مدل DDM چیست و چه نقشی در ارزش‌گذاری دارد؟

مدل DDM (Dividend Discount Model) یا مدل تنزیل سود تقسیمی یکی از روش‌های پرکاربرد ارزش‌گذاری سهام در تحلیل بنیادی است. در این مدل، ارزش واقعی یک سهم بر اساس مجموع سودهایی محاسبه می‌شود که شرکت در آینده به سهام‌داران پرداخت می‌کند. هرچه سود تقسیمی آینده بیشتر یا پایدارتر باشد، ارزش سهم نیز بالاتر در نظر گرفته می‌شود. نکته مهم در مدل DDM این است که فقط روی جریان نقدی واقعی یعنی سود نقدی پرداختی تمرکز دارد و همین موضوع باعث می‌شود ابزار دقیق‌تری برای محاسبه ارزش ذاتی سهام شرکت‌های بالغ و سودده باشد. در ادامه این مدل و جزئیات آن را بررسی می‌کنیم.

نکات کلیدی:

مدل DDM یا ارزش گذاری تنزیل سود سهام چیست؟

ارزش‌گذاری تنزیل سود سهام (DDM) یک روش ساده برای محاسبه ارزش واقعی سهام یک شرکت است که بر سودهایی که قرار است شرکت در آینده به سهام‌دارانش بدهد، تمرکز دارد.  اگر سهام یک شرکت را با این هدف بخرید که در آینده به شما سود پرداخت کند، این سود همان چیزی است که DDM برای ارزش‌گذاری به آن توجه می‌کند. 

DDM به ما می‌گوید که اگر بدانیم یک شرکت هر سال چقدر سود به سهام‌داران خود می‌دهد و چقدر پایدار و قابل اعتماد است، می‌توانیم ارزش سهام آن شرکت را متوجه شویم. بنابراین اگر شرکتی سود خوبی پرداخت کند و این سود هر سال بیشتر شود، ارزش سهام شرکت هم افزایش پیدا می‌کند. پس به‌صورت خلاصه، مدل DDM بر پایه‌ این ایده بنا شده است که ارزش سهام یک شرکت برابر با ارزش فعلی تمام پرداخت‌های آتی سود سهام آن است و به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند که ارزش فعلی سهام شرکت را تنها با تمرکز بر سودهای پیش‌بینی‌شده و ثبات پرداخت سود متوجه شوند.

اجزای اصلی مدل ارزش‌گذاری تنزیل سود نقدی سهام (DDM)

مدل ارزش‌گذاری تنزیل سود سهام (DDM) چند جزء اصلی دارد که به کمک آن‌ها می‌توان ارزش واقعی یک سهم را درک کرد. این اجزا عبارتند از:

سود سهام مورد انتظار

در مدل DDM، سود سهام مورد انتظار مهم‌ترین معیار برای ما است. سود سهام مورد انتظار همان پرداخت سود به‌صورت نقد است که انتظار داریم شرکت در آینده به سهامداران خود پرداخت کند. این پرداخت‌ها معمولا به صورت سالانه یا فصلی انجام می‌شود و برای سرمایه‌گذارانی که به دنبال جریان نقدی ثابت هستند، بسیار اهمیت دارد.

فرض کنید یک شرکت هر سال مبلغ مشخصی را به سهامداران خود پرداخت می‌کند. اگر این شرکت سود بیشتری پرداخت کند یا هر سال مقدار سود را افزایش دهد، می‌تواند به معنای یک پیدا کردن یک شرکت مناسب برای سرمایه‌گذاری باشد.

نرخ تنزیل

نرخ تنزیل (Discount Rate) درصدی است که ما با استفاده از آن، سودهای آینده را به ارزش فعلی آن‌ها در زمان حال برمی‌گردانیم. در واقع نرخ تنزیل نشان‌دهنده ارزش فعلی سودهای آینده شرکت است.

این نرخ نشان‌دهنده‌ هزینه فرصت سرمایه‌گذاری در یک دارایی خاص به جای دارایی دیگر است و بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران را نشان می‌دهد. نرخ تنزیل بسته به سطح ریسک و شرایط بازار تعیین می‌شود.

برای مثال اگر شرکتی ریسک بالایی داشته باشد یا بازار وضعیت ناپایداری داشته باشد، نرخ تنزیل بالاتری مورد انتظار است؛ چون سرمایه‌گذار توقع دارد که برای پذیرش این ریسک، بازده بیشتری به دست آورد. تنزیل سودها به‌ویژه زمانی که نرخ تنزیل بالاست، ممکن است ارزش سهام را کاهش دهد.

برای تعیین نرخ تنزیل، ممکن است از مدل‌های مختلفی استفاده شود. یکی از رایج‌ترین روش‌ها، مدل CAPM  (مدل قیمت‌گذاری دارایی‌های سرمایه‌ای) است.

نرخ رشد سود سهام

نرخ رشد سود سهام، درصد افزایش سالیانه‌ای است که برای سود سهام مورد انتظار در آینده پیش‌بینی می‌شود و بیان‌کننده این موضوع است که سود پرداختی شرکت به سهامداران چه‌قدر می‌تواند در طول زمان افزایش پیدا کند. اگر شرکتی بتواند سود سهام خود را سالانه افزایش دهد، ارزش سهام آن در مدل DDM بیشتر محاسبه خواهد شد.

به‌طور کلی این نرخ بر اساس عوامل داخلی و خارجی شرکت تعیین می‌شود و می‌تواند ثابت یا متغیر باشد. نرخ رشد مثبت به این معنی است که شرکت انتظار دارد سودهای خود را در طول زمان افزایش دهد، در حالی که نرخ منفی به این معنی است که شرکت ممکن است با چالش‌هایی روبرو شود که به کاهش سودهای آتی منجر می‌شود.

کاربردها و مزایای مدل DDM

تا این‌جا احتمالا متوجه بعضی از مزایا و کاربردهای مدل DDM یا ارزش گذاری تنزیل سود سهام شده باشید، در ادامه راجع به کاربردها و مزایای این مدل بیشتر صحبت می‌کنیم:

ارزش‌گذاری سهام

مدل تنزیل سود سهام (DDM) به‌طور خاص برای تخمین ارزش ذاتی سهام طراحی شده است. این مدل فرض می‌کند که ارزش سهام برابر است با ارزش فعلی تمام پرداخت‌های سود سهام آینده‌ای که شرکت به سهام‌داران خود پرداخت خواهد کرد. برای تخمین ارزش ذاتی، مدل DDM  سودهای آینده را به ارزش فعلی تبدیل می‌کند.

این تبدیل به این دلیل انجام می‌شود که پول در آینده ارزش کمتری دارد و عوامل مختلفی مانند نرخ بهره، تورم و ریسک‌های سرمایه‌گذاری می‌توانند بر آن تاثیر گذار باشند.

تمرکز بر شرکت‌هایی با سود سهام پایدار

مدل DDM به‌ویژه برای شرکت‌های با سود سهام پایدار و منظم بسیار مناسب است. این مدل به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که با تمرکز روی جریان‌های نقدی واقعی و سود سهام آینده، ارزش واقعی شرکت را ارزیابی کنند. استفاده از DDM در تحلیل این نوع شرکت‌ها به دلیل ثبات و پیش‌بینی‌پذیری سود سهام، به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که تصمیمات مطمئن‌تری برای خرید سهام و سرمایه‌گذاری بگیرند و به دنبال فرصت‌های پایدار برای کسب درآمد باشند. شرکت‌های بزرگ و بالغ در صنایع پایدار معمولاً گزینه‌های مناسبی برای استفاده از DDM هستند.

DDM برای ارزش گذاری شرکت‌هایی که دارای یک الگوی ثابت پرداخت سود سهام هستند، ریسک کمتری دارد. در این شرکت‌ها سرمایه‌گذاران می‌توانند بر اساس اطلاعات تاریخی و پیش‌بینی‌های معتبر، ارزیابی دقیقی از عملکرد آینده شرکت داشته باشند.

سادگی و شفافیت مدل DDM

یکی از مزایای این مدل که آن را به یک روش کاربردی برای ارزیابی سهام شرکت‌ها می‌کند، سادگی و شفافیت مدل DDM است. این ویژگی‌ باعث می‌شود که این مدل برای سرمایه‌گذاران با سطوح مختلف تجربه و دانش مالی قابل دسترسی و مفید باشد.

DDM بر اساس یک اصل ساده عمل می‌کند؛ ارزش فعلی یک سهم برابر است با مجموع ارزش‌های فعلی سودهای آینده‌ای که شرکت به سهام‌داران خود پرداخت می‌کند. این اصل بسیار شفاف و از نظر منطقی قابل درک است. همچنین مدل DDM به محاسبات پیچیده‌ نیاز ندارد. اکثر محاسبات DDM شامل جمع و تفریق‌های ساده و استفاده از فرمول‌های ابتدایی است.

مدیریت پرتفو با استفاده از مدل DDM

مدل تنزیل سود سهام (DDM) می‌تواند به‌عنوان ابزاری موثر برای مدیریت پرتفو (سبد سرمایه‌گذاری) استفاده شود. چرا که با درک عمیق‌تر از سود سهام مورد انتظار و نرخ رشد آن‌ها، سرمایه‌گذاران می‌توانند تصمیمات بهتری در خصوص تخصیص دارایی‌ها و انتخاب سهام مناسب بگیرند. با این مدل بهتر می‌توان  سود سهام آینده را تخمین زد، نرخ رشد را ارزیابی کرد و مدیریت ریسک سبد سرمایه‌گذاری را انجام داد.

بیشتر بخوانید: پرتفوی یا سبد سهام چیست؟

محدودیت ها و معایب مدل ddm

مدل  DDM در عین داشتن مزایا و کاربردهای بسیار، محدودیت‌هایی هم دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

وابستگی به پرداخت سود سهام

مدل DDM برای شرکت‌هایی کاربرد دارد که به‌طور منظم سود سهام پرداخت می‌کنند و برای بسیاری از شرکت‌های رشدمحور یا استارتاپ‌ها که درآمدشان را برای رشد و توسعه بیشتر سرمایه‌گذاری می‌کنند، کارایی ندارد.

وابستگی زیاد به پیش‌بینی‌های بلندمدت

مدل DDM مستلزم پیش‌بینی نرخ سود سهام برای چندین سال آینده و حتی در بعضی موارد برای بی‌نهایت است. این تخمین‌ها در واقع با عدم قطعیت‌های زیادی همراه هستند، چرا که آینده شرکت‌ها به تغییرات زیادی در بازار، صنعت و اقتصاد وابسته است. به عبارت دیگر می‌توان گفت، یکی از ورودی‌های اصلی در مدل DDM، نرخ رشد سود سهام است که معمولا پیش‌بینی آن دشوار است، بنابراین نتیجه نهایی مدل DDM از دقت کافی برخوردار نیست.

حساسیت زیاد به نرخ تنزیل

مدل DDM به شدت به نرخ تنزیل حساس است و تغییرات کوچک در نرخ تنزیل می‌تواند تاثیر زیادی بر ارزش فعلی سود سهام آینده داشته باشد. برای مثال در شرایط تورمی محاسبه نرخ تنزیل می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. در چنین شرایطی، هرگونه تغییر جزئی در نرخ تنزیل، نتایج مدل را به‌شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد و ممکن است ارزیابی‌های مختلفی به دست آید که چندان به واقعیت نزدیک نیستند. این موضوع می‌تواند سرمایه‌گذاران را نسبت به نتایج مدل بی‌اعتماد کند.

مشکل در تطبیق با تغییرات ناگهانی بازار، ناتوانی در محاسبه ارزش دارایی‌های نامشهود و فرض نرخ رشد ثابت از دیگر محدودیت‌های مدل DDM یا ارزش گذاری تنزیل سود سهام محسوب می‌شوند.

فرمول محاسبه مدل ddm

مدل تنزیل سود سهام (DDM) به ما کمک می‌کند ارزش یک سهم را بر اساس سود سهامی که به سهام‌داران پرداخت می‌شود، محاسبه کنیم. فرمول محاسبه DDM این‌گونه است:

•  سود سهام سال آینده: مقدار سودی که شرکت انتظار دارد سال آینده به سهام‌داران بپردازد.
• نرخ بازده مورد انتظار: نرخی که سرمایه‌گذاران از سهام انتظار دارند که براساس ریسک و شرایط بازار تعیین می‌شود.
•  نرخ رشد سود سهام: درصدی که سود سهام شرکت سال به سال افزایش پیدا می‌کند.

حالا فرض کنید یک شرکت سود سهامی برابر با ۵۰۰ تومان در سال آینده پرداخت می‌کند. همچنین، سرمایه‌گذاران انتظار دارند این شرکت سالانه ۱۲ درصد بازدهی داشته باشد و سود سهام این شرکت هم هر سال ۵ درصد رشد می‌کند، نحوه محاسبه ddm به شکل زیر است:

طبق مدل DDM، ارزش ذاتی این سهم حدودا ۷۱۴۲ تومان است. اگر قیمت فعلی سهم در بازار کمتر از این مقدار باشد، این سهم به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری خوب به‌نظر می‌رسد. اگر بیشتر باشد، ممکن است ارزش خرید نداشته باشد.

جمع‌بندی

مدل DDM یکی از ساده‌ترین و در عین حال موثرترین روش‌ها برای برآورد ارزش واقعی سهام است، چون بر پایه واقعی‌ترین معیار سودآوری یعنی سود نقدی پرداختی بنا شده است. این مدل به سرمایه‌گذار کمک می‌کند تا بفهمد ارزش فعلی سهم بر اساس درآمد واقعی آینده چقدر است. نکته‌ای که معمولا کمتر به آن توجه می‌شود این است که مدل DDM به‌طور غیرمستقیم کیفیت سیاست تقسیم سود شرکت را هم نشان می‌دهد. شرکتی که سود تقسیمی منظم و پایدار دارد، نه‌تنها ارزش‌گذاری دقیق‌تری در DDM پیدا می‌کند، بلکه اعتماد بازار و سرمایه‌گذاران را هم بیشتر جلب می‌کند. 

منبع:

 https://www.investopedia.com/terms/d/ddm.asp#:~:text=The%20dividend%20discount%20model%20(DDM)%20is%20used%20to%20predict%20a,back%20to%20their%20present%20value.

https://en.wikipedia.org/wiki/Dividend_discount_model