نسبت P/B در بورس چیست؟

تحلیل‌گران بنیادی، از نسبت‌های مالی مختلفی استفاده می‌کنند تا عملکرد و وضعیت مالی شرکت‌ها را مورد ارزیابی قرار دهند. این نسبت‌ها به سرمایه‌گذاران کمک می‌کنند تا تصویری دقیق‌تر از سلامت مالی و ارزش‌گذاری شرکت‌ها به دست آورند. از میان نسبت‌های متعدد، یکی از مهم‌ترین آن‌ها نسبت قیمت به ارزش دفتری یا نسبت P/B است. در این مطلب به سراغ این نسبت مالی کاربردی می‌رویم و به شما خواهیم گفت نسبت P/B چیست، چه کاربردهایی دارد و چگونه می‌توان آن را محاسبه کرد. همراه ما باشید.

نکات کلیدی

نسبت P/B چیست؟

نسبت P/B مخفف (Price-to-Book Ratio) یا نسبت قیمت به ارزش دفتری، یک نسبت مالی کاربردی و مفید در تحلیل بنیادی است که برای مقایسه ارزش بازار یک شرکت با ارزش دفتری آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نسبت به سرمایه‌گذاران نشان می‌دهد که بازار، سهام یک شرکت را نسبت به ارزش دفتری آن چقدر ارزش‌گذاری کرده است. پس برای این‌که با نسبت P/b بیشتر آشنا شوید و بهتر این مفهوم را درک کنید، لازم است ابتدا ارزش دفتری را بهتر بشناسید. در تصویر زیر هم می‌توانید نگاهی کلی به مفهوم نسبت P/b بیاندازید.

مزایای استفاده از نسبت P/B

گفتیم که نسبت قیمت به ارزش دفتری، یک نسبت مالی مهم و کاربردی در بازار مالی است. در ادامه دلیل اهمیت این نسبت و مزایای آن را بررسی می‌کنیم.

• ارزیابی دارایی‌های شرکت

نسبت قیمت به ارزش دفتری (P/B) به سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران کمک می‌کند تا ارزیابی کنند که آیا ارزش بازاری یک شرکت با ارزش دارایی‌های خالص آن (که در دفاتر حسابداری شرکت ثبت شده) هماهنگ است یا خیر. پایین بودن این نسبت، ممکن است به این دلیل باشد که سهم کمتر از ارزش دارایی‌های واقعی شرکت در بازار معامله می‌شود.

• شناسایی شرکت‌های کم‌ارزش‌گذاری شده!

یکی از مزایای مهم نسبت قیمت به ارزش دفتری (P/b) این است که به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند شرکت‌هایی را شناسایی کنند که در بازار با قیمت‌هایی پایین‌تر از ارزش واقعی دارایی‌هایشان معامله می‌شوند. این وضعیت می‌تواند فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند که سهام شرکت را با تخفیف قابل توجهی نسبت به ارزش واقعی آن خریداری کنند.

• حاشیه امنیت بالا و نسبت P/B پایین

مفهوم حاشیه امنیت یکی از اصول بنیادی سرمایه‌گذاری است که توسط سرمایه‌گذاران مشهوری مانند بنجامین گراهام معرفی شده است. گراهام معتقد بود که بهترین راه برای سرمایه‌گذاری موفق، خرید دارایی‌هایی است که با قیمتی کمتر از ارزش ذاتی خود (حداقل ۳۰ درصـد پایین‌تر از ارزش دفتری) معامله می‌شوند. در این روش، حاشیه‌ای برای امنیت در برابر خطاهای پیش‌بینی و نوسانات غیرمنتظره بازار ایجاد می‌شود.

محدودیت های نسبت P/B در بورس

با وجود کاربردهای زیاد نسبت قیمت به ارزش دفتری (P/B) در تحلیل سهام، این نسبت معایب و محدودیت‌هایی هم دارد که در ادامه با آن‌ها هم بیشتر آشنا خواهیم شد.

• کارایی نداشتن برای شرکت‌های زیان‌ده

یکی دیگر از محدودیت‌های مهم نسبت P/B این است که در ارزیابی شرکت‌های زیان‌ده یا شرکت‌هایی که برای مدت طولانی سودآوری ندارند، نامناسب است. این شرکت‌ها ممکن است دارایی‌های فیزیکی قابل توجهی داشته باشند اما سودآوری ناکافی و زیان‌های مستمر می‌تواند باعث شود که نسبت P/B پایین‌تر از حد واقعی باشد.

• توجه نداشتن به سودآوری شرکت

نسبت P/B فقط روی ارزش دارایی‌های دفتری تمرکز می‌کند و ارتباطی با سودآوری شرکت ندارد. این موضوع می‌تواند یک محدودیت بزرگ باشد، زیرا بسیاری از شرکت‌ها ممکن است، علی‌رغم داشتن دارایی‌های فیزیکی ارزشمند، در سودآوری موفق نباشند. نسبت P/B پایین ممکن است نشان‌دهنده ارزش‌گذاری کمتر از حد بازار باشد اما اگر شرکت نتواند به سوددهی بازگردد، این نسبت نمی‌تواند کمکی به تحلیل‌گران کند. به همین دلیل، نسبت P/B به تنهایی نمی‌تواند معیار دقیقی برای ارزیابی شرکت‌هایی باشد که عملکرد سودآوری آن‌ها ناپایدار است.

• ناتوانی در ارزیابی پتانسیل رشد شرکت

نسبت P/B عمدتا بر وضعیت کنونی دارایی‌های دفتری شرکت تمرکز دارد و نمی‌تواند به درستی پتانسیل رشد آینده شرکت را منعکس کند. این در حالی است که بعضی از شرکت‌ها، با وجود دارایی‌های کمی پتانسیل رشد بالایی دارند و نسبت P/B ممکن است نتواند این فرصت‌های رشد را به سرمایه‌گذاران نشان دهد.

نحوه محاسبه p/b

برای محاسبه نسبت P/B باید مراحل زیر را طی کنید:

فرمول نسبت P/B

نسبت قیمت به ارزش دفتری یا همان نسبت P/b را از طریق فرمول زیر محاسبه می‌کنند:

قیمت هر سهم که همان  قیمت بازار هر سهم شرکت است و ارزش دفتری هر سهم هم که از تقسیم کل حقوق صاحبان سهام بر تعداد کل سهام منتشر شده شرکت محاسبه می‌شود.

ارزش دفتری با استفاده از ترازنامه و از طریق فرمول زیر قابل محاسبه است:

بعد از محاسبه ارزش دفتری باید با تقسیم آن بر تعداد سهام منتشر شده شرکت، ارزش دفتری هر سهم را به دست آوریم:

حقوق صاحبان سهام در ترازنامه شرکت ثبت می‌شود و از جمع دارایی‌های شرکت منهای بدهی‌ها به دست می‌آید.

حال با یک مثال سعی می‌کنیم شما را با نحوه محاسبه نسبت قیمت به ارزش دفتری بیشتر آشنا کنیم.

• فرض کنید شرکت فرضی الف اطلاعات مالی زیر را دارد:

قیمت هر سهم: ۲۰۰۰ تومان

حقوق صاحبان سهام: ۵۰۰ میلیارد تومان

تعداد کل سهام منتشر شده: ۲۵۰ میلیون سهم

ابتدا باید با تقسیم حقوق صاحبان سهام بر کل سهام منتشرشده، ارزش دفتری را محاسبه کنیم:

پس ارزش دفتری هر سهم برابر با ۲۰۰۰ تومان است. حالا وقت محاسبه نسبت P/B است:

نسبت p/b بالا بهتر است یا پایین؟

وقت آن رسیده است که نسبت قیمت به ارزش دفتری را تفسیر کنیم و ببینیم نسبت p/b بالا بهتر است یا پایین؟

• زمانی که این نسبت بیشتر از ۱ باشد، نشان‌دهنده این است که سهام شرکت در بازار بالاتر از ارزش دفتری آن معامله می‌شود. این موضوع می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد، از جمله انتظارات بالای سرمایه‌گذاران برای رشد آینده شرکت یا بازده بالای شرکت در گذشته.
• نسبت P/B کمتر از ۱ هم به این معنا است که بازار، سهام شرکت را پایین‌تر از ارزش دفتری آن قیمت‌گذاری کرده است. این حالت می‌تواند نشان‌دهنده کاهش ارزش‌گذاری بازار به دلایلی مانند مشکلات مالی، مدیریت ضعیف یا آینده نامطمئن شرکت باشد. با این حال، برخی سرمایه‌گذاران این حالت را به‌عنوان فرصتی برای خرید سهام با قیمت پایین‌تر از ارزش واقعی در نظر می‌گیرند.

با توجه به این توضیحات درباره مثال بالا می‌توان گفت نسبت P/b شرکت الف به این معنا است که قیمت بازار هر سهم آن برابر با ارزش دفتری شرکت است. این موضوع نشان می‌دهد که بازار سهام این شرکت را دقیقا به اندازه ارزش دفتری آن ارزیابی کرده است، نه بیشتر و نه کمتر.

باید به این نکته هم اشاره کنیم که در نظر گرفتن شرایط تورمی در تحلیل نسبت P/B اهمیت زیادی دارد. در ایران، دارایی‌های شرکت‌ها معمولا بر اساس بهای تمام‌شده تاریخی در صورت‌های مالی ثبت می‌شوند و افزایش ارزش آن‌ها متناسب با تورم به‌روزرسانی نمی‌شود، مگر در مواردی که شرکت اقدام به تجدید ارزیابی دارایی‌ها کند. در نتیجه، ارزش دفتری که مخرج این نسبت است، ممکن است کمتر از مقدار واقعی آن باشد. این موضوع باعث می‌شود نسبت P/B در بسیاری از شرکت‌ها به شکل غیرواقعی بالا به نظر برسد، در حالی که در واقع دارایی‌های آن‌ها ارزش بیشتری دارند. بنابراین، هنگام استفاده از این نسبت، بهتر است به عوامل دیگری مانند ارزش جایگزینی دارایی‌ها و تاثیر احتمالی تورم بر صورت‌های مالی نیز توجه کنیم تا تحلیل دقیق‌تری انجام دهیم.

سخن آخر

در این مطلب گفتیم نسبت P/B چیست و شما را با نحوه محاسبه و کاربردهای این نسبت در تحلیل وضعیت شرکت‌های بازار سرمایه آشنا کردیم. نسبت قیمت به ارزش دفتری (P/B) با مقایسه قیمت بازار سهام شرکت با ارزش دفتری آن، به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا دید بهتری نسبت به ارزش‌گذاری شرکت‌ها به دست آورند و فرصت‌های مناسب سرمایه‌گذاری را شناسایی کنند. استفاده متعادل و ترکیبی از نسبت P/B با سایر ابزارهای تحلیلی می‌تواند به تحلیل دقیق‌تر و تصمیم‌گیری هوشمندانه‌تر کمک کند.