تا به حال توجه کردهاید که بعضی سهمها انگار سوار ترن هوایی شدهاند؟! قیمت این سهام در زمان صعود و رونق اقتصادی افزایش مییابد و در دوران رکود نیز سقوط میکند. این در حالی است که بعضی سهمهای دیگر آرامتر و پیوستهتر حرکت میکنند و اعتنای چندانی به فراز و نشیبهای بازار ندارند. عملکرد چرخهای و غیرچرخهای بودن یک سهم دقیقا به همین تفاوتها اشاره دارد. اگر میخواهید اطلاعات بیشتری درمورد این دو نوع سهم به دست آورید و بدانید سهام چرخهای چیست و چه تفاوتی با سهام غیرچرخهای دارد، ادامه این مطلب را از دست ندهید. ما توضیح خواهیم داد که این دو سهام چگونه به شرایط اقتصادی واکنش نشان میدهند و چگونه میتوانید از این دانش برای ایجاد یک سبد سرمایهگذاری انعطافپذیرتر استفاده کنید.
نکات کلیدی:
- سهام چرخه ای نوعی از سهام است که به طور قابل توجهی تحت تاثیر چرخهها یا تغییرات و نوسانات اقتصادی قرار دارد.
- سهام غیر چرخهای یا تدافعی، سهام شرکتهایی است که بازدهی نسبتا ثابتی دارند و کمتر تحت تاثیر فراز و نشیب چرخههای اقتصادی قرار میگیرند.
- سهام چرخهای پتانسیل رشد قویتری نسبت به سهام غیرچرخهای دارد اما ریسک آن هم بیشتر است.
- معاملهگران حرفهای معتقدند باید پرتفوی خود را ترکیبی از سهام چرخهای و غیرچرخهای بچینیم تا بتوانیم ریسک و سود سبد خود را کنترل کنیم.
چرخه اقتصادی چیست؟
چرخه یا سیکل اقتصادی، به دورههای انبساط و انقباض در اقتصاد اشاره دارد. نوسانات تولید ناخالص داخلی، نرخ بهره، شاخص اشتغال و فاکتورهایی از این دست، در تحلیل و تشخیص چرخههای اقتصادی موثر هستند. شناسایی چرخههای اقتصادی میتواند برای همه مفید باشد اما برای سرمایهگذاران اهمیت بیشتری دارد زیرا آنها باید با توجه به وضعیت اقتصادی، در مورد استراتژیهای معاملاتی خود تصمیمگیری کنند. در ادامه مراحل چرخه اقتصادی را مشاهده میکنید:
1- دوره انبساط یا رشد اقتصادی (Expansion):
در این دوره، شاخصهای اقتصادی در حال رشد هستند و مواردی مثل تولید، سود شرکتها، عرضه و تقاضای کالا و خدمات، نرخ اشتغال و سرانه روند صعودی دارند.
2- دوره اوج رشد اقتصادی (Peak):
در این دوره، شاخصهای اقتصادی به اشباع رسیدهاند و توان رشد بیشتر در آنها مشاهده نمیشود.
3- دوره بازگشت یا انقباض اقتصادی (Recession):
در این دوره، شاخصها روند نزولی دارند، تقاضا برای کالاها و خدمات کاهش مییابد و مازاد عرضه ایجاد میشود.
4- دوره رکود اقتصادی (Depression):
در این دوره، نرخ رشد اقتصادی به سمت زیر صفر حرکت میکند، نرخ بیکاری افزایش مییابد، کالاها و خدمات فروش خوبی ندارند و تمایل یا توان سرمایهگذاری در مردم کمتر میشود.
5- دوره کف یا قعر اقتصادی (Trough):
در این دوره، نرخ رشد اقتصادی منفی میشود و به شرایطی میرسد که امکان سقوط بیشتر وجود ندارد! در این شرایط، دولتها با اتخاذ سیاستهای انبساطی پولی و مالی، تلاش میکنند روند نزولی را متوقف کنند.
6- مرحله بهبود رشد اقتصادی (Recovery):
در این دوره، روند شاخصهای اقتصادی تغییر میکند و نرخ رشد به سمت مثبت حرکت خواهد کرد. نرخ اشتغال بیشتر میشود و عرضه و تقاضا نیز افزایش مییابد.
سهام چرخه ای چیست؟
سهام چرخه ای نوعی از سهام است که به طور قابل توجهی تحت تاثیر چرخهها یا تغییرات و نوسانات اقتصادی قرار دارد. این سهام به شدت به وضعیت اقتصادی وابسته است؛ به طوری که آن را بازتابی از چرخه اقتصادی میدانند. سود و قیمت این نوع سهام همگام با وضعیت اقتصادی افزایش و کاهش مییابد. یعنی در دورههای رشد اقتصادی سود بیشتری دارد و بهتر عمل میکند اما در دوران رکود، با کاهش سود مواجه میشود. علت این وابستگی این است که تقاضا برای محصولات و خدمات این شرکتها، به شدت به وضعیت اقتصادی و سطح درامد و قدرت خرید جامعه وابسته است. مردم معمولا بعد از تامین نیازمندیهای اساسی زندگی، به دنبال خرید موارد غیرضروریتر میروند. بنابراین زمانی که وضعیت اقتصادی نامناسب باشد، کالاها و خدمات شرکتهای چرخهای از سبد خرید سهام مردم حذف میشود.
سرمایهگذاران چگونه میتوانند از سهام چرخهای سود ببرند؟
به طور کلی سرمایهگذاری در سهام چرخهای، به دلیل نوسانات شدید ریسک بیشتری دارد اما اگر زمانبندی دقیق و درک درستی از چرخههای اقتصادی داشته باشید، میتوانید از سرمایهگذاری در سهام چرخهای سود ببرید. برای این کار، موارد زیر را در نظر داشته باشید:
1- استفاده از فرصت مناسب برای سود بالاتر
سهام چرخهای پتانسیل رشد قویتری نسبت به سهام غیرچرخهای در طول توسعه اقتصادی دارد. همان طور که اعتماد مصرفکننده افزایش مییابد، شرکتهای چرخهای میتوانند رشد سود قابل توجهی را تجربه کنند. این به معنای افزایش قیمت سهام است و به سرمایهگذاران فرصتی برای سود قابل توجه میدهد.
2- افزایش تنوع سبد سرمایهگذاری
گنجاندن سهام چرخهای در سبد سرمایهگذاری میتواند به سود بیشتر منجر شود اما باید تنوع پرتفوی را در نظر گرفت. لازم است با در نظر گرفتن میزان ریسکپذیری، اهداف مالی و بازه زمانی مد نظرتان، سبدی متنوع از سهام چرخهای و تدافعی تشکیل دهید و از این طریق، ریسک سرمایهگذاری را مدیریت کنید.
3- تجزیه و تحلیل دقیق و پیشبینی روندها
سهام چرخهای فرصتهای زیادی را برای سرمایهگذاری ایجاد میکند، البته فقط برای سرمایهگذاران حواسجمع و حرفهای! این سرمایهگذاران با تجزیه و تحلیل دقیق شاخصهای اقتصادی و پیشبینی روندهای بازار در آینده، سهام چرخهای را در دوره رکود و با قیمت پایین خریداری میکنند و زمانی که روند قیمت به صعودی شد، آن را با سود مناسب میفروشند.
سهام غیر چرخهای یا تدافعی چیست؟
سهام غیر چرخهای یا تدافعی، سهام شرکتهایی است که بازدهی نسبتا ثابتی دارند و کمتر تحت تاثیر فراز و نشیب چرخههای اقتصادی قرار میگیرند. این سهام دقیقا نقطه مقابل سهام چرخهای است. شرکتهایی با سهام غیرچرخهای، صرف نظر از این که اقتصاد در حال رشد است یا افول، معمولا محصولات و خدماتی را با تقاضای نسبتا پایدار ارائه میکنند. در نتیجه، سهام غیرچرخهای نسبت به نوسانات مخارج مصرفکننده و کسبوکار حساسیت کمتری نشان میدهد و سود و قیمت سهام آنها در برابر رکود اقتصادی مقاومتر است. این تقاضای تزلزلناپذیر از این واقعیت ناشی میشود که شرکتهای غیر چرخهای اغلب نیازهای اساسی مصرفکنندگان را تامین میکنند. به عنوان مثال، حتی در دوران رکود اقتصادی، مصرفکنندگان باید مواد غذایی بخرند، از خدمات بهداشتی و درمانی استفاده کنند و هزینههای آب و برق را بپردازند. در نتیجه، این نوع شرکتها درآمدهای پایدارتری دارند.
سرمایهگذاران چگونه از سهام غیر چرخهای سود میبرند؟
در کنار سرمایهگذاری پرریسک در سهام چرخهای، لازم است سرمایهگذاری باثباتتری را هم در نظر بگیرید. سرمایهگذاران میتوانند به دلایل مختلفی از سهام غیرچرخهای سود ببرند، از جمله:
1- ثبات و کاهش ریسک
از آن جایی که این شرکتها کالاها و خدمات ضروری مورد نیاز را بدون توجه به شرایط اقتصادی میفروشند، فروش و سود آنها نسبتا ثابت میماند. این به معنای کاهش نوسانات در قیمت سهام است و به سرمایهگذاران احساس امنیت و کاهش ریسک میدهد.
2- بازده پایدار
بازده این شرکتها نسبتا ثابت است زیرا درآمدهای قابل پیشبینی به آنها امکان میدهد سیاست منسجمتری برای کسب سود داشته باشند و جریان قابل اعتمادی از درآمد را به سرمایهگذاران ارائه دهند.
3- تنوع سبد خرید
همانطور که پیشتر گفتیم، گنجاندن سهام چرخهای و غیرچرخهای در سبد سهام به تنوع سبد کمک میکند. هنگامی که اقتصاد ضعیف و سهام چرخهای با مشکل مواجه میشود، سهام غیرچرخهای میتواند ثابت بماند یا حتی رشد کند. این کار به جبران زیانها و ایجاد یک سبد سهام متعادلتر کمک میکند.
4- رشد بلندمدت
در حالی که سهام غیرچرخهای ممکن است در طول رونق اقتصادی رشد انفجاری نداشته باشد، پتانسیل افزایش پایدار و بلندمدت سرمایه را ارائه میدهد. درآمد و قیمت سهام ثابت، باعث میشود برای اهداف سرمایهگذاری بلندمدت مناسب باشد.
تفاوت سهام چرخهای و غیر چرخهای
احتمالا تا الان از تفاوتهای سهام چرخهای و غیرچرخهای را درک کردهاید اما حالا میخواهیم جزئیات بیشتری را در تفاوتهای بین این دو بیان کنیم. کافی است نگاهی به جدول زیر بیندازید تا با درک این تفاوتها، تصمیمگیری آگاهانه در مدیریت پرتوفوی و سرمایهگذاری داشته باشید.
| ویژگیها | سهام چرخهای | سهام غیرچرخهای |
| مثال | شامل صنایعی مانند خودروسازی، تولید و خردهفروشی است. | شامل کالاهای اساسی مصرفکننده، مراقبتهای بهداشتی و آب و برق است. |
| عملکرد در چرخههای اقتصادی | به شدت تحت تاثیر وضعیت اقتصادی قرار دارد. در دوران صعود بهتر و در دوران رکود بدتر عمل میکند. | حساسیت کمتری نسبت به نوسانات بازار دارد، زیرا محصولات و خدمات این شرکتها، تقاضای پایداری دارد. |
| نوسانات قیمت سهام | نوسانات قیمتی بالاتری را با افزایش و کاهش شدیدتر نشان میدهد. | عموما دارای نوسان قیمت کمتر و عملکرد پایدارتر است. |
| استراتژیهای سرمایهگذاری | فرصتهایی را برای نوسانگیران فراهم میکند تا از تغییرات قیمت سهام سود ببرند. | به عنوان یک استراتژی سرمایهگذاری دفاعی استفاده میشود که ثبات بیشتر و ریسک کمتری را در پرتفوی ایجاد میکند. |
| پتانسیل رشد | پتانسیل رشد بالاتری را در دورههای توسعه اقتصادی ارائه میدهد. | چشمانداز رشد متوسطتر اما ثابتتری دارد. |
سخن آخر
در دنیای سرمایهگذاری، فرصتهای زیادی برای سود کردن وجود دارد اما طبیعتا برای رسیدن به سود بیشتر نیاز به ریسک هم داریم! به عنوان مثال، سرمایهگذاری در سهام چرخهای بسیار هیجانانگیز است و میتواند پتانسیل رشد انفجاری را در طول رونق اقتصادی ارائه دهد. با این حال، ریسک زیادی هم برای سقوطهای اجتنابناپذیر با رکود اقتصادی به همراه خواهد داشت. از سوی دیگر، با سرمایهگذاری در سهام غیرچرخهای نمیتوانیم ناگهان به سود انفجاری برسیم اما متحمل ریسک کمتری خواهیم شد. زیرا این نوع سرمایهگذاری ثبات و بازدهی قابل اعتمادی را ارائه میکنند، حتی زمانی که حالوهوای اقتصادی به سمت دشواری برود. بهترین کار این است که سهام چرخهای و غیرچرخهای را به صورت استراتژیک در سبد سرمایهگذاری خود ترکیب کنیم. با این کار، یک پرتفوی متنوع ایجاد کردهایم و طوفانهای اقتصادی را پشت سر گذاشتهایم، همچنین در معرض موفقیت بلندمدت قرار خواهیم گرفت.
