سرمایه گذاری ارزشی (Value Investing) چیست؟

سرمایه‌گذاری ارزشی یکی از استراتژی‌های اصلی در دنیای سرمایه‌گذاری است که بسیاری از سرمایه‌گذاران موفق از آن استفاده کرده‌اند. این روش بر شناسایی سهام‌هایی تمرکز دارد که بازار آن‌ها را نادیده گرفته یا کمتر از ارزش واقعی‌شان قیمت‌گذاری کرده است. در نتیجه، فرصتی فراهم می‌شود تا بتوان سهام شرکت‌ها را با قیمتی پایین‌تر از ارزش واقعی خریداری کرد. در ادامه به بررسی دقیق سرمایه‌گذاری ارزشی می‌پردازیم.

نکات کلیدی

منظور از سرمایه گذاری ارزشی چیست؟

سرمایه‌گذاری ارزشی (Value Investing) روشی در بازار سهام است که در آن سرمایه‌گذار به دنبال خرید سهام شرکت‌هایی است که قیمت آن، کمتر از ارزش واقعی‌ خود (ارزش ذاتی) باشد. در سرمایه‌گذاری ارزشی، سرمایه‌گذار سهمی را انتخاب می‌کند که از نظر وضعیت مالی، دارایی‌ها یا عملکرد شرکت، ارزنده است اما به دلایلی با قیمتی پایین‌تر از ارزش واقعی خود معامله می‌شود. یکی از نشانه‌های چنین سهم‌هایی، این است که ارزش دفتری یا محاسبه‌شده آن‌ها بیشتر از قیمت فعلی‌شان در بازار است. در این روش افراد با تحلیل‌ بنیادی به دنبال کشف این فرصت‌ها هستند.

وارن بافت از معروف‌ترین سرمایه‌گذاران ارزشی دنیاست. او سرمایه‌گذاری ارزشی را یک روش مناسب برای سرمایه‌گذاری در بلندمدت می‌داند. او در جایی گفته است که من هیچ‌گاه برای کسب پول در بازار تلاش نمی‌کنم و با این فرض سهام را می‌خرم که فردای خرید من، بازار را بسته و تا ۵ سال آن را باز نمی‌کنند.

به طور کلی نگهداری سهام یک شرکت در حال رشد، با دید بلندمدت در اغلب مواقع یک استراتژی مناسب به حساب می‌آید. افرادی مانند بنجامین گراهام، دیوید داد، چارلی مانگر، کریستوفر براون و ست کلارمن از دیگر سرمایه‌گذاران ارزشی مشهور دنیا هستند.

ارزش ذاتی سهام چگونه تعیین می‌شود؟

در بیشتر مواقع، بازار به اخبار خوب و بد واکنش بیش از انتظار نشان می‌دهد. این واکنش‌ها منجر به نوسان قیمت سهام می‌شوند؛ نوساناتی که با اصول بنیادی بلندمدت شرکت هم‌خوانی ندارد و قیمت سهم را به سطح خوبی برای خرید می‌رساند. در این میان  فرصتی برای سرمایه‌گذار به وجود می‌آید تا با خرید سهم در قیمت پایین و در موقعیت مناسب، سود کسب کند.

مشکلی که در استفاده از استراتژی سرمایه گذاری ارزشی وجود دارد، تعیین ارزش ذاتی است. معیارها و روش‌های مختلفی برای تعیین ارزش ذاتی سهام وجود دارد. به عنوان مثال دو سرمایه‌گذار ارزشی با داشتن اطلاعات مشابه از یک شرکت، ممکن است ارزش متفاوتی روی سهام آن بگذارند. تعیین ارزش ذاتی سهام یک کار کاملا پیچیده و تخصصی است که در سلسله مباحث تحلیل بنیادی به آن پرداخته می‌شود و سرمایه‌گذاران ارزشی باید با این مباحث آشنا باشند.

بیشتر بخوانید:سیاست های پولی و مالی کدامند؟

علت کمتر بودن ارزش ذاتی نسبت به قیمت سهام

به دلایل متعددی قیمت یک سهم از ارزش ذاتی‌اش پایین‌تر می‌آید که در ادامه برخی از فاکتورهای مهم در این زمینه را با هم مورد بررسی قرار خواهیم داد.

1- حرکات هیجانی بازار و ذهنیت گله‌ای

منظور از حرکات هیجانی مواقعی است که افراد بدون توجه به مسائل بنیادین و تحت تاثیر جو روانی بازار اقدام به سرمایه‌گذاری می‌کنند. در این شرایط، وقتی افراد می‌بینند سهمی در حال رشد است، برای آنکه از بازار عقب نمانند، اقدام به خرید می‌کنند و برعکس در شرایطی که یک سهم در حال ریزش است یا کلیت بازار منفی است، به جای آن که منتظر بازگشت بمانند، از ترس ضرر کردن شروع به فروش دارایی‌های خود می‌کنند. این رفتارهای هیجانی به قدری شایع است که روی قیمت کلی سهام تاثیر می‌گذارد و باعث رشد و افت شدید آن می‌شود.

2- سقوط بازار

در شرایطی که بازار دچار حباب قیمتی شده باشد، ثباتی وجود ندارد. در این حالت بازار به رشدی غیر قابل باور می‌رسد، سرمایه‌گذاران به وحشت می‌افتند و نتیجه آن اصلاح عمیق بازار است. در این زمان به دلیل وجود جو منفی، سهم‌ها حتی به قیمتی پایین‌تر از ارزش ذاتی خود نزول می‌کنند. در این شرایط، افرادی که رویکرد سرمایه گذاری ارزشی را انتخاب کرده باشند، دست به خرید می‌زنند تا در آینده به سود برسند.

3- توجه معامله‌گران

عرضه‌های اولیه بسیار مورد توجه هستند و رشد بالایی دارند. این در حالی است که معمولا این دسته از سهام ارزش بازار کوچکی دارند. با این حال، برای سرمایه‌گذاران جذاب هستند و سبب می‌شوند که اکثر سرمایه‌گذاران به یک شرکت قدیمی با ارزش، با پتانسیل سودآوری بالا که سال‌ها است در بورس عرضه شده توجه کمتری داشته باشند. در بعضی از موارد، این شرکت‌ها صرفا به خاطر این که فعالان بازار به آن‌ها توجه نمی‌کنند تا مدت‌ها زیر ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند.

4- اخبار بد

اگر شرکتی دارای ارزش بنیادی باشد، با هر اتفاق کوچکی، ارزش واقعی خود را از دست نمی‌دهد. ممکن است مدتی بخاطر برخی مشکلات، مثل شکایت و دادگاه و… خبرهای بدی در حواشی سهم باشد و این اخبار سبب کاهش قیمت سهم شود اما بعد از مدتی بازگشت قیمت حتمی است. در سرمایه‌گذاری ارزشی، دید سرمایه‌گذار بلندمدت خواهد بود ، به همین دلیل افراد با این رویکرد در این مواقع می‌توانند سهامی را که در بلندمدت بسیار با ارزش است، با قیمت‌های خیلی خوب و پایین خریداری کنند.

5- نوسانات وضعیت شرکت

نوسانات یا بالا و پایین شدن چرخه اقتصادی یک شرکت، در نهایت منجر به کاهش موقتی فروش و درآمد یک کسب و کار می‌شود. این نوسان‌ها می‌تواند باعث ایجاد رفتارهای هیجانی شود و هرچند وقت یک بار بازار را تکان دهد. این موضوع ممکن است به طور موقت قیمت سهام یک شرکت را کاهش دهد، اما در بلند مدت تاثیری روی ارزش آن نخواهد داشت.

ابزار مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری ارزشی

در هر بازاری، اگر بتوانید ارزش واقعی یک دارایی را تشخیص دهید و آن را در زمانی که کمتر از ارزش واقعی خود قرار، خریداری کنید، مقداری از پول خود را حفظ کرده‌اید و در آینده نیز سود خوبی به دست می‌آورید. این کاری است که یک سرمایه‌گذار ارزشی انجام می‌دهد. این افراد برای اندازه‌گیری و ارزیابی ارزش ذاتی یک شرکت از ابزارهای مختلفی استفاده می‌کنند. این ابزارها شامل بررسی عملکرد مالی شرکت، سود، درآمد، جریان نقدینگی و سایر عوامل بنیادین هستند.

• P/B نسبت قیمت به ارزش دفتری

P/B  محاسبه نسبت قیمت بازار سهم به ارزش دارایی‌های یک شرکت است. اگر قیمت بازار سهم از ارزش دفتری آن کمتر باشد، نشان می‌دهد که سهم هنوز به ارزش واقعی خود نرسیده است.

• P/E یا نسبت قیمت به درآمد

P/E نسبت قیمت به میزان کل درآمدهای یک شرکت است. هرچه این نسبت کمتر باشد، نشان‌دهنده ارزشمندتر بودن سهم است. البته این نسبت‌ها در صنایع مختلف، متفاوت است. برای مثال، نسبت P/E زیر ۳۰ ممکن است برای شرکت‌های غذایی مناسب تلقی شود، در حالی‌ که برای شرکت‌های پالایشی، نسبت‌های پایین‌تر ترجیح داده می‌شوند.

• حاشیه امنیت

بر اساس میزان ریسکی که هر سرمایه‌گذار ارزشی می‌تواند تحمل کند، خود را در حاشیه امنیت قرار می‌دهد. این فضایی است سرمایه‌گذار برای خطاهای احتمالی و جلوگیری از ضرر در نظر می‌گیرد و در صورتی که تحلیل‌هایش درست نباشد، با استفاده از حاشیه امنیت می‌تواند ضرر خود را کاهش دهد.

• اعتقاد نداشتن به بازار کارا

فرضیه بازار کارا می‌گوید که قیمت فعلی سهم، تمام واقعیت‌ها و اطلاعات مورد نیاز یک سهم را منعکس می‌کند و سرمایه گذاری ارزشی به این فرضیه اعتقادی ندارند. سرمایه‌گذاران ارزشی باور دارند که سهم‌های مختلف می‌توانند به دلایل متفاوتی دارای قیمتی بیشتر و یا کمتر از ارزش ذاتی خودشان باشند.

• تصمیم‌گیری شخصی و پرهیز از دنباله‌روی

سرمایه‌گذاران ارزشی بر خلاف جهت رود شنا می‌کنند. آن‌ها برخلاف تصور رایج، فرضیه کارا بودن بازار را نمی‌پذیرند. زمانی که بیشتر فعالان بازار در حال خرید هستند، می‌فروشند و زمانی که دیگران دست به فروش می‌زنند، آن‌ها به دنبال خرید می‌روند! زیرا سرمایه‌گذاران ارزشی فقط به دنبال ارزش ذاتی سهام هستند. به همین خاطر جلوی وسوسه شدن خودشان را می‌گیرند و به دنبال عموم مردم راه نمی‌افتند.

اگر برای سرمایه‌گذاری به مشاوره نیاز دارید، روی این لینک کلیک کنید:مشاوره سرمایه گذاری

مزایا و معایب سرمایه‌گذاری ارزشی

حالا که با ماهیت سرمایه‌گذاری ارزشی آشنا شدید، وقت آن است که مهم‌ترین مزایا و معایب این روش سرمایه‌گذاری را بشناسید.

مزایای سرمایه گذاری ارزشی

عمده مزایای سرمایه‌گذاری ارزشی از ماهیت منطقی بودن آن و توجه به ارزش ذاتی شرکت‌ها نشات می‌گیرد. به همین دلیل است که سرمایه‌گذاران ارزشی، استفاده از تحلیل‌های بنیادی را در اولویت قرار می‌دهند. در مجموع می‌توان موارد زیر را به عنوان مزایای کلیدی این روش سرمایه‌گذاری معرفی کرد.

1- ریسک حداقلی و پتانسیل بازده مناسب

اگر بتوانید به درستی ارزیابی سهم را انجام دهید، نسبت ریسک به بازده این روش بسیار مطلوب خواهد بود. چون قیمت فعلی سهم کمتر از ارزش ذاتی آن است، ریسک ضرر کاهش می‌یابد. به عنوان مثال، بنجامین گراهام فقط سهامی را خریداری می کرد که قیمت آنها دو سوم ارزش ذاتی آن‌ها بود. از طرفی، این سهام به قیمت ذاتی خود می‌رسند یا حتی بالاتر می‌روند، بنابراین امکان کسب سود قابل توجه وجود دارد.

2- رویکرد منطقی و تحلیل‌محور

در این استراتژی، تصمیم‌گیری‌ها بر اساس تحلیل بنیادی دقیق انجام می‌شود، نه احساسات و هیجانات بازار. به همین دلیل سرمایه‌گذار باید شاخص‌هایی مانند P/E، P/B،D/E و دیگر معیارهای مالی را بررسی کند تا حاشیه امنیت مناسب را برای خرید سهم بیابد. طبق اصل حاشیه امنیت، خرید سهم زمانی منطقی است که قیمت آن به‌طور معناداری پایین‌تر از ارزش ذاتی آن باشد.

معایب سرمایه‌گذاری ارزشی

مانند هر روش دیگری، این استراتژی سرمایه‌گذاری هم معایب و چالش‌های خاص خود را دارد که شامل موارد زیر می‌شود

1- یافتن شرکت‌های ارزنده دشوار است

شناسایی سهام‌هایی که واقعا کمتر از ارزش واقعی خود معامله می‌شوند کار آسانی نیست. تخمین ارزش ذاتی نیازمند مهارت و تجربه است و همه سرمایه‌گذاران این توانایی را ندارند. حتی با تحلیل کامل، عواملی مانند تغییرات مدیریتی یا رفتار رقبا می‌توانند نتیجه را تحت‌تاثیر قرار دهند.

2- نیاز به صبر بالا

این روش مناسب افرادی نیست که به دنبال سود سریع هستند. گاهی لازم است برای سال‌ها منتظر بمانید تا بازار دیدگاهش نسبت به یک سهم تغییر کند، به همین دلیل شما را مجبور می‌کند تاسرمایه خود را برای مدت قابل توجهی مسدود کنند. اما در نهایت، صبر می‌تواند پاداش خوبی داشته باشد.

3- شنا برخلاف جریان بازار

این استراتژی نیازمند اعتمادبه‌نفس است، چون معمولا برخلاف روند کلی بازار عمل می‌کند.. این فرآیند می‌تواند فشار روانی زیادی داشته باشد، به‌ویژه زمانی که بازدهی سرمایه‌گذاری‌ها پایین است. تقریبا اکثر معایب و چالش‌هایی که نام بردیم با افزایش تجربه و تحلیل‌های دقیق‌تر قابل بهبود هستند. به همین دلیل است که سرمایه‌گذاران ارزشی، سال‌هاست از این روش بهره می‌برند.

نحوه انتخاب سهام ارزشی

برای انتخاب سهام ارزشی، ابتدا باید با استفاده از تحلیل بنیادی وضعیت مالی و عملیاتی شرکت را بررسی کرد. این تحلیل شامل مطالعه صورت‌های مالی (ترازنامه، سود و زیان و جریان وجوه نقد)، روند درآمد و سودآوری، نسبت‌های مالی کلیدی مانند P/E (قیمت به سود) و   P/B (قیمت به ارزش دفتری)، و نیز ارزیابی کیفیت مدیریت و مزیت‌های رقابتی شرکت است. با مقایسه این نسبت‌ها با میانگین صنعت و تاریخچه شرکت، می‌توان فهمید آیا سهم در بازار کمتر از ارزش ذاتی خود قیمت‌گذاری شده است یا خیر.

سپس برای تعیین ارزش ذاتی سهم، از روش‌های مختلف ارزش‌گذاری سهم می‌توان استفاده کرد. مدل تنزیل جریان نقدی (DCF)، مدل ارزش دفتری تعدیل‌شده و استفاده از نسبت‌های مالی از روش‌های رایج برای انجام این کار است. با استفاده از این ابزارها که در نکات کلیدی هم به آنها اشاره کردیم، می‌توان ارزش واقعی هر سهم را محاسبه کرد. اگر قیمت فعلی سهم زیر ارزش واقعی باشد، آن سهم به‌عنوان یک فرصت سرمایه‌گذاری در نظر گرفته می‌شود و می‌توان با احتمال بازدهی بالا و ریسک مناسب، آن را به سبد سرمایه‌گذاری اضافه کرد. ممکن است لازم باشد این فرایند را ده‌ها بار تکرار کنید تا نهایتا سهمی را پیدا کنید که حاشیه امن مدنظرتان را داشته باشد اما حتی حالا هم کار شما تمام نشده و باید سعی کنید که در دام سهام‌های به ظاهر ارزنده نیفتید.

چطور در دام سهام ظاهرا ارزنده (Value Trap) نیوفتیم؟

گاهی سهمی قیمت پایینی دارد و به‌ظاهر برای سرمایه‌گذاری ارزشی جذاب به نظر می‌رسد، اما ممکن است این صرفا ظاهر ماجرا باشد و ما دچار اشتباه شده باشیم.  این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که قیمت کم سهم به‌خاطر ضعف‌های بنیادی شرکت مانند دشواری کسب درآمد پایدار، بدهی سنگین یا افت تقاضای محصولات باشد. برای اجتناب از این دام، نباید صرفا به نسبت‌های مالی مانند P/E یا P/B پایین تکیه کرد.

به‌جای آن، با تحلیل بنیادی عمیق به سراغ بررسی کیفیت مدیریت، روند جریان نقدی و پایداری سودآوری بروید. مطالعه گزارش‌های مالی و یادداشت‌های حسابداری می‌تواند نکات پنهان مانند هزینه‌های پنهان یا کاهش سرعت رشد فروش را آشکار کند. همچنین فکر کنید که آیا دلیل افت قیمت سهم گذراست یا به مشکلات بنیادی مربوط می‌شود. اگر مشکلات شرکت بلندمدت و ریشه‌ای باشند، احتمال بازگشت قیمت به ارزش ذاتی کم خواهد بود.

سخن آخر

مفهوم سرمایه گذاری ارزشی را با هم بررسی کردیم. این روش به دنبال یافتن سهم‌هایی است که با ارزشی کمتر از ارزش واقعی خود در حال معامله هستند. سرمایه‌گذاری ارزشی رویکردی بلندمدت است و در سراسر دنیا طرفداران بسیاری دارد. برای نمونه می‌توان به وارن بافت اشاره کرد که معمولا برای سرمایه‌گذاری‌های خود بازه زمانی چند ساله در نظر می‌گیرد. در واقع، ماهیت چرخه‌ای بازار نشان می‌دهد که در دوره‌های بهبود اقتصادی، سهام ارزشی اغلب عملکرد بهتری نسبت به سایر سهام دارند. تمرکز این استراتژی بر بنیان‌های قوی و مدل‌های کسب‌وکار قابل‌اعتماد، باعث شده که در گذر زمان همچنان کاربردی و موثر باقی بماند. سرمایه‌گذارانی که به اصول سرمایه‌گذاری ارزشی پایبند می‌مانند، می‌دانند که صبر و نظم در تصمیم‌گیری، در بلندمدت به نتیجه می‌رسد.