمولا بین ۰ تا ۱۰۰) نوسان دارند و دارای دو ناحیهی اشباع خرید و اشباع فروش هستند؛ اما اندیکاتورها چنین محدودهای ندارند و آزادانه با قیمت تغییر میکنند.
• کاربرد اصلی: اندیکاتورها برای تایید جهت و قدرت روند مناسباند، در حالیکه اسیلاتورها در بازارهای رنج یا بدون روند برای شناسایی نقاط بازگشت احتمالی بهکار میروند.
• تشخیص واگرایی: این ویژگی خاص اسیلاتورها است. واگرایی بین حرکت قیمت و اسیلاتور (مثل RSI یا MACD) میتواند زودتر از تغییر روند اصلی هشدار بدهد؛ امکانی که در اندیکاتورها وجود ندارد.
نکته: در نظر داشته باشید که حتما باید از این دو ابزار در کنار یکدیگر استفاده کنید. تشخیص اینکه ترکیب کدام یک از اندیکاتورها و اسیلاتورها با یکدیگر بازدهی بالایی دارد را باید با تجربه چندین ماهه و گاهی چندساله به دست آورد. در مجموع میتوان اندیکاتور و اسیلاتور را در کنار هم به کار برد و تائید ورود و خروج از سهم را بسیار قویتر کرد.
سخن آخر
اندیکاتور در تحلیل تکنیکال ابزاری است که با استفاده از دادههای قیمتی و حجمی، تمایل و قدرت حرکت بازار را بهصورت عددی یا گرافیکی نمایش میدهد اما نکتهای که کمتر به آن اشاره میشود، این است که اندیکاتورها خود بازتاب رفتار جمعی معاملهگران هستند. در واقع آنها بیشتر از آنکه آینده را پیشبینی کنند، به ما کمک میکنند تا منطق پنهان در رفتار گذشته بازار را درک کرده و واکنشهای احتمالی معاملهگران را بهتر حدس بزنیم.
