
عرضه اولیه چیست؟ جدیدترین عرضههای اولیه
به زمانی که شرکتی برای اولین بار سهام خود را در بورس یا فرابورس به فروش بگذارد، عرضه اولیه گفته میشود. تجربه نشان داده است بیش از ۹۰ درصد عرضه اولیههای ارائهشده به سوددهی میرسند، در نتیجه برای سرمایهگذاری در بورس حکم طلا را دارند. این ویژگی برای فعالان بازار همیشه جذاب بوده است. در صورتی که بدانید عرضه اولیه چیست و چگونه معامله میشود، میتوانید در بازار بورس به سود برسید.
نکات کلیدی:
- عرضه اولیه (IPO) به زمانی گفته میشود که یک شرکت سهام خود را برای اولین بار در بورس اوراق بهادار عرضه میکند.
- عرضه اولیه به روش ثبت دفتری (بوک بیلدینگ)، عرضه اولیه به روش حراج، عرضه اولیه به روش قیمت ثابت، عرضه عمومی به روش ترکیبی و عرضه عمومی به سرمایهگذاران حرفهای از انواع روشهای قیمتگذاری عرضه اولیه هستند.
- عرضههای اولیه معمولا سودآور هستند و به همین دلیل، مورد توجه تعداد زیادی از معاملهگران قرار میگیرند.
- برای شرکت در عرضههای اولیه باید پس از دریافت کد بورسی و کد معاملاتی، در ساعت مقرر، به سامانه آنلاین معاملاتی کارگزاریها مراجعه و درخواست خرید خود را ثبت کنید.
- با استفاده از امکان ثبت درخواست اینترنتی (آفلاین) در آساتریدر میتوانید سفارش عرضه اولیه را ۲ روز زودتر از زمان مقرر ثبت کنید تا از شرکت در عرضههای اولیه جا نمانید.
عرضه اولیه چیست؟
عرضه اولیه (Initial Public Offering – IPO) به زمانی گفته میشود که یک شرکت سهام خود را برای اولین بار در بورس اوراق بهادار عرضه میکند. شرکتهای خصوصی، دولتی و حتی شرکتهای تازهتاسیس، برای افزایش رشد و توسعه کسبوکار خود نیازمند سرمایه هستند؛ بنابراین با ورود به بازار بورس و عرضه بخشی از سهام خود به عنوان IPO، سرمایه مورد نیازشان را تامین میکنند. به این ترتیب، شرکتها در این فرایند از سهامی خاص به سهامی عام تبدیل میشوند.
عرضه عمومی اوراق بهادار مزایای متعددی را برای ناشران به ارمغان میآورد که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دستیابی شرکتها به سرمایه برای رشد و گسترش فعالیتها
- افزایش نقدشوندگی از طریق تقویت تقاضا برای سهام شرکت در بازار
- ارزشگذاری و قیمتگذاری اوراق بهادار توسط بازار و نه نهادهای دولتی و خاص
- دستیابی به اطلاعات مفید با استفاده از تحلیلگران بازار
- اعتماد بیشتر شرکا، تامینکنندگان و مشتریان
- افزایش وفاداری کارکنان کلیدی و کارایی شرکت
- امکان تنوع بهینه سهامداری به دلیل برخورداری از چارچوب تنظیمی و نظارتی
- بهبود ارزشگذاری شرکت به دلیل افزایش معاملات و رشد آگاهی نسبت به آن
فهرست عرضه های اولیه سال 1405
اطلاعات مربوط به عرضه های اولیه سال 1405 در جدول زیر نمایش داده شده است:
| ردیف | نام شرکت | نماد | تاریخ عرضه اولیه | قیمت ارزشگذاری (ریال) | قیمت عرضه |
| ۱ | کشت و صنعت شیفته آرای شرق | شیفته | شنبه 9 خرداد 1405 | 12،336 ریال | کشف شده در مرحله اول |
| ۲ | کولان سل | کولان | چهارشنبه 13 خرداد 1405 | ۱۹,۹۹۰ ریال | کشف شده در مرحله اول |
| 3 | رهیاب پیام گستران | رهیاب | دوشنبه 18 خرداد 1405 | ۷,۰۳۴ ریال | کشف شده در مرحله اول |
| 4 | گروه توسعه مالی فیروزه | وفیروزه | چهارشنبه 20 خرداد 1405 | - | 2,463 تا 2,777 ریال |
| 5 | پاریز شرق | پاریز | یکشنبه 24 خرداد 1405 | 23,577 ریال | کشف شده در مرحله اول |
| 6 | گروه سرمایه گذاری کشت و دام و صنایع لبنی تامین | تادیکو | دوشنبه 25 خرداد 1405 | - | 5,617 تا 6,333 |
| 7 | کشت و صنعت هلال | زهلال | چهارشنبه 27 خرداد 1405 | 26,306 ریال | کشف شده در مرحله اول |
| 8 | زرین ذرت شاهرود | ذرت | شنبه 30 خرداد 1405 | 13,254 ریال | کشف شده در مرحله اول |
| 9 | شرکت کارخانجات رینگ اسپرت نور نی ریز | رانیز | یکشنبه 7 تیر 1405 | 11,537 ریال | کشف شده در مرحله اول |
روشهای عرضه اولیه سهام
در دنیا روشهای مختلفی برای قیمتگذاری وجود دارد که شرکتها براساس قوانین و رویههای موجود در هر کشور، میتوانند برای عرضه اولیه سهام خود از آن استفاده کنند. در ادامه پنج روش مرسوم و پرکاربرد در قیمتگذاری و نحوه ارائه عرضه اولیه را بررسی خواهیم کرد:

۱- عرضه اولیه به روش ثبت دفتری (Book Building)
در روش بوک بیلدینگ، قیمت سهام شرکت طی فرایندی از طریق بازاریابی، جمعآوری سفارشهای خرید و قیمتهای پیشنهادی و برآورد میزان تقاضا مشخص میشود. در این روش، یک بازه قیمتی برای سفارش در نظر گرفته شده است و به همین دلیل دیگر نیازی به ثبت سریع سفارش نیست. در روش بوک بیلدینگ، اغلب افراد سقف قیمتی را برای سفارش خود انتخاب میکنند چون احتمال تخصیص سهم در قیمتهای پایینتر به دلیل تقاضای زیاد در عرضه اولیه، کمتر است. مزایای روش ثبت سفارش در عرضه اولیه عبارت است از: امکان کنترل و انعطافپذیری بیشتر، هزینه کمتر در عرضه با حجم بالا، امکان تعیین بهای بالاتر توسط ناشر و… .
مراحل عرضه اولیه در روش ثبت دفتری
مراحل عرضه در روش ثبت دفتری به ترتیب زیر است:
- انتخاب شرکت تامین سرمایه
- تعیین قیمت پایه و محدوده مجاز قیمتی
- فعالیتهای تبلیغاتی
- ثبت سفارشها و رسم منحنی تقاضا
آن چه در روش ثبت سفارش اهمیت دارد، تعیین قیمت براساس اطلاعات جمعآوریشده است و نه چارچوبی از پیش تعیین شده؛ یعنی در این روش، سرمایهگذاران نهادی، نقش اصلی را در تعیین قیمت عرضه ایفا میکنند. جالب است بدانید در کشورهایی مانند آمریکا، کانادا، آرژانتین، فرانسه، آلمان و ژاپن غالبا از این روش استفاده میشود.
در روش بوک بیلدینگ، زمان ارسال سفارش و تخصیص سهم متفاوت است؛ یعنی تخصیص سهام در روزهای بعد از فرایند ثبت و انجام معامله و توسط سازمان بورس و اوراق بهادار صورت میگیرد. معمولا ۴۸ ساعت قبل از عرضه اولیه سهام، خبر آن از طریق درگاههای مختلف منتشر و در روز عرضه اولیه، اطلاعیه توسط ناظر بازار در سایت Tsetmc.com ارسال میشود.
۲- عرضه اولیه به روش حراج (Auction)
در عرضه اولیه به روش حراج یا مزایده، دارایی به فردی تعلق میگیرد که بیشترین پیشنهاد خرید را داده است. در هنگام عرضه اوراق بهادار به این روش، از همین قانون با مقررات مشخص در حوزه بورس اوراق بهادار استفاده میکنند. روش مزایده معمولا برای عرضه اوراق دولتی و همچنین اوراق خصوصیسازیهایی به کار میرود که مجبورند تغییر ماهیت مالکیتی سهام بدهند. این روش در عرضه عمومی اولیه شرکتها کمتر استفاده میشود زیرا عموما بر این باورند که روش ثبت دفتری در این شرایط کارایی بیشتری دارد. عرضه عمومی به شیوه حراج، خود دارای روشهای متعددی است که نحوه ارائه درخواست سفارش و هدف از مشارکت در آنها متفاوت است. از جمله زیرمجموعههای روش حراج میتوان عرضه عمومی به روش مزایده اینترنتی یا عرضه عمومی به روش حراج همزمان را مثال زد.
در روش مزایده اینترنتی ابتدا یک قیمت بالا به عنوان مزایده اعلام میشود و معمولا قیمت تا حدی پایین میآید (البته ممکن است پایین نیاید) که سرمایهگذار به خرید در تعداد معین تمایل پیدا کرده باشد. این در حالی است که در عرضه عمومی به روش حراج همزمان، مراحل کار به روش ثبت دفتری شبیه است و مراحل «بررسی صلاحیت عرضه»، «آغاز حراج»، «اتمام حراج»، «قیمتگذاری» و «تخصیص» را طی میکند. در این روش معمولا درخواستهای خرید میتواند بیشتر یا کمتر از قیمت تعیینشده در امیدنامه اولیه و بیانیه ثبت و همچنین بیش از یک درخواست سفارش داده شود.
۳- عرضه اولیه به روش قیمت ثابت (Fixed Price Offering)
در عرضه اولیه به روش قیمت ثابت، ابتدا شرکت تامین سرمایه با هماهنگی ناشر، قیمت عرضه را مشخص میکند. این قیمت در پیشنویس امیدنامه ذکر و بین دو هفته تا دو ماه قبل از تاریخ عرضه اعلام میشود که سرمایهگذاران با همان قیمت مشخص و ثابت، سفارش خود را ثبت کنند. اگر میزان تقاضا از میزان عرضه بیشتر باشد، ممکن است به صورت تصادفی سهمیهبندی یا به نسبتهای مشخص بین درخواستکنندگان تقسیم شود تا کل سهام مورد نظر به عموم واگذار شود.
این روش از قدیمیترین راههای عرضه اولیه به حساب میآید؛ به نحوی که قبل از روی کارآمدن روش ثبت دفتری، اغلب کشورها از آن استفاده میکردند. همچنان هم در بسیاری از کشورها به صورت ترکیبی با روشهای دیگر به کار میرود. روشهای ترکیبی نظیر حراج-عرضه عمومی به روش قیمت ثابت، عرضه عمومی به روش گشایش یا عرضه عمومی به روش ثبت سفارش (روش مرسوم در ایران) از جمله مثالهای این روش هستند.
۴- عرضه عمومی به روش ترکیبی
در روش ترکیبی، فرایند عرضه اولیه طی دو مرحله انجام میشود. در مرحله اول بخش زیادی از سهام شرکت مورد نظر (معمولا حداقل ۷۰ درصد از سهام) به صندوقهای سرمایهگذاری عرضه میشود. شرکت صندوقها در مرحله نخست عرضه اولیه، باعث میشود قیمت سهم کشف شود. در مرحله دوم، قیمتی که در مرحله اول کشف شده است، به عنوان مبنای عرضه به سرمایهگذاران حقیقی اعلام میشود. به این ترتیب، سهامداران حقیقی میتوانند برای خرید عرضه اولیه با قیمت مبنا اقدام کنند.
۵- عرضه عمومی به سرمایه گذاران حرفهای
در این روش، سهام شرکت پذیرفتهشده در بورس تنها به سرمایهگذاران حرفهای عرضه میشود. سرمایهگذاران حرفهای میتوانند اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند اما در هر دو حالت باید واجد شرایط خاصی باشند تا به عنوان سرمایهگذار حرفهای شناخته شوند. شما میتوانید برای کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص به مطلب شروط احراز عنوان سرمایه گذار حرفه ای مراجعه کنید.
چگونه عرضه اولیه بخریم؟
یکی از الزامات فعالیت در بازار بورس، داشتن کد بورسی (کد معاملاتی) است که میتوان با مراجعه به یکی از کارگزاریهای فعال در حوزه بورس، آن را دریافت کرد؛ بنابراین خرید سهام در عرضه اولیه برای همه افرادی که کد بورسی دارند، امکانپذیر است. برای ثبتنام و دریافت کد بورسی میتوانید از طریق لینک زیر اقدام کنید.
برای خرید عرضه اولیه سهام یک شرکت کافی است از زمان و تاریخ عرضه آن مطلع شد. اطلاعرسانی عرضه اولیه از طریق سایتهای بورسی و کانالهای خبری انجام میشود. اکثر کارگزاریها هم مشتریان خود را از زمان دقیق عرضههای اولیه آگاه میکنند. یکی از روشهای اطلاعرسانی به کاربران آگاه، ارسال پیام در آساتریدر است. پس از ورود به حساب کاربری خود در آساتریدر، پیامی مشابه تصویر زیر به شما نمایش داده میشود. در این پیام اطلاعات مربوط به آخرین عرضه اولیه درج شده است.

نحوه ثبت سفارش خرید عرضه اولیه از آساتریدر؛ نسخه دسکتاپ
ثبت سفارش خرید عرضه اولیه در آساتریدر معمولا به دو صورت آنلاین و آفلاین صورت میگیرد. کاربران آگاه میتوانند با مراجعه به نسخه اپلیکیشن یا دسکتاپ آساتریدر برای خرید عرضه های اولیه اقدام کنند. در ادامه روش خرید عرضه اولیه در نسخه دسکتاپ آساتریدر را به شما آموزش میدهیم.
نحوه خرید عرضه اولیه آنلاین در آساتریدر؛ نسخه دسکتاپ
مراحل خرید عرضه اولیه آنلاین در نسخه دسکتاپ آساتریدر به صورت زیر است:
۱- پس از دریافت کد بورسی و برای انجام معاملات آنلاین وارد حساب کاربری خود در آساتریدر به آدرس https://online.agah.com شوید. برای خرید عرضه اولیه باید منتظر پیام کارگزار باشید. برای دسترسی به این پیام پس از ورود به حساب کاربری خود در آساتریدر، در قسمت سمت چپ صفحه، روی گزینه «پیامها» با نماد «زنگ» کلیک کنید. سپس به بخش «پیام کارگزار» مراجعه کنید. در زمان IPO در این بخش، اطلاعات عرضه اعلام میشود.

۲- روز پیش از زمان عرضه اولیه، نام سهمی که عرضه میشود، داخل یک کادر آبی رنگ و در نوار ابزار بالای صفحه به نمایش درمیآید. با کلیک روی این کادر، اطلاعات مربوط به عرضه اولیه مانند تاریخ و ساعت عرضه و قیمت اولیه سهم به شما نمایش داده میشود.

۳- سپس در زمان و تاریخ مشخص، وارد آساتریدر شوید، با کلیک مجدد روی کادر آبی رنگ، قیمت خرید مورد نظر را با توجه به محدوده قیمت که در قسمت بالای صفحه مشخص شده است، انتخاب و تعداد سهام مدنظر خود برای خرید را وارد کنید. با فشردن دکمه «خرید»، سفارش شما ثبت میشود.
توجه کنید در صورتی که مبلغ کافی در حساب معاملاتی شما موجود نباشد، میتوانید با فشردن دکمه «پرداخت شتابی»، حساب معاملاتی خود را شارژ کنید.
نکته: با توجه به این که (در زمان عرضه اولیه) معاملهای روی این نماد صورت نگرفته است، جداول اطلاعاتی آن خالی خواهد بود.
نحوه خرید عرضه اولیه آفلاین
خرید آفلاین عرضه اولیه، یکی از امکاناتی است که آگاه برای کاربران خود فراهم کرده است. در این روش شما میتوانید در یک بازه زمانی مشخص پیش از شروع عرضه اولیه، برای سفارشگذاری آن اقدام کنید و نیازی به انجام هیچ کاری در بازه زمانی ارائه عرضه اولیه نخواهید داشت. برای خرید عرضه اولیه آفلاین، مراحل زیر را طی کنید:
۱- ابتدا وارد آساتریدر به آدرس online.agah.com شوید. سپس روی کادر آبی رنگ بالای صفحه کلیک کنید. در مرحله بعد روی گزینه «ثبت درخواست خرید» کلیک کنید.

سپس قیمت و حجم سهام را در بخشهای مربوطه وارد کنید. در صورتی که مبلغ کافی را در حساب معاملاتی خود دارید، روی گزینه «ثبت درخواست آفلاین» و در غیر این صورت، روی گزینه «پرداخت شتابی» کلیک کنید.

۲- بعد از این کار پیامی با عنوان «خرید عرضه اولیه» نمایش داده میشود. مشاهده این پیام به این معنا است که سفارش شما در زمان مشخص توسط آساتریدر به هسته معاملاتی سازمان بورس ارسال خواهد شد.
۳- در صورت تمایل میتوانید برای اطمینان از ثبت شدن سفارش آفلاین خود، مجددا روی کادر زرد رنگ مذکور کلیک کنید تا پیامی با عنوان «عرضه اولیه» نشان داده شود. سپس روی گزینه «مشاهده وضعیت درخواست» کلیک کنید.

۴- با این کار به صفحه «خرید و فروش آفلاین» هدایت میشوید. در این صفحه اطلاعات مربوط به سفارش را مشاهده میکنید. لازم به ذکر است در صورتی که از خرید خود منصرف شدید، میتوانید تا قبل از شروع زمان عرضه اولیه، به این صفحه مراجعه و با کلیک روی علامت (×) سفارش خود را حذف کنید.

نحوه خرید عرضه اولیه از آساتریدر؛ نسخه اپلیکیشن
برای خرید عرضه اولیه از طریق نسخه اپلیکیشن آساتریدر، پس از ورود به حساب کاربری خود، به بخش «بیشتر» مراجعه کنید. سپس (طبق تصویر زیر) روی گزینه مربوط به عرضه اولیه کلیک کنید تا به صفحه خرید عرضه اولیه منتقل شوید. در مرحله آخر، قیمت و حجم مورد نظر خود را در بخشهای مربوطه درج کنید و دکمه «ثبت درخواست آفلاین» را بزنید.
نکته: در صورتی که در ساعت شروع خرید عرضه اولیه به اپلیکیشن مراجعه و مراحل بالا را طی کنید به جای دکمه «ثبت درخواست آفلاین»، دکمه «خرید» به شما نمایش داده میشود.

انواع عرضه اولیه
عرضههای اولیه به دو صورت تک مرحلهای و دو مرحلهای انجام میشوند.
- عرضه اولیه تک مرحلهای: در این حالت، قیمت پایه پیش از شروع زمان عرضه اولیه مشخص است.
- عرضه اولیه دو مرحلهای: در این حالت، ابتدا عرضه اولیه بین صندوقها انجام میشود و با توجه به نتیجه این فرآیند، قیمت پایه عرضه اولیه برای عموم مردم مشخص میشود. در عرضههای دو مرحلهای معمولا قیمت پایه یک یا دو ساعت پیش از شروع عرضه یا حتی در دقایق ابتدایی شروع عرضه، مشخص میشود.
نکته: همانطور که در تصویر بالا میبینید، در عرضههای اولیه دو مرحلهای (در زمان ثبت سفارش آفلاین) قیمت پایه نامشخص است. در چنین شرایطی میتوانید حساب کارگزاریتان را با صلاحدید خود شارژ کنید و با مبلغی تخمینی در عرضه اولیه شرکت کنید.
بهترین زمان فروش عرضه اولیه
با توجه به این که خرید عرضه اولیه، اغلب یک معامله پرسود در بورس به شمار میرود، یکی از دغدغههای اساسی سرمایهگذاران، آگاهی از زمان مناسب فروش عرضه اولیه است. در پاسخ به این که چه زمانی برای فروش عرضه اولیه بهتر است، قطعیتی وجود ندارد و به عوامل مختلفی مانند اهداف و انتظارات از سهم، نیاز به نقدینگی حاصل از عرضه اولیه، آینده شرکت و… بستگی دارد. به طور کلی، افزایش یا کاهش قیمت عرضه های اولیه در روزهای پس از عرضه، مانند تمامی سهام موجود در بازار سرمایه، به میزان عرضه و تقاضای بازار مربوط است. با این اوصاف بهتر است تا زمانی که صف خرید عرضههای اولیه ادامه دارد، سهامداران به سرمایهگذاری ادامه دهند. در ادامه نیز با توجه به شرایط بازار و شرکت میتوان برای فروش یا نگهداری سهم اقدام کرد.
آیا عرضه اولیه سودآور است؟
به تجربه میتوان گفت که عرضه اولیه معمولا معاملهای سودآور است چون اغلب شرکتها سهام خود را کمتر از ارزش ذاتی آن ارائه میدهند اما باید بدانید در صعود و نزول بازار سهام، عوامل مختلفی دخیل هستند. در نتیجه ممکن است عرضه اولیه هم مانند هر سهام دیگری با توجه به شرایط بازار، موقعیت شرکت یا میزان عرضه و تقاضا با افت قیمت مواجه شود.
چند نکته مهم درباره عرضه اولیه
عموما در زمان عرضه اولیه، به دلیل تعداد زیاد متقاضیان، ممکن است سامانههای معاملات آنلاین، درگاههای بانکی متصل به نرمافزارهای معاملاتی یا حتی هسته بورس با شلوغی و کندی مواجه شوند. این کندی ممکن است مانع از ارسال سفارش خرید عرضه اولیه در مهلت تعیینشده شود. همچنین ممکن است به دلیل مشغله کاری یا فراموشی مشتری برای ارسال سفارش، خریدی انجام نشود.
حالا سوال این است؛ چگونه از عرضه اولیه جا نمانیم؟ در ادامه چند راهکار موثر را برای حل این موضوع ارائه میدهیم:
- با استفاده از امکان ثبت درخواست اینترنتی (آفلاین) در آساتریدر میتوانید سفارش عرضه اولیه را ۲ روز زودتر ثبت کنید. این کار مانع از ایجاد شلوغی و کندی در سیستمها شده و باعث میشود توزیع درخواستها در مدتزمان عرضه با فراوانی مناسب صورت بگیرد.
- اگر کد بورسی شما دقیقا روز عرضه اولیه آماده شود، میتوانید در همان روز عرضه و پیش از فرارسیدن زمان عرضه، حساب معاملاتی خود را شارژ و درخواست سفارش خرید خود را به صورت آفلاین در ساعات اولیه صبح وارد سیستم کنید.
- سفارش آنلاین خود را در ساعات مختلف بازه زمانی سفارشگیری ارسال کنید. برای ارسال سفارش خرید عرضه اولیه، یک بازه زمانی توسط ناظر بازار اعلام میشود. این بازه حداقل ۲ ساعت است (یعنی فرصت کافی برای شارژ حساب و ارسال یک سفارش ساده وجود دارد). اگر میخواهید سفارش خود را به صورت آنلاین و بدون کندی و سختی ارسال کنید، حتما لازم است در این بازه زمانی اقدام کنید اما الزامی به ارسال سفارش در لحظه شروع سفارشگیری وجود ندارد.
خرید عرضه اولیه با خرید و فروش سهام چه تفاوتی دارد؟
همانطور که اشاره کردیم، انتشار سهام شرکتها برای اولین بار به عنوان عرضه اولیه شناخته میشود. سهام شرکتها در IPO، ارزانتر از ارزش واقعی آن است و در بیشتر مواقع عرضههای اولیهای که در بورس ارائه میشود، سودآور هستند. پس از روز عرضه، سهام وارد بازار میشود و معاملات عادی خود را آغاز میکند و تا زمانی که عرضه برای خرید سهام وجود داشته باشد، شخص میتواند آن را با قیمت قابل معامله در بازار بخرد. سرمایهگذاران باید پس از تبدیل شدن عرضه اولیه به سهام و برای متعادل شدن قیمت آن، به بررسی همهجانبه عوامل متعدد اثرگذار در سهم بپردازند و با احتیاط و بررسی تحلیلی، اقدام به ثبت سفارش کنند.
خرید در روزهای پس از عرضه اولیه
در عرضه اولیه که معمولا در یک روز مشخص اتفاق میافتد، تعداد سهام عرضهشده به سرمایهگذاران محدود است. از طرفی قیمت سهام شرکتها در عرضه اولیه، ارزانتر از ارزش ذاتی آن است تا برای سرمایهگذاران جذابیت بیشتری داشته باشد؛ بنابراین تقاضا برای سهم افزایش مییابد و قیمت سهام بعد از IPO رشد میکند. در چنین شرایطی چگونه میتوان روز پس از عرضه، اقدام به خرید سهام کرد؟
سرمایهگذاران برای خرید سهم در روز بعد از عرضه اولیه، باید راس ساعت ۸:۳۰ سفارش خود را وارد سامانه معاملاتی کنند تا در اولویتهای اول صف خرید قرار بگیرند؛ البته با توجه به این که در روز بعد از عرضه اولیه کسی تمایل به فروش سهام خود ندارد، حجم عرضهها پایین است و تقریبا به جز تعدادی محدود، کسی قادر به خرید سهم نیست.
سهمیه کارگزاریها به چه صورتی و به چه افرادی تعلق میگیرد؟
با توجه به روشهایی که پیشاز این اشاره کردیم، خرید صرفا توسط کارگزاران دارای مجوز فعالیت در بورس صورت میگیرد که در این خصوص توجه به موارد زیر ضروری است:
- تمامی درخواستهای خرید اخذشده توسط کارگزاران برای عرضه اولیه، باید به قیمت محدود باشد.
- از تعداد سهام قابل عرضه در روز IPO، تعداد مشخصی از سهم (که توسط ناظر اعلام میشود) برای عرضه به ایستگاههای کاری معمولی کارگزاران در فرایند کشف قیمت در نظر گرفته میشوند که در این فرایند، کارگزاران در جریان کشف قیمت سهام شرکت مذکور، ضروری است دسترسی مشتریان برخط (آنلاین تریدرها) را مسدود کنند. پس از فرایند کشف قیمت توسط ایستگاههای کاری کارگزاران و اعلام ناظر بازار باید دسترسی معاملهگران برخط (آنلاین) توسط کارگزاران را فعال کرد.
سهمیه در نظر گرفتهشده برای هر معاملهگر برخط (آنلاین) نیز در آینده توسط ناظر اعلام میشود و بعد از آن، افراد میتوانند خرید خود را در ساعت مقرر به صورت آنلاین ثبت کنند. از آن جایی که معمولا میزان تقاضا بیشتر از خرید است، افراد زیادی موفق به خرید نمیشوند. باید بدانید که شکست شما در خرید عرضه اولیه ارتباطی با سامانه معاملات آنلاین و کارگزاری شما ندارد؛ مگر این که سامانه معاملاتی یک شرکت کارگزاری در زمان عرضه مشکل پیدا کند و هیچ یک از مشتریان آن کارگزار موفق به خرید نشوند. با این حال، اگر تعدادی از مشتریان موفق به خرید IPO از سامانه معاملاتی یک کارگزاری شوند و شما نتوانید از همان کارگزاری عرضه اولیه دریافت کنید، قاعدتا شما جزو افراد مازاد تقاضا هستید و این لزوما ارتباطی با سامانه معاملات آن کارگزاری یا برخی برداشتهای نادرست ندارد.
سهمیه در نظر گرفتهشده برای هر یک از کارگزاران به همراه تمامی شعب توسط ناظر اعلام میشود و خرید بیش از سهمیه مجاز منجر به ابطال کل خرید کارگزاری میشود. سهمیه هر کارگزاری به همراه تمامی شعب از طریق کد خرید گروهی خریداری میشود که طبق قوانین ذکرشده و شرایط ممکن، بین مشتریان تقسیم خواهد شد. در واقع، درخواستهای خرید آفلاین مشتریان در صورت تشخیص کارگزاری و ضوابط قانونی برای آنها از سهمیه تعلقگرفته انجام میشود.
سخن آخر
فرایند ارائه سهام یک شرکت برای اولین بار در بازار بورس که به آن عرضه اولیه گفته میشود، با هدف تامین سرمایه برای راهاندازی یک کسبوکار جدید یا توسعه و رشد یک کسبوکار قدیمی صورت میگیرد. تقاضای زیاد برای خرید، قیمت پایین سهم و همچنین محدود بودن تعداد سهام قابل عرضه، در اکثر موارد باعث سودآور بودن و کمریسک بودن عرضه اولیه میشود. همچنین از آن جایی که تعداد سهام قابل عرضه، دامنه قیمتی (کف و سقف قیمت) و تاریخ شروع در این عرضه از قبل مشخص میشود، کافی است با داشتن یک کد بورسی در روز موعد وارد سامانه معاملاتی شوید و اقدام به ثبت سفارش با تعداد و قیمت از پیش تعیین شده کنید. فقط باید این نکته را به خاطر داشته باشید که هر سرمایهگذار با یک کد بورسی تنها از یک کارگزاری میتواند عرضه اولیه خریداری کند.






