اندیکاتور باند بولینگر چیست؟

اندیکاتورها در تحلیل تکنیکال دارای تنوع زیادی هستند که در صورت کار با پنل تحلیل تکنیکال آساتریدر آگاه، می‌توانید به لیست کامل آن‌ها دسترسی داشته باشید. در این مقاله قصد داریم به صورت کامل به اندیکاتور باند بولینگر (Bollinger Bands) بپردازیم. باند بولینگر (Bollinger Bands) یک ابزار تحلیل تکنیکال محبوب است که برای ارزیابی نوسانات قیمت و شناسایی سیگنال‌های خرید یا فروش بالقوه استفاده می‌شود. باندهای بولینگر در اوایل دهه 1980 توسط جان بولینگر، یک تاجر مشهور و تکنسین بازار توسعه یافتند. این باندها با ترکیب مفاهیم میانگین متحرک و اندازه‌گیری نوسان در یک شاخص، بینش مناسبی از شرایط بازار ارائه می‌دهند. در این مطلب از آگاه قرار است کاربردهای باند بولینگر، نحوه محاسبه و استراتژی‌های معامله با آن را بررسی کنیم. با ما تا انتهای مطلب همراه باشید.

نکات کلیدی

اندیکاتور باند بولینگر چیست؟

اندیکاتور باند بولینگر ( Bollinger band ) برای اولین بار در سال ۱۹۸۰ توسط جان بولینگر ابداع شد. در اصل این اندیکاتور در راستای توسعه دادن یک اندیکاتور دیگر به وجود آمد. به صورت کلی برای ورود و خروج به بازارهای مالی همچون ارز دیجیتال یا بازار بورس، شناسایی سقف و کف قیمتی یکی از مهم‌ترین فرایندهای تحلیل محسوب می‌شود. بر همین اساس، اندیکاتور باند بولینگر، سقف و کف قیمتی سهم را در روند معاملات شناسایی و تحرک قیمت بین این دو نقطه تعیین می‌کند.

اجزای تشکیل دهنده باند بولینگر

در صورت استفاده از این اندیکاتور در روند تحلیل سهم، با سه خط مجزا مواجه می‌شویم که هر کدام از آن‌ها با عنوان باندهای بولینگر شناخته می‌شوند. در این بخش به معرفی این سه باند می‌پردازیم.

1. باند بالایی (Upper Band)
2. باند وسط (Middle Band)
3. باند پایینی (Lower Band)

همان‌طور که در تصویر بالا مشاهده می‌کنید، باندهایی که در بالا و پایین قرار دارند، برای نمایش انحراف استاندارد پایین و بالا نسبت به خط میانی در نظر گرفته شده‌اند. دقت داشته باشید که «باند وسط» همان میانگین متحرک ساده یا (Simple Moving Average) است. دوره زمانی این اندیکاتور معمولا به صورت خودکار روی ۲۰ تنظیم می‌شود که تقریبا مقدار مناسبی برای معامله‌گران است. البته در نظر داشته باشید که بنا به نیاز خود، می‌توانید این مقدار را در روند ارزیابی سهم تغییر دهید.

شناسایی روند قیمت سهم با اندیکاتور باند بولینگر

برای بررسی روند لازم است ابتدا باند میانی (میانگین متحرک قیمت) و دو باند بالا و پایین که با ضریب مشخصی از انحراف معیار محاسبه می‌شوند (معمولا ±1 و ±2 Deviation) روی نمودار رسم شوند.
زمانی که قیمت در نزدیکی باند بالایی قرار دارد و عمدتا بالاتر از میانگین حرکت می‌کند، می‌توان گفت قدرت خریداران بیشتر است و روند صعودی محسوب می‌شود. بالعکس، زمانی که قیمت در محدوده‌ی باند پایینی یا زیر میانگین حرکت می‌کند، فشار فروش افزایش یافته و روند نزولی در جریان است.
اگر قیمت بین باند میانی و باند بالایی (حدود +1 Deviation تا +2 Deviation) نوسان کند، معمولا بازار در فاز صعودیِ پایدار قرار دارد. اما حضور قیمت در بین باند میانی و باند پایینی نشانه‌ی تمایل بازار به روند نزولی است. این موارد صرفا نشان‌دهنده‌ی تمایل جهت حرکت قیمت هستند.
به‌علاوه، هرگاه باندهای بولینگر به یکدیگر نزدیک شوند یا اصطلاحا فشردگی (Squeeze) ایجاد شود، بیانگر کاهش نوسان بازار است و احتمال آغاز یک روند جدید بیشتر می‌شود.
در تصویر زیر، نواحی خرید (Buy Zone)، فروش (Sell Zone) و بی‌تصمیمی (No Man’s Land) مشخص شده‌اند. زمانی که قیمت در ناحیه‌ی پایینی باندها قرار می‌گیرد، می‌تواند به‌عنوان منطقه‌ی خرید احتمالی در نظر گرفته شود؛ در حالی که عبور از ناحیه‌ی بالایی اغلب بیانگر فشار فروش و احتمال اصلاح قیمت است.

محاسبه باند بولینگر 

بسیاری از معامله‌گران حرفه‌ای در بازار بورس که از اندیکاتور باند بولینگر استفاده می‌کنند، برای افزایش دقت تشخیص خود، پارامترهای باند بولینگر را محاسبه و اندازه‌گیری می‌کنند. همان‌طور که در بخش‌های قبلی اشاره کردیم، اندیکاتور باند بولینگر از سه خط یا سه باند مجزا تشکیل می‌شود که برای محاسبه هر کدام از آن‌ها باید از فرمول‌های متفاوت استفاده کرد.

1- فرمول محاسبه باند بالا:

2- فرمول محاسبه باند پایین:

3- نحوه محاسبه باند وسط:

برای محاسبه باند وسط که همان مووینگ اوریج ساده نامیده می‌شود، می‌توان مقدار آن را در زمان تنظیمات اولیه مشخص کرد.

نکته مهم: تشخیص پایان روند نزولی و صعودی، به عنوان برگ برنده برای معامله‌گران محسوب می‌شود. به زبان ساده، با تشخیص پایان روند صعودی سیگنال فروش و با تشخیص پایان روند نزولی می‌توانید به راحتی سیگنال خرید دریافت کنید.

چگونه از اندیکاتور بولینگر باند استفاده کنیم؟

برای استفاده از اندیکاتور باند بولینگر، با توجه به نوع استراتژی معاملاتی خود می‌توانید از تنظیمات دلخواه استفاده کنید اما برای بهینه‌تر شدن این تنظیمات و تجربه کسب سود ایده‌آل، به دو نکته زیر دقت کنید:

1. در صورتی که برای تایم‌ فریم‌های کوتاه‌مدت قصد استفاده از این اندیکاتور را داشته باشید، پیشنهاد می‌کنیم میانگین متحرک ساده را روی ۹ تا ۱۲ تنظیم کنید و انحراف معیار را روی عدد ۲ قرار دهید.
2. برای استفاده از این اندیکاتور در تایم‌فریم‌های بیشتر، بهتر است که میانگین متحرک را روی ۱۸ تا ۲۰ تنظیم و انحراف معیار را روی عدد ۲ قرار دهید.

اندیکاتور باند بولینگر چه کاربردی دارد؟

باندهای بولینگر برای اندازه‌گیری نوسانات و شناسایی روندهای بالقوه استفاده می‌شوند. هنگامی که قیمت‌ها خارج از باند حرکت کنند، می‌تواند نشان دهنده این باشد که یک روند جدید شروع شده است یا اینکه قیمت‌ها بیش از حد تغییر یافته‌اند. بیایید کمی دقیق‌تر به کاربردهای باند بولینگر نگاه کنیم.

1. شناسایی نواحی اشباع خرید و فروش

زمانی که قیمت به باند بالایی نزدیک می‌شود، نشان‌دهنده این است که خریداران زیادی در بازار حضور دارند و تقاضا از عرضه پیشی گرفته است. چنین شرایطی اشباع خرید را نشان می‌دهد و  احتمال افت قیمت وجود دارد. در سمت مقابل زمانی که قیمت به باند پایینی نزدیک ‌شود، نشان از اشباع فروش و تعداد زیاد فروشندگان دارد. شرایطی که در نهایت می‌تواند باعث افزایش قیمت شود.

2. سنجش نوسانات بازار

زمانی که پهنای باند زیاد باشد نشان‌دهنده بازار پرنوسان و پرریسک است. در چنین شرایطی، معاملات با احتیاط بیشتری باید انجام شوند. باندهای باریک برعکس باندهای پهن هستند و بازاری باثبات و کم‌ریسک را نشان می‌دهند. در این شرایط، می‌توان با جسارت بیشتری معامله کرد، البته با دریافت تایید روندهای بیشتر!

3. تشخیص نقاط عطف

همانطور که احتمالا انتظار دارید، شکسته شدن قیمت به خارج از باند بولینگر، می‌تواند نشان از تغییر روند و شروع یک روند جدید باشد. بنابراین زمانی که قیمت از باند بالای عبور کند، می‌توانید انتظار یک روند صعودی و زمانی که قیمت از باند پایینی عبور کند، می‌توانید انتظار یک روند نزولی را داشته باشید.

توجه داشته باشید که در تمام شرایط بالا، اندیکاتور باند بولینگر یک راهنما است، نه یک قانون! بنابراین به تنهایی برای تصمیم‌گیری معاملاتی کافی نیست.

استراتژی‌های معامله با باند بولینگر

همانطور که دیدید باندهای بولینگر به شما کمک می‌کنند تا نواحی اشباع خرید و فروش را شناسایی کنید، میزان نوسانات بازار را ارزیابی کنید و تغییر روندهای احتمالی را تشخیص دهید. با این وجود، یک معامله‌گر حرفه‌ای هرگز از باند بولینگر به تنهایی استفاده نمی‌کند، بلکه آن را به عنوان یک راهنمای اولیه در نظر می‌گیرد که به تاییدهای نهایی و تحلیل‌های بیشتری نیاز دارد. به همین دلیل است که پیشنهاد می‌کنیم از باندهای بولینگر در کنار سایر استراتژی‌های معامله استفاده کنید. در ادامه استراتژی‌های معامله با باند بولینگر را معرفی خواهیم کرد.

1- دو کف (Double bottom)

الگوی دابل باتم یا دو کف زمانی اتفاق می‌افتد که ابتدا قیمت کاهش پیدا کند، سپس افزایش، دوباره کاهش به اندازه کف قبلی و در نهایت افزایش دیگری رخ دهد که الگوی نهایی را شبیه به یک "W" می‌کند. برای شناسایی الگوی دابل باتم، به جایی نگاه کنید که قیمت باند پایینی را لمس کرده است و منتظر بمانید تا ببینید پایین‌ترین قیمت بعدی کجا رخ می‌دهد. زمانی که الگوی W شکل گرفت منتظر تایید نهایی باشید، این تایید می‌تواند شکسته شدن کانال بالایی و قیمت بالاتر از خط گردن یا نک‌لاین (neckline) باشد.

بدون باند بولینگر، ممکن است به نظر برسد که کف قیمتی دوم، پایین‌تر از کف قیمتی قبلی است و این بسیاری را به اشتباه می‌اندازد، چرا که فکر می‌کنند با یک روند نزولی طرف هستند. در صورتی که کف قیمتی دوم، باند پایینی را نشکسته و این احتمال وجود دارد که یک روند صعودی در پیش باشد.

2- دو سقف (Double Top)

الگوی دابل تاپ، برعکس الگوی دابل باتم است، بنابراین ابتدا افزایش قیمت، سپس کاهش قیمت، دوباره افزایش قیمت به اندازه قله قبلی و در نهایت کاهش قیمت را شاهد هستیم.  با مشاهده این الگوی قیمتی (M) احتمالا این سوال پیش می‌آید که آیا سهام در شروع یک روند صعودی جدید قرار دارد یا اینکه قیمت به مقاومت خود رسیده است. بولینگر باند ممکن است به این پاسخ کمک کند.

به دو سقف شکل گرفته و کف قبلی نگاه کنید، ممکن است سقف دوم از سقف قبل‌ترش بالاتر باشد و شما را به اشتباه بیاندازد که با یک روند صعودی طرف هستید. در صورتی که که سقف دوم نتوانسته باند بالایی را بشکند. بنابراین می‌توان اینطور نتیجه گرفت که الگوی دابل تاپ (M) به درستی شکل گرفته و احتمالا شاهد یک روند نزولی خواهیم بود. منتظر تایید نهایی بمانید، این تایید می‌تواند شکسته شدن باند پایینی و قیمت پایین‌تر از نک‌لاین باشد.

گام‌های باند بولینگر

گام‌های باند بولینگر (Bollinger Band Walks) زمانی رخ می‌دهد که قیمت‌ها به‌طور پیوسته از نوار بالایی یا پایینی عبور یا آن را لمس کنند. این شرایط می‌تواند یک روند قوی را در بازار نشان دهد. بنابراین معامله‌گران می‌توانند با استفاده از یک تایید نهایی به دنبال فرصت‌هایی برای ورود یا خروج از معاملات باشند. الگوی تایید شما می‌تواند یک پرایس اکشن (Price Action) مانند الگوی شمعی سه کلاغ سیاه (Three Black Crows Pattern) باشد که در هنگام شکستن باند پایینی شکل می‌گیرد و یا الگوی سه‌ سرباز سفید (Three White Soldiers Pattern) باشد که در هنگام شکستن باند بالایی ظاهر شده است.

فشردگی (Squeeze)

مهم‌ترین کاربرد این استراتژی در بازار بورس، امکان تشخیص حرکات قیمتی بزرگ سهم در روند معاملات است. بر اساس این استراتژی، زمانی که قیمت سهم در بازه‌های مشخص و محدود، نوسان‌های کوتاهی را به صورت فشرده از خود نمایش دهد، بعد از آن تحرکات و سیگنال‌های بزرگ رخ خواهند داد. برای درک بهتر از این استراتژی به نکات زیر توجه کنید.

1. در گام اول بهتر است که در بین باندهای مختلف این اندیکاتور، روند حرکتی قیمت را به صورت مداوم زیر نظر داشته باشید.
2. در استراتژی فشردگی بولینگر، باندهای بولینگر به هم نزدیک شده و حالت فشردگی به خود می‌گیرند.
3. بهترین زمان برای ورود زمانی است که قیمت سهم در تایم‌فریم موردنظر، کمی نوسان داشته باشد.
4. برای تشخیص حرکت بزرگ قیمتی در سهم، به خروج قیمت از باند پایین یا بالا، توجه ویژه داشته باشید. چرا که شروع تحرکات قیمتی بزرگ در این نقاط رخ می‌دهد.

با این تفاسیر، خروج قیمت از باند بالایی به عنوان شرایط مطلوب برای خرید سهم محسوب می‌شود. برای درک بهتر به تصویر زیر دقت کنید.

مفهوم شکست (Breakout)

شکست (Breakout) در باند بولینگر به موقعیتی اطلاق می‌شود که قیمت یک دارایی به طور ناگهانی و با قدرت از محدوده باندهای بالایی یا پایینی خارج می‌شود. هنگامی که قیمت از باندهای بولینگر خارج می‌شود، این نشان‌دهنده نوسان بالا و ممکن است نشانه‌ای از تغییر روند یا شروع یک حرکت قوی در جهت خاص باشد. معامله‌گران از شکست‌ها به عنوان سیگنال‌هایی برای ورود به معاملات جدید یا تنظیم موقعیت‌های موجود استفاده می‌کنند. اهمیت شکست‌ها در باند بولینگر به این دلیل است که نشان‌دهنده تغییرات عمده در فشار خرید و فروش هستند و می‌توانند فرصت‌های معاملاتی مناسبی را فراهم کنند.

مفهوم حرکت معکوس (Reversal)

حرکت معکوس (Reversal) در باند بولینگر به وضعیتی اشاره دارد که قیمت یک دارایی پس از رسیدن به یکی از باندهای بالایی یا پایینی، تغییر جهت می‌دهد و به سمت باند مخالف حرکت می‌کند. وقتی قیمت به باند بالایی نزدیک می‌شود و سپس شروع به کاهش می‌کند، این ممکن است نشانه‌ای از پایان روند صعودی و آغاز یک حرکت نزولی باشد. برعکس، زمانی که قیمت به باند پایینی نزدیک می‌شود و سپس شروع به افزایش می‌کند، این ممکن است علامتی از پایان روند نزولی و شروع یک حرکت صعودی باشد. معامله‌گران از این حرکات معکوس به عنوان سیگنال‌هایی برای ورود یا خروج از معاملات استفاده می‌کنند.

ترکیب RSI و باند بولینگر

شاخص RSI زمانی که با باند بولینگر ترکیب شود به شما کمک می‌کند پیش‌بینی بهتری از روند آتی بازار به دست آورید، اما چگونه؟

زمانی که بازار یک سقف بالاتر (higher high) ایجاد می‌کند اما شاخص RSI سقف پایین‌تری (lower high) را نشان می‌دهد، به آن واگرایی نزولی (نشانه‌ای از ضعف) گفته می‌شود. بالعکس، زمانی که بازار یک کف پایین‌تر (lower low) ایجاد می‌کند اما نشانگر RSI کف بالاتری (higher low) را نشان می‌دهد، به این واگرایی صعودی (نشانه قدرت) گفته می‌شود. با این تفاسیر اگر قیمت بالاتر از باندهای بالایی بولینگر است، به دنبال واگرایی نزولی  RSI باشید تا ضعف‌های احتمالی را شناسایی کنید. از سوی دیگر، اگر قیمت در نزدیکی باندهای پایین بولینگر معامله می‌شود، به دنبال واگرایی RSI صعودی باشید تا روند صعودی را پیش‌بینی کنید. این‌ها برخی از استراتژی‌های معامله با بولینگر بودند اما همه آن نیستند. شما می‌توانید اندیکاتور باند بولینگر را با اندیکاتورها و استراتژی‌های دیگر مانند MA200، MACD و ... ترکیب کنید.

محدودیت‌های باندهای بولینگر

باندهای بولینگر ابزاری محبوب در میان تحلیلگران هستند، با این حال، اتکا کامل به آن‌ها می‌تواند تصویری گمراه‌کننده از بازار ارائه دهد. درک عمیق‌تر این اندیکاتور نشان می‌دهد که دو محدودیت کلیدی وجود دارد که باید به آنها توجه کرد.

1. محدودیت اول: برخلاف تصور رایج، باند بولینگر ابزاری پیش‌بینی‌کننده نیست، بلکه صرفا به واکنش قیمت در نوسانات گذشته اشاره می‌کنند. آن‌ها بر اساس میانگین متحرک ساده (SMA) عمل می‌کنند که به طور ذاتی با تاخیر همراه است. بنابراین باندها نمی‌توانند حرکات ناگهانی بازار یا تغییرات روند را پیش‌بینی کنند. اتکا به آن‌ها به عنوان تنها منبع سیگنال می‌تواند منجر به تصمیمات معاملاتی نامناسب شود.
2. محدودیت دوم: تنظیمات پیش‌فرض باندهای بولینگر برای همه معاملات و شرایط بازار بهینه نیستند. انتخاب دوره‌های نامناسب برای SMA و انحراف معیار می‌تواند منجر به سیگنال‌های نادرست و تفسیر غلط از شرایط بازار شود. علاوه بر این، رفتار بازار در صنایع و اوراق بهادار مختلف می‌تواند به طور قابل توجهی متفاوت باشد. تنظیماتی که در یک بازار به خوبی عمل می‌کنند ممکن است در بازار دیگر بی‌اثر یا حتی مضر باشند.

راهکار: برای غلبه بر این محدودیت‌ها، معامله‌گران باید از باندهای بولینگر به طور مسئولانه و در کنار سایر ابزارهای تحلیل استفاده کنند. به یاد داشته باشید، هیچ اندیکاتوری کامل نیست و اتکا صرف به یک ابزار می‌تواند شما را در معرض خطرات معاملاتی قرار دهد.

کلام آخر

تحلیل تکنیکال یکی از بهترین روش‌های ارزیابی سهام در بازار بورس است. ابزارهای متنوعی در بستر تکنیکال وجود دارند که معامله‌گران با استفاده از آن‌ها می‌توانند به راحتی سیگنال خرید و فروش دریافت کنند. یکی از ابزارهای محبوب و پرکاربرد در تحلیل تکنیکال، «اندیکاتور باند بولینگر» است. با استفاده از این اندیکاتور می‌توان سقف و کف قیمت را در جهت حرکت سهم شناسایی کرد. معامله‌گرانی که قادر به تشخیص این نقاط در معاملات سهم هستند، موقعیت‌های مناسب برای ورود و خروج از سهم را پیدا می‌کنند و در این فرایند، سود به دست می‌آورند. اندیکاتور باند بولینگر خود از سه باند مجزا با نام‌های باند بالایی، باند میانی و باند پایینی ایجاد می‌شود.