سود تقسیمی فقط به سهامدارانی تعلق میگیرد که در تاریخ برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه شرکت، مالک سهام آن شرکت باشند. علت این موضوع ساده است، چون تصمیمگیری درباره تقسیم سود در مجمع انجام میشود، بنابراین کسانی که در روز برگزاری مجمع بهعنوان سهامدار شناخته میشوند، حق دریافت آن سود را خواهند داشت. در واقع شرکت نمیتواند بهطور مستمر وضعیت سهامداران را در طول سال بررسی کند و برای پرداخت سود باید یک تاریخ مشخص وجود داشته باشد که همان روز برگزاری مجمع است.
سود تقسیمی سهام (DPS) چیست؟
سود تقسیمی یا همان سود نقدی بخشی از سود خالص شرکت است که بین سهامداران تقسیم میشود. شرکتها معمولا پس از پایان سال مالی، با تصمیم مجمع عمومی، بخشی از سود را بهصورت نقدی بین سهامداران تقسیم میکنند. میزان سود تقسیمی به سیاست تقسیم سود شرکت، نیاز آن به سرمایهگذاری مجدد و جریانهای نقدی آن بستگی دارد. شرکتهایی بزرگ در بورس (به اصطلاح شاخصساز) سود تقسیمی منظم و پایداری دارند. برخی شرکتها برای رشد بیشتر، ترجیح میدهند سود را نگه دارند و مجددا در توسعه کسبوکار سرمایهگذاری کنند.
نکات کلیدی:
- سود تقسیمی بخشی از سود خالص شرکت است که بین سهامداران تقسیم میشود.
- میزان تقسیم سود در مجمع عمومی عادی سالانه و با رای سهامداران مشخص میشود.
- تقسیم سود میتواند به عنوان نشانهای از سلامت مالی و ثبات شرکت محسوب شود.
- سهامداران فقط در صورتی سود نقدی دریافت میکنند که در تاریخ برگزاری مجمع، مالک سهم آن شرکت باشند.
- سود تقسیمی باعث کاهش قیمت سهم در اولین روز معاملاتی پس از برگزاری مجمع میشود.
سود قابل تقسیم چیست؟
سود تقسیمی بخشی از سود هر سهم یا همان DPS است که بین سهامداران به صورت نقدی تقسیم میشود. ثبات شرکت در ایجاد سود و تقسیم آن بین سهامداران نشانهای سلامت مالی و فعالیت درست شرکت است.
برای درک بهتر این موضوع به مثال زیر توجه کنید:
مثال:
در جدول زیر میزان سود خالص و سود قابلتقسیم برای شرکت سایپا در انتهای سالی مالی ۱۳۹۴ آورده شده است.
شرکت سایپا – انتهای سالی مالی ۱۳۹۴ | |
سود قابل تخصیص و نحوه تخصیص سود بر اساس موصوبات مجمع | |
شرح | مبلغ (میلیون ریال) |
سود (زیان) خالص | ۶,۵۴۳,۹۶۸ |
سود (زیان) انباشته ابتدای دوره | (۸,۰۸۶,۵۶۵) |
تعدیلات سنواتی | (۱۲۰,۱۵۴) |
سود سهام مصوب مجمع سال قبل | ۰ |
انتقال از حساب سود (زیان) انباشته به حساب سرمایه | ۰ |
انتقال از سایر اندوختهها به حساب سود (زیان) انباشته | ۰ |
انتقال از سایر اقلام حقوق صاحبان سهام | ۰ |
سود قابل تخصیص | (۱,۶۶۲,۷۵۱) |
اندوخته قانونی | ۰ |
سایر اندوختهها | ۰ |
سود سهام مصوب مجمع سال جاری | ۰ |
سود (زیان) انباشته پایان دوره با لحاظ نمودن مصوبات | (۱,۶۶۲,۷۵۱) |
سود نقدی هر سهم (ریال) | ۰ |
همانطور که ابتدای جدول مشخص است، سود خالص سایپا در سال ۹۴ مثبت بوده است. ولی بعد از کسر زیانهای سالهای قبل یا همان زیان انباشته، سود قابل تخصیص منفی شده است. یعنی سود سال ۹۴ نتوانسته زیانهای سال قبل را پوشش دهد و درنتیجه سودی برای تقسیم وجود ندارد. کلیه اطلاعات مربوط به نحوه و زمانبندی تقسیم سود هر شرکت، در سایت کدال به نشانی codal.ir وجود دارد و سهامداران هر شرکت میتوانند با جستجوی نام شرکت مورد نظر خود، از چگونگی دریافت سود نقدی آن مطلع شوند. در ادامه اطلاعیه تقسیم سود شرکت فولاد مبارکه و جزئیات آن را مشاهده میکنید:
عوامل مهم در میزان پرداخت سود نقدی
اگر وضعیت نقدینگی شرکت به حدی نامطلوب باشد که حتی در موعد مقرر قانونی هم قادر به پرداخت سود نقدی نباشد، آنگاه شرکت از محل مطالبات سهامداران (طلب سهامدار بابت سود تقسیمی) افزایش سرمایه میدهد و سهام جدیدی به جای وجه نقد به سهامداران خود اختصاص خواهد داد. در این حالت تعداد سهام هر سهامدار به نسبت درصد مالکیت وی از سهام شرکت، افزایش خواهد یافت.
۱- نقش سهامداران عمده:
هر تصمیم مجمع عمومی با حداکثر آرا حاضرین، به تصویب میرسد. سهامداران عمده که مالک سهام بیشتری از شرکت هستند (در مقایسه با سهامداران خرد)، نقش مهمی در تصویب تصمیمات مجمع دارند. سهامداران عمده معمولا شرکتهای بورسی، نهادهای مالی و همچنین شرکتهای سرمایهگذاری بزرگی هستند و به دو علت از تقسیم سود بالا استقبال میکنند:
- نهادهای مالی و شرکتهای سرمایهگذاری بزرگ معمولا برای پوشش تعهدات یا سرمایهگذاریهای جدید به جریان نقدی مستمر نیاز دارند.
شرکتهای سرمایهگذاری سود نقدی زیرمجموعه را بهصورت مستقیم و تحققیافته در صورتهای مالی شناسایی میکنند اما افزایش ارزش سهام زیرمجموعه تنها به شکل سود تحققنیافته گزارش میشود و تا زمان فروش، درآمد قطعی محسوب نمیشود.
۲- طرح توسعه:
اگر شرکتها طرح توسعه داشته باشند، تمایل کمتری به پرداخت سود نقدی دارند چون برای تکمیل طرحهای توسعه خود نیاز به نقدینگی دارند. اگر شرکتی سود نقدی بالا پرداخت کند، احتمالا برای تکمیل طرح توسعه خود با مشکل نقدینگی روبرو خواهد شد. این شرکت باید از طریق استقراض و وام، تامین مالی کند و درنتیجه مجبور به پرداخت بهره میشود. پرداخت بهره هم از سود شرکت کم میکند و کاهش سود منجر به کاهش قیمت سهام و کاهش سود تقسیمی در مجمع سال بعد خواهد شد. برای جلوگیری از این اتفاق، معمولا شرکتهایی که طرح توسعه دارند، در مجمع خود سود کمی پرداخت میکنند.
عواملی دیگری هم از جمله عمر شرکت، نوع فعالیت شرکت و… در تعیین میزان پرداخت سود نقدی تاثیرگذار هستند اما این دو عاملی که بررسی کردیم، اثر بیشتری بر میزان تقسیم سود نقدی دارند.
سود تقسیمی به چه کسانی تعلق میگیرد؟
سود تقسیمی چگونه پرداخت میشود؟
سود تقسیمی معمولا به دو روش پرداخت میشود که در ادامه هر کدام را جداگانه توضیح میدهیم:
1- واریز به حساب بانکی سهامداران
در این حالت شرکت سود هر سهم را به شماره حسابی که سهامداران در سامانه سجام وارد کردهاند، واریز میکند. در سالهای اخیر بسیاری از شرکتها برای پرداخت سود از این روش استفاده میکنند.
2- مراجعه سهامدار به بانک
در این حالت شرکت یک بازه زمانی مشخص و اعلام میکند که سهامداران به همراه کارت ملی و کد بورسی خود به یک بانک خاص (مثلا بانک ملی) مراجعه کنند و سود تقسیمی مربوط به سهام خود را دریافت کنند. اگرچه این روش در چند سال اخیر کمتر مورد استفاده قرار گرفته اما همچنان یکی از روشهای پرداخت سود تقسیمی محسوب میشود.
سود نقدی چه تاثیری روی قیمت سهام شرکتها دارد؟
تقسیم سود معمولا باعث کاهش قیمت سهام شرکت به اندازه سود پرداختی میشود. پرداخت سود نقدی موجب خروج نقدینگی از شرکت میشود و به همین دلیل ارزش داراییهای شرکت کاهش پیدا میکند. در نتیجه قیمت هر سهم پس از تقسیم سود بهطور طبیعی پایین میآید، هرچند ارزش واقعی سرمایهگذاری سهامدار تغییری نکرده است. البته ممکن است در زمان شروع مجدد معاملات شرایط بازار بر میزان کاهش قیمت سهام تاثیرگذار باشد.
سیاست تقسیم سود نقدی شرکتها
مدیران شرکت برای تقسیم سود نقدی سیاستهای خاصی دارند که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میشود:
- روش مبلغ ثابت: در این روش بدون توجه به سود شرکت، هر سال مقدار ثابت و مشخصی سود به سهامداران پرداخت میشود. در این روش در سالهایی که سود شرکت بیشتر از مبلغ ثابت تعیین شده است، مقدار مازاد سود، اندوخته میشود تا در سالهایی که سود کم است، از محل این اندوخته بتوان سود ثابت را پرداخت کرد.
- روش درصد ثابتی از سود: در این روش هرسال درصد ثابتی از سود پرداخت میشود. درنتیجه سود پرداختی با مقدار سود خالص شرکت در نوسان خواهد بود.
- روش مبلغ ثابت بهعلاوه درصدی از سود مازاد: این روش که تلفیقی از دو روش بالا است، یک کف ثابت برای پرداخت سالانه سود در نظر میگیرد و با توجه به نوسان سالانه سود خالص، درصدی از آن را نیز علاوه بر مبلغ ثابت، به سهامداران پرداخت میکند.
- روش پرداختی از درصد ارزش بازار شرکت: در این روش که خیلی متعارف نیست، بر اساس میزان رشد احتمالی قیمت سهام شرکت در بازار، درصدی از میزان رشد به عنوان سود شرکت پرداخت میشود تا سهامدارانی که از افزایش قیمت سهام عایدی کسب نکردهاند (در زمان رشد قیمت سهام، سهام خود را نفروختهاند تا سود کسب کنند)، درصدی از این رشد قیمت را بهعنوان سود نقدی دریافت کنند. البته هرچه میزان رشد قیمت بیشتر باشد، درصد کمتری از این رشد بهعنوان سود پرداخت خواهد شد.
این روشها نشان از وجود یک سیاست منظم در پرداخت سود دارد. این سیاست منظم، باعث افزایش بازار و استقبال سهامداران از عملکرد شرکت و مدیران آن خواهد شد. البته امکان دارد شرکتها هیچ سیاست خاص و منظمی برای پرداخت سود نداشته باشند. در بعضی موارد امکان دارد شرکتها از محل سود انباشته (سود تقسیمنشده سالهای گذشته) یا از محل اندوختههای احتیاطی (نه اندوخته قانونی)، به سهامداران سود پرداخت کنند. در انتها جدولی از میزان درصد تقسیم سود شرکتهای بورسی در سال ۹۵ آورده شده است. همانطور که مشخص است در کشور ما درصد تقسیم سود بالا است. شاید یکی از دلایل تقسیم سود بالا در ایران، معاف بودن سود تقسیمی از مالیات باشد.
سخن آخر
سود نقدی یکی از مفاهیمی است که افراد زیادی در بازار سهام درگیر جزئیات آن هستند. نکته مهم درباره سود نقدی این است که نباید به سود نقدی به عنوان مسیر اصلی کسب سود از بازار سهام نگاه کنید. سود نقدی بیشتر در تحلیل بنیادی و ارزشگذاری شرکتها اهمیت دارد.
سوالات متداول
مطالب مرتبط
اخبار و اطلاعیه ها
