شکاف قیمتی یکی از مفاهیم مهم در تحلیل تکنیکال و نشاندهنده تغییر ناگهانی در قیمت بدون انجام معامله بین دو سطح قیمتی است. اگر شما هم از فعالان بازار سرمایه هستید و به صورت مستقیم در این بازار معامله میکنید، احتمالا میدانید که همیشه قیمتها به صورت تدریجی تغییر نمیکند. گاهی قیمتها چنان پرشتاب و سریع واکنش نشان میدهند که انگار بخشی از مسیر را با یک پرش ناگهانی روی نمودار، بدون ردپایی از معاملات، جا میگذارند. این اتفاق که ظاهری عجیب دارد، از هیجان درونی بازار خبر میدهد و ذهن بسیاری از تحلیلگران را درگیر میکند. در این مطلب به بررسی همین پدیده یعنی شکاف قیمتی میپردازیم.
نکات کلیدی:
- شکاف قیمتی نشاندهنده تغییر ناگهانی در قیمت بدون انجام معامله بین دو سطح قیمتی است.
- وقوع گپها اغلب ناشی از اخبار، گزارشهای مالی یا هیجانات شدید بازار است.
- گپها بسته به محل و شرایط شکلگیریشان به انواع مختلفی تقسیم میشوند.
- بسیاری از گپها در ادامه حرکت بازار پر میشوند اما این موضوع همیشگی نیست.
- تحلیل صحیح گپها میتواند به شناسایی نقاط ورود و خروج در معاملات کمک کند.
شکاف قیمتی چیست؟
شکاف قیمتی یا همان Price Gap، پدیدهای است که در نمودارهای قیمتی رخ میدهد و نشاندهنده فاصلهای قابلتوجه میان قیمت بسته شدن یک کندل و قیمت باز شدن کندل بعدی است. این فاصله به شکل یک فضای خالی در نمودار ظاهر میشود و معمولا نمایانگر تغییرات ناگهانی قیمت در نمودار است و به دو صورت صعودی و نزولی تشکیل میشود. گپهای صعودی اغلب ناشی از افزایش غیرمنتظره تقاضا در بازار هستند و گپهای نزولی به دلیل افزایش عرضه یا کاهش شدید تقاضا رخ میدهند. شکلگیری گپها اغلب همراه با افزایش حجم معاملات است که نشاندهنده واکنشهای هیجانی معاملهگران به اخبار یا رویدادهای خاص اقتصادی یا سیاسی است.
انواع شکاف قیمتی در بازار سرمایه ایران
شکافهای قیمتی در بازار سرمایه ایران، به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
گپ هیجانی
این نوع شکاف بیشتر به دلیل واکنشهای هیجانی و احساسی معاملهگران رخ میدهد. زمانی که خبری مهم منتشر میشود یا تغییری ناگهانی در شرایط عرضه و تقاضا رخ میدهد، گپ هیجانی ایجاد میشود.
نکات گپ هیجانی:
- معمولا در اثر انتشار اخبار مهم بنیادی ایجاد میشود.
- در کوتاهمدت معمولا پر میشود و قیمت به سطح قبلی بازمیگردد.
- در بازارهای دارای روند صعودی یا نزولی قوی بیشتر دیده میشود.
- در نمودار تعدیلشده پس از برگزاری مجمع سالانه و تقسیم سود، معمولا گپ هیجانی مشاهده نمیشود. چنانچه در سهمی پس از برگزاری مجمع سالانه در نمودار تعدیلشده، گپ به وجود بیاید میتواند ناشی از هیجانات و به دلایل بنیادی باشد.
گپ ناشی از تقسیم سود نقدی
این شکاف زمانی رخ میدهد که شرکتها پس از برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه، سود نقدی (DPS) خود را میان سهامداران توزیع میکنند. این گپ در نمودارهای تعدیل نشده دیده میشود.
بیشتر بخوانید: تفاوت نمودار تعدیل شده و تعدیل نشده در تحلیل تکنیکال
نکات گپ ناشی از تقسیم سود نقدی:
به صورت تئوری، میزان گپ پس از مجمع باید برابر با مقدار سود تقسیمی باشد اما عرضه و تقاضا در روز بازگشایی تعیینکننده میزان گپ است. این گپ در نمودار تعدیل نشده قیمت قابل مشاهده است. گپ ایجاد شده ممکن است در آینده در صورت افزایش قیمت سهم، پر شود.
گپ ناشی از افزایش سرمایه
این نوع گپ زمانی به وجود میآید که شرکتی اقدام به افزایش سرمایه کند. البته بسته به نوع افزایش سرمایه، رفتار قیمت متفاوت است. این گپ هم فقط در نمودارهای تعدیل نشده دیده میشود.
ویژگیهای گپ حاصل از افزایش سرمایه:
- در افزایش سرمایهها، قیمت سهم کاهش و تعداد سهام افزایش مییابد. این کاهش قیمت در نمودار، خود را به صورت گپ نشان میدهد.
- به طور کلی در افزایش سرمایههایی که درصدهای آن بالا هستند، نباید مانند گپهای هیجانی انتظار پر شدن گپها را داشته باشیم ولی به دلیل این که روندهای بازارها در ایران در بلندمدت صعودی هستند، معمولا در بلندمدت این گپها پر میشوند.
آیا شکافهای قیمتی همیشه پر میشوند؟
پدیده پر شدن گپ به معنای بازگشت قیمت به سطح قبلی گپ است. این موضوع به عوامل مختلفی بستگی دارد:
- گپهای ناشی از افزایش سرمایههای بالا ممکن است هرگز پر نشوند یا زمان زیادی را برای پر شدن نیاز داشته باشند.
- گپهای هیجانی اغلب در کوتاهمدت پر میشوند چون بازار به حالت تعادل بازمیگردد.
عوامل ایجاد شکاف قیمتی
شکافهای قیمتی ممکن است به دلایل مختلفی در بازارهای مالی به وجود بیایند. در ادامه به مهمترین عوامل ایجاد این پدیده اشاره میکنیم:
عوامل بنیادی در داخل شرکت
انتشار اخبار مثبت یا منفی درباره یک شرکت میتواند عامل اصلی شکلگیری گپ باشد. به عنوان نمونه:
افشای اطلاعات با اهمیت شرکت:
افزایش قابل توجه در نرخهای فروش محصولات یا امضا قراردادهای با اهمیت و... میتواند موجب افزایش تقاضا و تشکیل گپ صعودی شود.
کاهش ناگهانی قابل توجه در نرخهای فروش محصولات یا افزایش نرخ مواد اولیه و... میتواند موجب افزایش عرضه و ایجاد گپ نزولی شود.
تصمیمات ناگهانی در سیاستگذاریهای اقتصادی
اعمال برخی سیاستهای اقتصادی برای شرکتها میتواند انتظارات بازار را به شکل ناگهانی تغییر دهد و منجر به ایجاد گپ شود. برای مثال، در سال 93 دولت ایران فرمول قیمتگذاری فرآوردههای نفتی را تغییر داد که این موضوع باعث کاهش شدید سود شرکتهای پالایشی شد.
رویدادهای بینالمللی و سیاسی
تنشهای ژئوپلیتیک مانند وقوع جنگ که امنیت اقتصادی را تهدید میکنند و میتوانند موجب گپ منفی شوند. البته با وجود دامنه نوسان در بازار بورس، این مورد کمتر دیده میشود.
نحوه استفاده از شکاف قیمتی در معاملات
گپ یا همان شکاف قیمتی میتواند نشاندهنده فرصتهای مناسب برای سرمایهگذاری باشد اما همیشه معنای یکسانی ندارد. با توجه به علت ایجاد گپ، واکنش ما میتواند متفاوت باشد. در ادامه درباره نحوه برخورد با گپهای ایجاد شده به علل گوناگون بیشتر صحبت میکنیم.
با گپهای هیجانی چگونه معامله کنیم؟
- در گپ صعودی، اگر گپ با حجم معاملات بالا و همزمان رشد قیمت همراه باشد، میتواند نشانهای از شروع یک روند صعودی باشد.
- در گپ نزولی، اگر گپ با حجم معاملات بالا و همزمان کاهش قیمت همراه باشد، میتواند نشانهای از شروع یک روند نزولی باشد.
نکته: باید به این موضوع هم دقت کنیم که گپهای هیجانی معمولا پر میشوند، پس بهتر است بعد از پر شدن گپ در مورد موقعیتهای خرید یا فروش تصمیمگیری کنید.
با گپهای ناشی از تقسیم سود چگونه معامله کنیم؟
- اگر شرکتی، شرایط بنیادی مناسبی داشته باشد احتمال این که بعد از تقسیم سود نقدی، گپِ تشکیلشده پر شود، بالا است و بالعکس. یعنی اگر شرکتی، شرایط بنیادی ضعیفی داشته باشد ممکن است گپ ایجادشده تا مدتها پر نشود.
- اگر شرکتی به لحاظ تکنیکالی در یک روند صعودی باشد، گپ ایجادشده ناشی از تقسیم سود نقدی، میتواند با احتمال بالایی پر شود. همچنین اگر شرکتی به لحاظ تکنیکالی در یک روند نزولی باشد، پس از ایجاد شدن گپ، احتمال پر شدن گپ کم است.
با گپهای ناشی از افزایش سرمایه چگونه معامله کنیم؟
گپهای ناشی از افزایش سرمایه معمولا فرصتهایی برای سرمایهگذاری بلندمدت ایجاد میکنند که این موضوع میتواند با توجه به جذاب بودن پروژههای شرکت در آینده، پر شود یا مدتها پایینتر از گپ قیمتی معامله شود.
جمعبندی
شکافهای قیمتی بخشی از واقعیتهای بازارهای مالی هستند. نمود هیجان، ترس یا امیدی که در دل معاملهگران شکل میگیرد، به صورت پرشی ناگهانی روی نمودار ظاهر میشود. درک درست این پدیده، نه تنها به فهم بهتر رفتار بازار کمک میکند بلکه دید عمیقتری از روانشناسی جمعی فعالان بازار به ما میدهد.
