سرمایهگذارانی که از ابزارهای تحلیل تکنیکال در بازار سرمایه استفاده میکنند، نمودارهای قیمتی یک نماد را با شاخصهای مختلفی در نظر میگیرند. پولبک یکی از نقاطی است که شدیدترین تحرکهای قیمت یک نماد را نشان میدهد. تشکیل پولبک در نمودار قیمتی یک نماد پیشبینیهایی در مورد روندهای آینده سهم ارائه میکند. در این مطلب با پولبک و جزئیات آن آشنا میشویم.
پولبک (Pullback) چیست؟
کلمه پولبک (Pullback) در لغت به معنای بازگشت و عقب کشیدن و مترداف کلمه hook به معنی قلاب است. به همین دلیل در نمودارها نیز به شکل قلاب نمایان میشود. معنای دیگری که برای این کلمه میتوان در نظر گرفت خداحافظی است. چرا که در این حالت، روند بعد از شکست سطح حمایتی یا مقاومتی معتبر خود، سعی میکند یک بار دیگر به آن سطح شکسته شده بازگردد. با شکسته شدن این خطوط و نقض آنها، از اهمیت آنها کاسته نمیشود بلکه تغییر وضعیت میدهند و از مقاومت به حمایت و برعکس تبدیل خواهند شد.
معمولا پس از شکست خطوط حمایتی و مقاومتی، در ۶۰ درصد مواقع بازار تمایل به بازگشت مجدد به سمت حمایت و مقاومتی که شکسته شده، دارد. تقریبا در ۷۰ درصد مواقع شکستهایی که با حجم بسیار بالا نسبت به میانگین ۳۰ روزه رخ میدهند، تمایل به پولبک پیدا میکنند. به همین دلیل این تفکر که الزاما بعد از هر شکست معتبر، باید نیاز به پولبک باشد، درست نیست. این نکته را در نظر داشته باشید که پولبک حتما نباید بازگشت دقیق به سطح شکسته شده باشد، بلکه نفوذ موقت به محدوده سطح شکسته شده هم، پولبک به حساب میآید.
پولبک چه زمانی اتفاق می افتد؟
ممکن است معاملهگران در بازار با نمادی مواجه شوند که مدتی است پیرامون سطح مقاومت نوسان میکند و با آن درگیر است. اگر این نماد موفق به شکست این سطح شود، جذابیت معامله آن بالا میرود. در پی این اتفاق، سرمایهگذارانی که از تحلیل تکنیکال استفاده میکنند، مشتاق خواهند شد که وارد این سهم شوند. به همین دلیل با افزایش تقاضای سهم، جذابیت معاملاتی آن، کاسته میشود.
در این حالت و پس از افزایش قیت، نوسانگیرانی پیش از این سهم را خریدهاند، اقدام به فروش آن میکنند و از سهم خارج میشوند. این نقطه، زمانی است که پولبک شکل میگیرد. بسیاری از سرمایهگذاران که مشتاق به خرید این سهم هستند، در زمان رسیدن قیمت آن به سطح حمایت، وارد سهم میشوند. استراتژی خرید و فروش سهام با تشخیص نقطه پولبک میتواند در کسب سود، کمک زیادی به سرمایهگذاران کند.
استراتژیهای معاملاتی بر اساس پولبک
تحلیلگران با استفاده از تشخیص نقطه پولبک، استراتژیهای معاملاتی مختلفی را برای کسب سود به کار میگیرند. در ادامه به بعضی از مهمترین و محبوبترین استراتژیهای معامله با پولبک میپردازیم:
1- خرید بعد از پولبک به سطح مقاومت
این استراتژی میتواند بهترین زمان برای خرید یک سهام را به معاملهگران نشان دهد. برای استفاده از این استراتژی لازم است از ابزارهای تحلیل تکنیکال برای تشخیص سطح مقاومتی قدرتمند باشید. سپس منتظر بمانید تا نمودار سهم این سطح مقاومتی را بشکند. پس از پولبک نمودار قیمتی به این سطح شکسته شده، میتوان گفت بهترین زمان برای خرید این نماد فرا رسیده است.
2- خرید بعد از پولبک به خط روند
سرمایهگذاران معمولا زمانی که نمودار قیمتی یک سهم روندی نزولی دارد، به آن وارد نمیشوند. در واقع ریسک خرید این سهام بالا است و معمولا سرمایهگذاران آن را نمیپذیرند. با این حال، نوسانگیران وضعیت کاملا متفاوتی دارند و ممکن است برای نوسانگیری به این سهم وارد شوند.
با این حال، زمانی برای ورود به سهامی که روند نزولی در پیش دارد، مناسب است که ابتدا روند نزولی شکسته شود و بعد از آن، با پولبک تایید شود.
3- خرید بعد از پولبک به میانگین متحرک
تحلیلگرانی که از رویکردهای تحلیل تکنیکال برای معاملات خود استفاده میکنند، سطوح مختلفی را برای پیادهسازی استراتژیهای تکنیکال در نظر میگیرند که یکی از آنها سطح میانگین متحرک است. در این حالت، اگر میانگین متحرک به سمت بالا شکسته شود و سپس پول بکی در آن شکل بگیرد، میتوان گفت بهترین فرصت خرید این نماد پیش آمده است.
انواع پولبک در بورس
سه نوع کلی پول بک وجود دارد که عبارت است از:
1- پولبک عادی (Normal Pullback)
پولبک نوع عادی، همان حالتی است که اکثر اوقات مشاهده میشود. به زبان ساده در این نوع پولبک، قیمت به سطح مقاومت یا حمایت خود برخورد میکند و مجددا به حرکت در جهت پیشین خود ادامه میدهد.
2- پولبک خارجی (Outside Pullbak)
در این حالت از پولبک، همانطور که در تصویر نیز مشاهده میکنید، قیمت سهم بعد از شکستن یک سطح به طور کامل به سطح مذکور بر نمیگردد و مسیر اصلی خود را در پیش میگیرد و به حرکت ادامه میدهد. این نوع پولبک نشاندهنده بالا بودن تقاضا برای سهم در حالتهای صعودی (و برعکس فشار فروش بالا در حالتهای نزولی) است. در صورت مشاهده این نوع پولبک احتمال افزایش قدرت حرکت قیمت در جهت عکس آن، پولبک بالا است.
3- پولبک داخلی (Inside Pullback)
از آن جایی که این نوع پول بک میتواند نشاندهنده سردرگمی معاملهگر در پیشبینی جهت ادامه حرکت باشد، ریسک زیادی به همراه دارد. به عنوان مثال، در نمودار پایین میبینید که قیمت مقاومت را رد کرد و سپس به سمت پایین آمد و مجدد رشد کرده است. اگر قدرت تصمیم خریداران قاطعانهتر بود، این اتفاق نمیافتاد و قیمت سهم بعد از برخورد مجدد به سطح شکسته شده رشد خود را ادامه میداد.
انواع پولبک از لحاظ سطح شکستهشده
همانطور که در تعریف اشاره کردیم، پولبک بازگشت قیمت به یک سطح حمایتی یا مقاومتی بعد از شکسته شدن آن است. چنین سطحی میتواند انواع مختلقی داشته باشد.
1- سطوح استاتیک افقی:
این سطح حمایتی یا مقاومتی ممکن است یک سطح استاتیک افقی باشد که قیمت، یک یا چند بار در گذشته با برخورد به آن واکنش برگشتی نشان داده است و اکنون با عبور از آن، پولبک تشکیل میدهد.
2- خطوط روند:
در روندهای صعودی و نزولی که خط روند قابل رسم باشد نیز پولبک میتواند بعد از عبور قیمت از خط روند با بازگشت به آن تشکیل شود.
3- میانگین متحرک:
میانگینهای متحرک که یکی از پرکاربردترین ابزارهای تحلیل تکنیکال در بازارهای مالی هستند، در بسیاری از روشها به عنوان سطوح حمایتی و مقاومتی شناخته میشوند. در بسیاری از موارد دیده میشود که قیمت بعد از عبور از یک میانگین متحرک به آن، پولبک میزند. میانگین متحرک مورد استفاده با توجه به نماد مورد معامله، استراتژی معاملاتی و تایم فریم نمودار ممکن است متفاوت باشد.
پولبک در روند صعودی و نزولی
روند صعودی
فرض کنید سهم در یک روند صعودی قرار دارد و هر بار سقفها و کفهای بالاتری میسازد. در یک بازه زمانی که سهم به محدوده خط روند خود نزدیک میشود، این محدوده را میشکند و دوباره به خط روند نزدیک میشود. اکثر اوقات سهم، موفق به عبور از خط روند قبلی خود نمیشود و پس از برخورد به خط روند صعودی شکسته شده، وارد روند نزولی میشود. نمونه این نوع پولبک در نمودار زیر قابل مشاهده است.
روند نزولی
در تعریف دیگری از پولبک در روند نزولی هم شاهد عکس همین اتفاق هستیم. یعنی در روند نزولی که هر بار شاهد سقفها و کفهای پایینتر هستیم، قیمت موفق به شکست خط روند نزولی میشود. پس از شکست خط روند نزولی، قیمت دوباره به سطح شکسته شده نزدیک میشود و با تغییر جهت وارد مسیر صعودی میشود.
نکته آخر این که در هر یک از حالتهای ذکرشده، پس از تکمیل پولبک شاهد ثبات در یک محدوده قیمتی و سپس ادامه مسیر در جهت عکس آن پولبک هستیم.
بهترین نوع پولبک
بهترین نوع پولبک حالتی است که ضعیف و کند انجام شود. اصطلاحا به این حرکات، فشردگی یا Compression گفته میشود. در این حالت یک سطح با یک یا چند کندل قدرتمند شکسته میشود. اگر پولبکی که این سطح انجام میشود شامل چندین کندل کوچک، کم حجم و نزدیک به هم باشد، نشان دهنده تثبیت قیمت بعد از شکستن یک سطح حمایتی یا مقاومتی است که احتمال ادامه روند را افزایش میدهد و میتواند سیگنال مناسبی برای یک موقعیت معاملاتی باشد.
تفاوت پولبک و اصلاح قیمت
پولبک و اصلاح قیمت هر دو به معنی تغییر موقت در جهت حرکت قیمت هستند اما این نکته را در نظر داشته باشید که بین این دو مفهوم یک تفاوت مهم وجود دارد. تفاوت قابل ذکر این است که پولبکها واکنش قیمت به شکسته شدن یک سطح حمایتی یا مقاومتی است و معمولا در بازه قیمتی کوچک و بازه زمانی کوتاهتری در مقایسه با اصلاحهای قیمتی، اتفاق میافتند.
آیا پولبک نشانه شروع یک روند جدید است؟
عدهای از سرمایه گذاران اعتقاد دارند که بعد از تشکیل پولبک در نمودار قیمت سهم، شاهد ادامه روند در جهت پیشین آن خواهیم بود اما این دیدگاه همواره درست نیست. بولکوفسکی اعتقاد دارد که حدود ۵۰ درصد از روندها بعد از تکمیل پولبک، جهت قبلی خود را ادامه میدهند. در حالی که ۵۰ درصد دیگر روندها بعد از تکمیل پولبک دوباره به سطح شکسته شده نفوذ میکنند، روند قبلی خود را از دست میدهند و در جهت عکس حرکت میکنند. هرچند با توجه به تعریف مورد استفاده برای شناسایی پولبکها ممکن است اعدادی متفاوت از ۵۰ درصد برای این نظریه به دست آید اما نکته مهمتر این است که اساسا تشکیل پولبک به معنای ادامه روند نیست و بهتر است از آن برای شناسایی نقاط ورود استفاده شود و نه جهت آن.
سخن آخر
در این مقاله به پولبک، انواع و ویژگیهای آن پرداختیم. بهطورکلی زمانی که یک سطح شکسته میشود، معمولا بعد از آن شاهد یک حرکت برگشتی به آن سطح خواهیم بود که به این حرکت «پولبک» گفته میشود. پولبک زمانی دارای اعتبار بیشتری است که محدوده حمایت و مقاومت شکستهشده با یک حجم بالا شکسته شود و معمولا باید دو الی سه برابر میانگین یک هفته گذشته باشد. توجه داشته باشید که تشکیل پولبک به معنای ادامه روند نیست و بهتر است از آن برای شناسایی نقاط ورود استفاده شود و آن را عاملی در تعیین جهت آن در نظر نگرفت.
