کانال معاملاتی یکی از کاربردیترین و محبوبترین روشها برای تشخیص روند و بررسی رفتار قیمت در محدودههای مشخص به شمار میرود. کانالهای قیمتی به معاملهگران کمک میکنند تا علاوه بر درک بهتر روند بازار، محدودههای حمایتی و مقاومتی را هم شناسایی کنند.
آشنایی با انواع کانالها، نحوه ترسیم آنها و روش استفاده صحیح از این ابزار، میتواند نقش مهمی در افزایش دقت تحلیلها و مدیریت بهتر معاملات داشته باشد. در این مقاله با مفهوم کانال معاملاتی، انواع آن، نحوه رسم و کاربردهای آن در تحلیل تکنیکال آشنا میشویم.
کانال معاملاتی چیست و چه اجزایی دارد؟
کانال معاملاتی یکی از ابزارهای کاربردی در تحلیل تکنیکال است که برای شناسایی روندهای صعودی، نزولی و سایدوی و همچنین شناسایی نقاط بهینه و کمریسک ورود و خروج استفاده میشود.
کانال قیمتی را مانند یک اتوبان در نظر بگیرید که اتومبیلها میتوانند در بازهای از سمت چپ تا راست آن عبور کنند. در تحلیل تکنیکال هم کانال را محدودهای تعریف میکنیم که قیمت یک دارایی بین دو خط موازی که آنها را نواحی حمایتی و مقاومتی مینامیم، نوسان میکند.
کانال قیمتی به شما کمک میکند ضمن تشخیص مسیر احتمالی حرکت کندلهای قیمت، در محلهای کمریسک و پرریسک واکنشهای مناسب نشان دهید. استفاده صحیح از این ابزار در کنار سایر ابزارهای تکنیکال مانند اندیکاتورها و اسیلاتورها، میتواند احتمال کسب سود را افزایش دهد.
بیشتر بخوانید: اندیکاتور چیست؟
به صورت کلی کانال از دو جزء اصلی سقف و کف کانال تشکیل میشود و همانطور که اشاره کردیم، این دو جزء به عنوان نواحی حمایت و مقاومت شناخته میشوند و معمولا قیمت به آنها واکنشهای خوبی نشان میدهد. همچنین گاهی اوقات تحلیلگران از خطوط کمکی دیگری به موازات خطوط سقف و کف بهره میبرند که مهمترین آنها خطی در وسط کانال است که به آن خط میانه کانال (Midline) گفته میشود.
انواع کانال معاملاتی در تحلیل تکنیکال
به صورت کلی در نمودارهای قیمتی، سه نوع کانال وجود دارد که عبارتند از:
- کانال صعودی
- کانال نزولی
- کانال خنثی (سایدوی)
در ادامه، به بررسی این کانالها میپردازیم.
کانال صعودی
کانال صعودی، الگویی است که در آن سقفها و کفهای قیمتی بالاتر در نمودار شکل میگیرند. شیب کانال صعودی به سمت بالا است. با توجه به رفتار قیمت در سقفها و کفها، نحوه برخورد به این نواحی و همچنین ابزارهای دیگری مثل اندیکاتورها، میتوان نسبت به خرید و فروش اقدام کرد. تصویر کانال صعودی شبیه به شکل زیر است:
کانال نزولی
کانال نزولی، الگویی است که در آن سقفها و کفهای قیمتی پایینتر شکل میگیرند. شیب کانال نزولی به سمت پایین است. با توجه به رفتار قیمت در سقفها و کفها، نحوه برخورد به این نواحی و همچنین ابزارهای دیگری مثل اندیکاتورها، میتوان نسبت به خرید و فروش اقدام کرد. تصویر کانال نزولی شبیه به شکل زیر است:
کانال خنثی (سایدوی)
کانال خنثی، الگویی است که در آن سقفها و کفهای قیمتی، در یک راستای نسبتا افقی در نمودار شکل میگیرند و قیمتها بین این خطوط افقی در نوسان هستند. شیب کانال خنثی بسیار نزدیک به صفر درجه است.
با توجه به رفتار قیمت در سقفها و کفها، نحوه برخورد به این نواحی و همچنین ابزارهای دیگری مثل اندیکاتورها، میتوان نسبت به خرید و فروش اقدام کرد. معمولا در دورههای انباشت یا توزیع و پس از یک دوره حرکت صعودی یا نزولی، انتظار تشکیل این نوع کانال وجود دارد. تصویر کانال خنثی شبیه به شکل زیر است:
اعتبار کانال به چه عواملی بستگی دارد؟
در ادامه به مواردی اشاره میکنیم که باید در استفاده از کانال معاملاتی در نظر داشته باشید:
- تعداد برخورد کندلهای قیمتی با خطوط بالایی و پایینی کانال اهمیت بسیار زیادی دارد. هر چقدر تعداد برخوردها بیشتر، فواصل برخورد به سقف و کف کانال منظمتر و کانال برای مدت زمان طولانیتری پابرجا باشد، اعتبار آن افزایش پیدا میکند. حداقل تعداد برخورد در کانال را 5 عدد در نظر میگیرند که باید در هر سمت حداقل شاهد 2 برخورد باشیم.
- حجم در الگوهای تکنیکالی از اولویت و اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و کانالها نیز از این قاعده مستثنی نیستند.
- هر چه خطوط یک کانال به صورت موازی ترسیم شده باشد یا نظم در برخورد قیمت به سقف و کف کانال را مشاهده کنیم، نشاندهنده اعتبار بیشتر کانال معاملاتی است.
- هر چه یک کانال قیمتی در بازه زمانی طولانیمدتتری تشکیل شود اعتبار بیشتری دارد. بنابراین کانالهایی که در تایمفریم هفتگی بازار بورس ایران تشکیل میشوند، نسبت به کانالهای تایمفریمهای پایینتر معتبرترند.
نکات مهم در ترسیم کانال روند
در ادامه، به نکات مهمی که در ترسیم کانال روند باید در نظر بگیرید اشاره میکنیم:
- قسمت پایین کانال روند به عنوان منطقه خرید و قسمت بالای آن به عنوان منطقه فروش شناخته میشود.
- در زمان ایجاد یک کانال روند، هر دو خط روند باید با یکدیگر موازی باشند.
- اگر شیب خط روند و شیب کانال روند، موازی و در یک زاویه نباشند، استفاده از کانال به عنوان راهنمای معاملات صحیح نیست و ممکن است به معاملات ناموفق منجر شود. توجه داشته باشید که در این حالت، این الگوی نمودار دیگر یک کانال روند نیست بلکه یک مثلث خواهد بود.
- مانند رسم خطوط روند، هرگز نباید به صورت اجباری قیمت را درون کانالهایی که رسم میکنید، جای دهید.
- کانالهای روند نباید کاملا موازی باشند و همچنین لازم نیست قیمتها به طور کامل در کانال قرار گیرند.
- یکی از اشتباهات رایج بسیاری از معاملهگران این است که فقط به دنبال الگوهای قیمتی بر اساس آموزشهای تئوریک خود هستند و در نتیجه اطلاعات مهمی درباره عملکرد قیمت را از دست میدهند و نادیده میگیرند.
چگونه یک کانال معتبر رسم کنیم؟
برای ترسیم کانال، ابتدا باید روند حرکتی نمودار را تشخیص دهیم. زمانی که بازار به صورت پیوسته و نسبتا منظم، سقفها و کفهای بالاتری را با سرعتی تقریبا ثابت درست میکند، شاهد تشکیل یک کانال صعودی هستیم.
برعکس این حالت زمانی است که بازار به صورت پیوسته و نسبتا منظم، سقفها و کفهای پایینتری را با سرعتی تقریبا ثابت درست میکند و شاهد تشکیل یک کانال نزولی هستیم.
حالت سومی هم وجود دارد که سقفها و کفها در یک محدوده قیمتی با سرعتی تقریبا ثابت نوسان میکنند و صعود یا ریزش چشمگیری در آنها وجود ندارد که در این حالت شاهد تشکیل یک کانال خنثی هستیم.
بعد از این که کانال معتبر را شناختیم و آموختیم چگونه به کمک کانالها میتوان روند بازار را متوجه شد، به سراغ ترسیم کانال معاملاتی میرویم.
برای رسم یک کانال معاملاتی معتبر، پس از تعیین جهت روند حرکت قیمت در نمودار دو نقطه پیوت برای سقف یا کف کانال در نظر میگیریم تا با اتصال آنها به هم شیب نمودار به دست آید.
طبیعتا نقطه دیگر کانال را با توجه به سایر پیوتها در طرف مقابل قرار میدهیم و کانال با ترسیم این خطوط به دست میآید. با توجه به این موضوع، مشخص است که خط بالایی کانال که نقاط سقف را به هم وصل کرده است خط روندی مقاومتی را در اختیار معاملهگران قرار میدهد و خط پایینی کانال که نقاط کف را به یکدیگر متصل کرده است خط روند حمایتی را تشکیل میدهد.
با بهرهگیری از ابزار ترسیم کانال موازی در منوی ابزارهای خط روند واقع در سمت چپ و بالای صفحه نمودار تحلیلی، میتوانید ابزار کاربردی کانال معاملاتی را به چارت خود اضافه کنید.
نحوه انجام معامله با کانالها
به صورت کلی در تحلیل تکنیکال، دو روش اصلی برای انجام معامله با کانالها وجود دارد. توجه کنید که چون کانالها از دو خط روند تشکیل شدهاند، در واقع ما بر اساس همان اصول معامله بر مبنای خط روند، معامله خواهیم کرد.
به عبارت دیگر، یا بر اساس نظم خط روند وارد معامله میشویم یا پس از شکست خط روند و بر هم خوردن نظم موجود در آن شروع به معامله خواهیم کرد. با توجه به این نکات، شما میتوانید بر اساس کانال به دو روش معاملات خود را انجام دهید: یا انجام معامله در محدوده کانال به صورت خرید در کف و فروش در سقف یا ورود به معامله پس از شکست کانال. در ادامه این دو روش را توضیح میدهیم.
معامله در داخل کانال: خرید در کف، فروش در سقف
اشاره کردیم که خطوط بالا و پایین کانال به عنوان سطوح حمایتی و مقاومتی در مسیر حرکت قیمت در نظر گرفته میشوند. هر وقت قیمت به محدوده سقف و کف کانال نزدیک شود، با استفاده از سیگنالهای این خطوط میتوان وارد معامله یا از آن خارج شد. شما میتوانید زمانی که کندلهای قیمتی به نزدیکی کف کانال که همان محدوده حمایتی است میرسند، با مشاهده کندل و الگوی بازگشتی، واگرایی و ... وارد معاملات خرید شوید.
همچنین، میتوانید وقتی کندلهای قیمتی به نزدیکی سقف کانال که همان محدوده مقاومتی است نزدیک میشوند، پس از مشاهده کندل و الگوی بازگشتی، واگرایی و ... معامله خرید خود را ببندید و سیو سود کنید یا در بازارهای دو طرفه وارد معامله فروش شوید.
توجه داشته باشید که انجام معاملات در محدوده سقف و کف کانال، مستلزم مشاهده علائم بازگشتی است و این که صرفا بر اساس رسیدن کندلها به آن محدوده وارد معامله شویم یا از آن خارج شویم اقدام درستی نیست. کندلها قرار نیست تا ابد در یک محدوده مشخص نوسان داشته باشند و در نهایت با شکست کانال از این محدوده خارج خواهند شد.
همچنین در تمامی موارد، رعایت اصول مدیریت سرمایه و تعیین حد ضرر و حد سود در معاملات، مسئلهای و غیر قابل چشمپوشی است.
معامله با شکست کانال (Breakout)
یکی دیگر از مواردی که میتواند در معامله بر اساس کانالها مورد استفاده قرار گیرد، زمانی است که کندلها یکی از اضلاع کانال را میشکنند.
در تحلیل تکنیکال، شکست کانالها که در واقع همان شکست خطوط روند است، یکی از قدرتمندترین سیگنالهای معاملاتی محسوب میشود و میتواند شما را وارد معاملاتی با سوددهی بسیار بالا کند.
دقیقا مشابه نواحی حمایتی و مقاومتی، اگر کندلهای قیمتی با یک شکست استاندارد از خطوط سقف یا کف کانال عبور کنند، فرصتی برای ورود به معامله یا خروج از آن در اختیار معاملهگران قرار میگیرد.
با این اوصاف، کانالی که قیمتها در آن نوسان میکردند، شکسته شده و قیمت در مسیر جدیدی به حرکت خود ادامه خواهد داد. بنابراین این شکست میتواند به منزله فرصتی برای ورود به معامله در نظم جدید ایجادشده و در خلاف جهت روند یا نظم گذشته، در اختیار شما بگذارد.
توجه داشته باشید که برای انجام معامله بر اساس شکست کانالهای قیمتی، نیاز به موارد تاییدکنندهای مانند کندل قدرتمند، افزایش حجم معاملات در منطقه شکست و ... است و اگر پس از شکست، شاهد پولبک قیمت به محدوده شکستهشده کانال باشیم، اعتبار آن به مراتب افزایش مییابد.
بیشتر بخوانید: کندل استیک چیست؟
تلههای رایج شکست کانال و روش تشخیص آنها
در این قسمت میخواهیم راجع به مهمترین دامهای شکست کانال و روش تشخیص آنها صحبت کنیم زیرا بسیاری از ضررهایی که معاملهگران در بازارهای مالی متحمل میشوند از شکستهای فیک اتفاق میافتد.
دلایل متعددی وجود دارد که یک کانال معتبر میشکند اما بعد از گذشت مدتی، مجددا قیمتها به داخل کانال برمیگردند و معامله را با زیان روبهرو میکنند. یکی از مهمترین دلایل این قضیه این است که شکست مد نظر در کانالها، حتما باید با حجمهای بسیار خوب رقم بخورد و اگر شکست با حجم کم اتفاق بیفتد پتانسیل ایجاد شکست فیک بسیار بالا است.
موضوع دیگری که میتواند عامل ایجاد شکست فیک باشد، بازی سهامداران عمده یا سفتهبازها در بازار بورس و بازارسازها (Market Makers) در فارکس است که میتواند باعث فریب معاملهگران شود.
همچنین گاهی شاهد سفارشهایی برای فعال کردن حد ضررهای برخی از معاملهگران یا ترساندن آنها هستیم که به این موضوع نیز اصطلاحا شکار استاپها (Liquidity Grab) گفته میشود.
نشانههای همه مواردی که منتهی به شکست فیک میشود، این است که کندل شکست معمولا سایه بلندی دارد، فول بادی نیست، در بسیاری از مواقع کلوز کندل شکست به سختی میتواند بالای محدوده کانال تثبیت شود، حرکت شکست با حجم ناکافی اتفاق میافتد و معمولا به سرعت و با فاصله چند کندل به داخل کانال بازمیگردد.
برای پیشگیری از این موارد، پیشنهاد میکنیم حتما منتظر بسته شدن کلوز کندل شکست بمانید؛ پس از آن هم ترجیحا پس از تکمیل پولبک برای ورود اقدام کنید و حجم معاملات در نقطه شکست را هم مد نظر قرار دهید.
موضوع دیگری که میتواند باعث اشتباه شود این است که بررسی خود را در تایمفریم درستی انجام ندهید. به عنوان مثال سهمی را در نظر بگیرید که در بازار بورس تهران در تایم فریم روزانه سقف کانال را بشکند. پس از گذشت چند روز و از اواسط هفته کاری روند سهم معکوس شده و شروع به افت قیمت کند. در تایمفریم هفتگی ما چیزی جز یک کندل با بدنه ضعیف و سایه بلند نمیبینیم و این یعنی شکست کانال به صورت معتبر اتفاق نیفتاده است. در این گونه مواقع بهتر است شکست کانال در تایمفریمهای بالاتر نیز تایید شود.
یکی دیگر از دلایل شکستهای فیک این است که با وجود شکست کانال معاملاتی، کندلهای قیمتی با فاصله کمی به ناحیه پرقدرت حمایتی یا مقاومتی میرسند و این موضوع باعث میشود توان عبور از آن منطقه را نداشته باشند و در نتیجه به داخل کانال برگردند. بنابراین باید به حمایتها و مقاومتهایی که پس از شکست در مسیر حرکت قیمتها وجود دارند توجه کرد و اعتبار و قدرت آنها را مد نظر قرار داد.
یکی دیگر از مواردی که باعث شکست فیک کانال میشود این است که این شکست در زمان خبر یا اتفاقات ناگهانی که باعث ایجاد هیجان قوی در بازار میشود، ایجاد شود. معمولا پس از خبر و فروکش کردن سطح هیجانات، قیمت به داخل کانال برمیگردد. پیشنهاد همیشگی این است که در بازارهای مالی از هیجانات لحظهای دور باشید.
تفاوت کانال معاملاتی با خط روند
به صورت کلی، خط روند بیانکننده جهت بازار است و برای تشخیص روند صعودی یا نزولی و یافتن محدودههای حمایتی و مقاومتی داینامیک از آن استفاده میکنیم. کانال معاملاتی قیمتی، در واقع نسخه حرفهایتر خط روند است و شامل دو خط موازی میشود که قیمت بین آنها در حرکت است. پس در واقع خط روند جهت حرکت را به معاملهگران نشان میدهد اما کانال علاوه بر جهت حرکت، محدوده حرکت را هم مشخص میکند.
استفاده از اندیکاتورها در کنار کانالها
مانند سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال، بهتر است کانال معاملاتی قیمتی را هم به همراه سایر ابزارها به کار ببرید که در این بخش از مقاله به بعضی از ترکیبهای مهم اندیکاتورها و کانال معاملاتی اشاره خواهیم داشت.
ترکیب کانال قیمتی و اندیکاتور میانگین متحرک (Moving Average)
با استفاده از مووینگاوریجها میتوانید جهت روند را تشخیص دهید و شکستهای فیک را جداسازی کنید. مثلا اگر قیمت بالای میانگین متحرک بود، به دنبال خرید در کف کانال و اگر قیمت زیر مووینگاوریج ب به فکر فروش در سقف کانال باشید. این کار بسیاری از سیگنالهای فیک را حذف میکند.
به کمک مووینگاوریجها میتوانید نسبت به مواردی که در کانال شکست اتفاق میافتد با اعتماد بیشتری رفتار کنید؛ به این صورت که اگر همزمان با شکست کانال قیمتی، مووینگ اوریج هم بشکند، شکست معتبرتری است اما اگر شکست کانال اتفاق بیفتد و قیمتها نتوانند از مووینگاوریج عبور کنند، احتمال وجود فیک بریک اوت وجود دارد.
اگر بعد از شکست کانال قیمتی به دنبال پولبک هستید، چنانچه بازگشت مجدد قیمت به محدوده کانال شکسته شده همزمان با برخورد به مویینگاوریج باشد، یک پولبک بسیار کلاسیک و حرفهای رخ داده و با آسودگی خاطر بیشتری میتوانید وارد معامله شوید.
نکته: استفاده از مووینگاوریجهای خیلی سریع که دارای نویز بسیار زیاد هستند یا مووینگاوریجهای خیلی کند که دیر سیگنال صادر میکنند، در کنار کانال قیمتی اشتباه است.
ترکیب کانال قیمتی و اندیکاتور RSI
اندیکاتور RSI در تشخیص مناطق اشباع خرید و فروش و واگرایی کاربرد دارد. اگر کندلها در کف کانال قیمتی قرار گرفته و RSI در منطقه اشباع فروش باشد یا علائم وقوع واگرایی در این قسمت دیده شود، احتمال بازگشت از این منطقه وجود دارد. همین مطلب در مورد سقف کانال و منطقه اشباع خرید و واگرایی در سقف هم صادق است. اگر کانال قیمتی شکسته شود و RSI در محدوده غیر اشباع باشد یا واگرایی رخ ندهد، احتمال وقوع شکست معتبر وجود دارد.
مزایا و محدودیتهای استفاده از کانال معاملاتی
مثل هر ابزار دیگری، کانال معاملاتی هم مزایا و محدودیتهایی دارد:
- کانال معاملاتی با توجه به این که محدودههای سقف و کف دارد ساختار مشخصی پیش روی شما قرار میدهد. این محدودهها کمک میکنند پیدا کردن نقاط ورود به معامله و خروج از آن راحتتر شود و کمتر درگیر معاملات هیجانی و احساسی شوید.
- کانال معاملاتی برای بازارهای رنج بسیار مناسب است؛ بر خلاف بسیاری از ابزارهای تکنیکال که در روندهای صعودی و نزولی بهتر کار میکنند.
- کانال معاملاتی به خوبی با سایر ابزارهای تکنیکال مانند مووینگاوریج و RSI میتواند ترکیب شود.
درباره محدودیتهای کانال معاملاتی میتوان گفت:
- در بازارهای دارای نوسان بالا یا در شرایط خبری، عملکرد خوبی از خود بروز نمیدهد.
- در شرایط روند قوی ممکن است بدون بازگشت به سطح کانال از نیمه مسیر، ادامه روند فعلی شکل بگیرد.
- اواسط کانال قیمتی جای مناسبی برای ورود به معامله نیس چون ریسک به ریوارد جذابی ندارد.
نکات مهم
شکست کانالهای قیمتی در اغلب اوقات، خلاف جهت آنها اتفاق میافتد؛ به این صورت که کانالهای صعودی معمولا به سمت پایین و کانالهای نزولی غالبا به سمت بالا شکسته میشوند.
به همین دلیل، بسیاری از معاملهگران، اغلب شکستهایی را که در جهت کانال به وقوع میپیوندد، به عنوان شکست غیرواقعی (فیک برک اوت) در نظر میگیرند و در جهت شکست وارد معامله نمیشوند. به عنوان مثال زمانی که قیمت از کف کانال نزولی پایینتر میرود و آن را میشکند، در اغلب موارد بلافاصله به درون کانال بازمیگردد و حمایت مذکور از دست نمیرود.
اگر یک کانال قیمتی در جهت خودش شکسته شود، نشان از قدرت بالای خریداران یا فروشندگان در آن جهت دارد که ناشی از تغییرات بنیادین، اخبار بسیار مهم و ... است. در این مواقع بهتر است حتما اجازه دهید پولبک به سطح شکسته شده تکمیل شود و با در نظر گرفتن سایر عوامل مانند افزایش حجم معاملات، همگرایی در نقطه شکست و ... وارد معامله شوید. در این حالت تارگت قیمتی حداقل به اندازه ارتفاع کانال در نظر گرفته میشود.
با هم مرور کنیم...
کانال معاملاتی یکی از ابزارهای مهم و کاربردی در تحلیل تکنیکال است که میتواند دید واضحتری از روند حرکت قیمت و محدوده نوسانات بازار در اختیار شما قرار دهد. این ابزار، علاوه بر کمک به شناسایی نقاط مناسب خرید و فروش، در تشخیص شکستهای معتبر و مدیریت ریسک معاملات هم نقش موثری دارد.
با این حال، استفاده از کانالها به تنهایی کافی نیست و بهتر است در کنار سایر ابزارهای تحلیلی مانند اندیکاتورها، حجم معاملات و رفتار کندلها مورد استفاده قرار گیرد. همچنین توجه به مدیریت سرمایه، تعیین حد ضرر و پرهیز از تصمیمهای هیجانی، اهمیت زیادی در موفقیت معاملات دارد. در نهایت، هرچه تجربه و تمرین بیشتری در ترسیم و تحلیل کانالهای قیمتی داشته باشید، توانایی شما در تشخیص فرصتهای معاملاتی و تصمیمگیری حرفهایتر در بازار افزایش خواهد یافت.
