آشنایی با قرارداد آتی صندوق طلا

بورس کالای ایران، بار دیگر نوعی از قراردادهای آتی با محوریت دارایی پایه طلا را فعال کرد. قرارداد آتی صندوق طلا، ضمن تنوع بخشیدن به بازارهای آتی به علاقه‌مندان سرمایه‌گذاری در این بازار اجازه می‌دهد با پیش‌بینی افزایش یا کاهش قیمت طلا به خرید و فروش این کالا در آینده بپردازند.

ثبت نام و دریافت کد آتی کالا

برای دریافت کد آتی کالا و شروع سرمایه‌گذاری در این بازار روی دکمه زیر کلیک کنید:

تاریخچه قرارداد آتی صندوق های طلا

قراردادهای آتی از یک کالای پایه مشتق می‌شوند. در بورس کالای ایران، این کالای پایه مشخص است و قراردادهای آتی تنها روی بعضی از کالاهای معین بسته می‌شود. پس از توقف قراردادهای آتی سکه طلا در شهریور ۱۳۹۷، بازار آتی با بستن قرارداد روی محصولات کشاورزی (زعفران، زیره سبز و پسته) به کار خود ادامه داد. با این حال، فعالان این بازار همواره جای خالی قراردادهای آتی مبتنی بر طلا را حس می‌کر‌دند. در اسفند ۱۳۹۹ و با راه‌اندازی قراردادهای آتی نقره، گمان می‌رفت که این نوع از قراردادها، جایگزین مناسبی برای قراردادهای آتی سکه باشد اما واقعیت با انتظارات، اندکی تفاوت داشت. بالاخره بورس کالا تصمیم گرفت تا اولین قرارداد آتی صندوق طلا را در تیر ماه ۱۴۰۰ راه‌اندازی کند و در سال‌های بعد به تعداد این صندوق‌ها بیافزاید و به این ترتیب ضمن تنوع بخشیدن به دارایی‌های پایه بازار آتی، قرارداد طلامحور را به بازار عرضه کند.

در این مطلب به سراغ این موضوع رفته‌ایم و شما را با قراردادهای آتی صندوق طلا در بورس کالای ایران بیشتر آشنا می‌کنیم. با ما همراه شوید.

صندوق طلا چیست؟

قبل از این که به معرفی قرارداد آتی صندوق طلا بپردازیم، لازم است ابتدا با صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا به عنوان دارایی پایه این نوع از قراردادهای آتی بیشتر آشنا شویم.

صندوق‌های طلا، به عنوان صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک قابل معامله در بورس، با جمع‌آوری منابع مالی سرمایه‌گذاران خرد، عمدتا در اوراق مبتنی بر طلا سرمایه‌گذاری می‌کنند. چنانچه قیمت طلا با رشد همراه شود، خالص ارزش دارایی‌های این صندوق نیز افزایش پیدا می‌کند و برعکس این حالت هم ممکن است. معامله‌گرانی که تمایل دارند در یک بازار مبتنی بر طلا سرمایه‌گذاری کنند اما تخصص و زمان کافی برای تحلیل این بازار را ندارند، می‌توانند واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا را خریداری کنند.

مدیران این صندوق‌ها، تخصص و مهارت کافی برای حضور در این بازار را دارند و از سرمایه جمع‌آوری شده از سرمایه‌گذاران خرد استفاده می‌کنند و به سرمایه‌گذاری در این بازار می‌پردازند. به این ترتیب هزینه و زمان تحلیل برای سرمایه‌گذاران کاهش پیدا می‌کند. با توجه به ترکیب دارایی‌های صندوق طلا طبق اساسنامه، عمده سرمایه این صندوق‌ها روی گواهی سپرده سکه طلا سرمایه‌گذاری می‌شود.

با توجه به این که قیمت سکه طلا متاثر از قیمت طلای جهانی و نرخ دلار در داخل کشور است؛ در شرایطی که این دو فاکتور یا هر یک از آن‌ها نزولی باشد، ارزش خالص دارایی‌های صندوق کاهش پیدا می‌کند و سرمایه‌گذاران دچار ضرر می‌شوند. برای پیشگیری از این نوع ضرر و زیان‌ها می‌توان در کنار خرید واحدهای این صندوق‌ها، از قراردادهای آتی صندوق طلا هم استفاده کرد.

قرارداد آتی صندوق طلا چیست؟

قرارداد آتی صندوق طلا، قراردادی است که بر مبنای آن خریدار متعهد می‌شود در زمان مشخصی در آینده (مثلا یک ماه بعد) ۱۰۰۰ واحد صندوق سرمایه گذاری طلا را با قیمت مشخصی از فروشنده بخرد و فروشنده متعهد می‌شود در آن زمان مشخص، ۱۰۰۰ واحد صندوق سرمایه گذاری صندوق طلا را با قیمت مشخص به خریدار قرارداد آتی بفروشد.

نکته: اندازه قرارداد آتی صندوق طلا ۱۰۰۰ واحد در نظر گرفته شده است.

چنانچه معامله‌گری پیش‌بینی افزایش قیمت طلا را داشته باشد، می‌تواند در بازار آتی صندوق طلا (با فرض ثابت ماندن سایر شرایط) اقدام به اخذ موقعیت خرید کند. با صحیح بودن پیش‌بینی معامله‌گر و رشد قیمت‌ها، معامله‌گر می‌تواند اقدام به فروش موقعیت خرید خود کند و سود به دست آورد. از سوی دیگر، معامله‌گری که پیش‌بینی کاهش قیمت طلا را دارد، می‌تواند با وجود نداشتن واحدهای صندوق سرمایه گذاری طلا، تنها با واریز وجه تضمین، اقدام به فروش در بازار آتی کند. چنانچه پیش‌بینی معامله‌گر صحیح باشد و قیمت قراردادهای آتی با کاهش مواجه شود، معامله‌گر می‌تواند با انجام یک معامله خرید، اقدام به بستن موقعیت خود کند و از این معامله سود به دست آورد.

ویژگی‌های قرارداد آتی صندوق طلا

بسیاری از معامله‌گران، فعالیت در بازار آتی صندوق طلا را بر بازار نقدی صندوق طلا ترجیح می‌دهند اما دلیل این علاقه‌مندی چیست؟

قراردادهای آتی دو ویژگی منحصر به فرد دارند که سبب جذابیت آن‌ها در میان سرمایه‌گذاران شده است. در ادامه به ارائه توضیحاتی درباره این دو ویژگی می‌پردازیم.

۱/ دوطرفه بودن بازار

همان طور که اشاره کردیم، اگر قیمت طلا با افزایش همراه شود سرمایه‌گذاران صندوق طلا منتفع می‌شوند اما اگر قیمت طلا کاهش پیدا کند، خالص ارزش دارایی‌های صندوق طلا افت می‌کند و سرمایه‌گذاران دچار ضرر می‌شوند. این در حالی است که در بازار آتی صندوق طلا، به دلیل ماهیت تعهدی آن، امکان کسب سود از ریزش قیمت‌ها هم وجود دارد. در واقع سرمایه‌گذاران بدون داشتن واحدهای صندوق طلا، در صورت پیش‌بینی ریزش قیمت‌ها، می‌توانند اقدام به اخذ موقعیت فروش در این بازار کنند. چنانچه پیش‌بینی آن‌ها صحیح باشد و بازار نزولی شود، دارندگان موقعیت فروش سود می‌کنند. در واقع دو طرفه بودن بازار آتی امکان کسب سود از ریزش قیمت‌ها را هم برای معامله‌گران فراهم می‌کند.

۲/ وجود اهرم مالی

در بازار آتی برای انجام معامله نیاز به پرداخت کل ارزش معامله نیست و با داشتن تنها درصدی از سرمایه مورد نیاز، می‌توان به معامله‌گری در این بازار پرداخت. در واقع هر معامله‌گر می‌تواند چندین برابر سرمایه خود در بازار آتی سرمایه‌گذاری کند. وجود اهرم‌های مالی در بازار آتی یکی از دلایل محبوبیت این بازار در میان سرمایه‌گذاران محسوب می‌شود. به طور مثال اگر اهرم مالی ۵ باشد، معامله‌گر تنها یک پنجم ارزش معامله را پرداخت می‌کند، یا به بیان دیگر با یک درصد تغییر در قیمت، سود یا زیان معامله‌گر ۵ درصد می‌شود. البته اهرم مالی در این بازار مانند شمشیر دو لبه است. اهرم مالی در کنار مزایایی که دارد، بسیار پرریسک است و می‌تواند زیان‌های سنگینی را (در صورت نداشتن پیش‌بینی صحیح) بر معامله‌گران تحمیل کند. بنابراین توصیه می‌شود معامله‌گران قبل از ورود به این بازار، با اصول و مفاهیم بازار آتی به خوبی آشنا شوند.

حداقل سرمایه برای ورود به بازار آتی صندوق طلا

حداقل سرمایه برای ورود به قرارداد آتی صندوق طلا، برابر با یک وجه تضمین است. لازم به ذکر است علاقه‌مندان ورود به بازار آتی و معاملات صندوق‌های طلا باید کد بازار مالی داشته باشند. بنابراین اگر فردی قصد ورود به این بازار و سرمایه‌گذاری در قرارداد آتی صندوق‌های طلا را دارد، باید ابتدا کد بورس (مشتقه) کالا بگیرد.

مشخصات قراردادهای آتی صندوق طلا

در این بخش به معرفی مشخصات قرارداد آتی روی هر یک از صندوق‌های طلا می‌پردازیم.

در نام نمادهای قراردادهای آتی، MM به معنی ماه سررسید و YY به معنی سال سررسید قرارداد است. برای مثال، نماد KB1105، نشان‌دهنده قرارداد آتی صندوق کهربا (KB) با سال سررسید 1405 (05) و ماه سررسید بهمن (11) است.

ساعت معامله قرارداد آتی صندوق طلا

معاملات قرارداد آتی صندوق طلا در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت 11:45 الی ۱8 انجام می‌گیرد. جزئیات ساعات معاملاتی به شرح زیر است:

• پیش گشایش: 11:45 الی 12:00
• حراج تک قیمتی: راس ساعت 12:00
• معاملات پیوسته: 12:00 الی ۵ دقیقه مانده به ساعت اتمام بازار
• بازار پایانی: ۵ دقیقه آخر بازار

دوره معاملاتی قرارداد آتی صندوق طلا

سررسیدهای جدید در قراردادهای آتی توسط بورس تعیین و اعلام می‌شود و از زمان اعلام آغاز معاملات قرارداد توسط بورس تا روز سررسید قابلیت معامله دارند.

کارمزد قرارداد آتی صندوق طلا و تسویه و تحویل آن

کارمزد معاملات و کارمزد تسویه و تحویل در قراردادهای آتی صندوق طلا به ترتیب زیر هستند:

وجه تضمین اولیه در قرارداد آتی صندوق طلا

وجه تضمین اولیه به طور تقریبی معمولا مبلغی معادل با 20 درصد ارزش قرارداد است. این مبلغ روزانه توسط بورس کالا محاسبه و اعلام می‌شود.

فعالان قراردادهای آتی صندوق طلا

فعالان قراردادهای آتی پوشش دهندگان ریسک، آربیتراژگران و نوسان‌گیران هستند.

سخن آخر

بازار آتی صندوق طلا به دلیل ویژگی‌هایی چون دو طرفه بودن بازار و وجود اهرم مالی، از جذابیت بالایی برای سرمایه‌گذاران برخوردار است. در این بازار شما می‌توانید بدون نیاز به پرداخت کل ارزش معامله نسبت به بستن قرارداد آتی صندوق طلا اقدام کنید و علاوه بر افزایش قیمت‌ها، از پیش‌بینی درست کاهش قیمت‌ها در بازار طلا هم سود ببرید. برای ورود به بازار آتی و کسب سود از این بازار هم باید آموزش دیده باشید و با شناخت کامل، نسبت به اخذ موقعیت خرید یا فروش در قرارداد آتی صندوق طلا اقدام کنید.