مهمترین عامل موفقیت در سرمایهگذاری، تشخیص فرصتها و شناخت بازار و شناسایی ریسک سرمایهگذاری در آن بازار است. در کشور ما تورم روز به روز از ارزش پول کم میکند و در چنین شرایطی، سرمایهگذاری به یک امر ضروری برای مردم تبدیل شده است. متخصصان حوزه مالی از عوامل یا معیارهای گوناگونی برای تصمیمگیری در حوزه سرمایهگذاری استفاده میکنند. در این مقاله سعی داریم به یکی از این معیارها که با نام نسبت شارپ (Sharpe Ratio) شناخته میشود، بپردازیم.
نکات کلیدی
- نسبت شارپ میزان بازده اضافی را به ازای هر واحد ریسک اضافی اندازهگیری میکند.
- هرچه عدد نسبت شارپ بالاتر باشد، سرمایهگذاری شما باکیفیتتر و سودآورتر است.
- نسبت شارپ زیر ۱ ضعیف، بین ۱ تا ۳ خوب تا خیلی خوب و بالای ۳ عالی محسوب میشود.
- نسبت شارپ بهترین ابزار برای مقایسه عملکرد دو صندوق یا سبد سرمایهگذاری با یکدیگر است.
- نرخ بدون ریسک در ایران معمولاً سود سپرده بانکی یا اوراق بدهی دولتی در نظر گرفته میشود.
- نسبت شارپ فقط نوسانات را میسنجد و ریسکهای شدید یا ورشکستگی را نادیده میگیرد.
نسبت شارپ (Sharpe ratio) چیست؟
نسبت شارپ به نام ویلیام شارپ، اقتصاددان آمریکایی نامگذاری شده است. این نسبت که به آن شاخص شارپ یا نسبت شارپ اصلاح شده هم میگویند، معمولا برای سنجش عملکرد فرد در یک سرمایهگذاری کاربرد دارد. این نسبت با تنظیم ریسک برای یک سرمایهگذاری، آن را مدیریت میکند. هر چه این نسبت بیشتر باشد، بازده سرمایهگذاری نسبت به میزان ریسک پذیرفته شده بیشتر است و در نتیجه فرد سرمایهگذاری بهتری انجام داده است. هر چقدر هم این نسبت کمتر باشد؛ یعنی بازده سرمایهگذاری نسبت به ریسکی که متحمل شدهاید کم است و ارزش سرمایهگذاری نیز کم بوده است. از این نسبت برای ارزیابی یک سرمایهگذاری استفاده میکنند.
در بازارهای مالی معاملهگران معمولا به دنبال به حداکثر رساندن بازده و کاهش نوسانات هستند. اگر یک سرمایهگذاری تنها ۱۰ درصد بازده سالانه داشته باشد، اما این بارده را بدون هیچ نوسانی در اختیار شما قرار دهد به این معنی است که نسبت شارپ آن نامحدود بوده است. البته غیرممکن است که یک بازار سرمایهگذاری بدون نوسان باشد. هر چه نوسان بیشتر باشد ریسک هم بیشتر میشود. در چنین بازارهایی باید از نسبت شارپ کمک بگیرید تا بتوانید تشخیص دهید که آیا سرمایهگذاری مورد نظر بازدهی خوبی دارد یا خیر.
کاربرد نسبت شارپ چیست؟
نسبت شارپ یک ابزار بسیار کاربردی در سرمایهگذاری است که به شما کمک میکند بازدهی بیشتری از معاملات یا سرمایهگذاریهای خود در بازارهای مختلف مالی به دست بیاورید. در ادامه به کاربردهای Sharpe ratio اشاره میکنیم:
- تشخیص نسبت ریسک و بازدهی: این روش به سرمایهگذاران در شناخت سطح ریسک و نرخ بازدهی سرمایهگذاری مورد نظر کمک میکند. به این ترتیب آنها متوجه میشوند که ریسکی که قرار است متحمل شوند ارزش دارد یا خیر.
- ماشین حساب بازدهی: سرمایهگذاران با کمک این نسبت میتوانند عوامل ریسکی را قبل از شروع سرمایهگذاری خود شناسایی و محاسبه کنند. سرمایهگذاران با کمک این محاسبات میتوانند به میزان بازدهی در مقابل ریسکی که متحمل میشوند پی ببرند.
- مقایسه روشهای سرمایهگذاری مختلف: سرمایهگذاران به کمک این نسبت میتوانند روشهای مختلف سرمایهگذاری را از نظر میزان بازدهی با هم مقایسه کرده و بهترین روش را انتخاب کنند. این نسبت تنها برای بازار بورس کاربرد ندارد و در سایر روشهای سرمایهگذاری هم کاربردی است.
- انتخاب سرمایهگذاری پر سود: سرمایهگذاریهایی که نسبت شارپ بالاتری داشته باشند ریسک بالاتر و بازدهی بالاتری هم دارند؛ بنابراین سرمایهگذارانی که قصد دارند سود بیشتری کسب کنند، باید روشهایی را برای سرمایهگذاری انتخاب کنند که نسبت شارپ بالاتری داشته باشند.
میزان مناسب نسبت شارپ چگونه است؟
یک سرمایهگذاری با Sharpe ratio کمتر از ۱.۰۰ بازده بالایی ندارد. در مقابل، سرمایهگذاریهایی که Sharpe ratio آنها ۱.۰۰ به ۳.۰۰ یا بالاتر است، بازدهی بیشتری دارند. در جدول زیر بهترین مقادیر نسبت شارپ را برای شما آوردهایم:
نسبت شارپ | نرخ ریسک | نتیجه |
کمتر از ۱.۰۰ | خیلی پایین | ضعیف |
۱.۰۰ – ۱.۹۹ | بالا | خوب |
۲.۰۰ – ۲.۹۹ | بالا | خیلی خوب |
۳.۰۰ یا بالاتر | بالا | عالی |
نسبت شارپ چگونه محاسبه میشود؟
همانطور که اشاره کردیم این نسبت به صورت کلی به این موضوع میپردازد که آیا بازدهی یا سود به دست آمده از سرمایهگذاری، در شرایط پر ریسک حاصل شده است یا خیر؟! و سرمایهگذار به ازای ریسکی که در این فرآیند متحمل شده به چه میزان سود بیشتر دست پیدا خواهد کرد؟ به زبان ساده بیان میکند سرمایهگذاری که ریسک بیشتری را قبول کرده است، به ازای این ریسک باید پاداش بیشتری نسبت به بازده بدون ریسک کسب کند.
فرمول نسبت شارپ
در بخش قبلی به این موضوع پرداختیم که هر چه میزان شارپ عدد بالاتری باشد، نشاندهنده این است که بازده کسب شده با تقبل ریسک کمتر حاصل شده است و منفی بودن این نسبت به این معنی خواهد بود که بازده مورد انتظار، از بازده بدون ریسک کمتر بوده و در نتیجه سرمایهگذاری در این شرایط هیچ توجیهی نخواهد داشت. به فرمول نسبت شارپ توجه کنید:
RP: میانگین نرخ بازده سرمایهگذاری میتواند میانگین نرخ بازدهی یک برگه اوراق بهادار یا میانگین نرخ بازدهی یک سبد سرمایهگذاری برای یک دوره معین باشد.
RF: نرخ بازده بدون ریسک استفاده شده در نسبت شارپ، نرخ بازده سپردههای بانکی و اوراق قرضه دولتی است.
σP: میزان تغییرات بازدهی سرمایهگذاری را نسبت به میانگین بازده آن سرمایهگذاری برای مدت زمان معینی محاسبه میکند.
فرمول انحراف معیار
انحراف معیار بازده سرمایهگذاری را نیز میتوان با فرمول زیر محاسبه کرد:
ri: بازده در هر دوره است.
ravg: میانگین بازدهها در دوره معین را مشخص میکند.
n: تعداد دادهها در دوره معین است.
اوراق بدون ریسک، سود پرتفوی بورسی را کاهش میدهد و از طرف دیگر ریسک را نیز کاهش میدهد. با این اطلاعات شما میتوانید ریسک سبد سهام خود را تنظیم کنید.
محدودیتهای نسبت شارپ چیست؟
نسبت شارپ علیرغم مزیتهایی که دارد شامل یک سری محدودیتها هم میشود. در ادامه به این محدودیتها اشاره میکنیم:
- Sharpe ratio مسئولیت ریسک سرمایهگذاری شما را بر عهده نمیگیرد. این نسبت فقط میتواند میزان ریسک را نشان دهد.
- این نسبت در تمام بازارها از یک شیوه و فرمول برای بررسی میزان ریسک و بازدهی استفاده میکند. ایراد این نسبت در این زمینه این است که تمام بازارهای سرمایهگذاری الگوی یک شکلی ندارند و به همین دلیل ممکن است بعضی وقتها این نسبت اشتباه کند.
- این نسبت ممکن است تحت تاثیر افرادی قرار بگیرد که سرمایهگذاری را مدیریت میکنند. سرمایهگذار ممکن است بخواهد سرمایهگذاری خود را بری زمان طولانیتری حفظ کند، در حالی که نسبت شارپ ریسک و بازدهی را در یک زمان محدود به شما نشان میدهد.
سخن آخر
نسبت شارپ یکی از ابزارهایی است که به شما در افزایش بازدهی سرمایهگذاری کمک میکند. به کمک این نسبت میتوانید درک کنید که سرمایهگذاری مورد نظر با توجه به میزان ریسکی که دارد به شما سود میدهد یا خیر. اگر این دو معیار؛ یعنی میزان ریسک و بازدهی با هم هماهنگی داشته باشند میتوانید سرمایهگذاری را انجام دهید. به این ترتیب در قبال ریسکی که میکنید سود زیادی به دست خواهید آورد. قبل از ورود به بازارهای سرمایهگذاری مانند بازار بورس هم باید آموزش ببینید و مثلا همین نسبت را یاد بگیرید. آموزش بورس به شما کمک میکند تا متحمل ضرر زیادی نشوید.
