یکی از ویژگیهای مثبت بورس و بازار سرمایه، شفافیت آن است. هر شرکتی که در این بازار فعالیت دارد باید سالانه یک مجمع تشکیل دهد، درباره عملکرد یکساله خود گزارشی ارائه کند و در مورد مسائلی مانند تقسیم سود تصمیم بگیرد. قیمت سهام بعد از تقسیم سود تغییر میکند و این مسئله روی تصمیماتی که سهامداران میگیرند تاثیر خواهد گذاشت. معمولا سهامداران ترجیح میدهند هر چه زودتر بازده نقدی سرمایهگذاری یا dividend gain را دریافت کنند و مدیران شرکتها میخواهند سودها را برای تامین نقدینگی و اجرای طرحهای مختلف نزد خود نگه دارند.
نکات کلیدی:
- شرکتهای فعال در بورس، در انتهای هر سال مالی، یک مجمع سالانه برگزار و گزارشهای مالی و عملکردی خود را در این جلسه منتشر میکنند.
- گاهی اوقات در طول این جلسات، اعضای مجمع تصمیم میگیرند که تقسیم سود نقدی داشته باشند.
- اگر تصمیم مجمع مبنی بر تقسیم سود نقدی باشد، نماد شرکت موردنظر بدون محدودیت 5 درصدی دامنه نوسان باز میشود اما قبل از آن، مبلغ سود از قیمت هر سهم کم میشود.
- هر فردی که در زمان برگزاری مجمع، سهام شرکت مذکور را در اختیار داشته باشد، مشمول تقسیم سود میشود.
تقسیم سود سهام چه تاثیری بر قیمت سهم میگذارد؟
قبل از اینکه تاثیر تقسیم سود نقدی بر قیمت سهام را بررسی کنیم، لازم است با مفهوم سود سهام یا سود نقدی آشنا شویم و ببینیم چه شرکتهایی بیشترین سود را به سهامداران خود میدهند.
تقسیم سود سهام چیست؟
همانطور که اشاره کردیم شرکتهای حاضر در بورس موظفند در پایان هر سال مالی یک مجمع سالیانه برگزار و گزارشی از عملکرد خود منتشر کنند. نماد بورسی یک یا دو روز قبل از تشکیل جلسه مجمع، متوقف میشود و تا زمان بازگشایی، امکان خرید و فروش سهام آن نماد وجود نخواهد داشت. این گزارشها از طریق وبسایت کدال در دسترس عموم خواهند بود. در مجمع سالیانه در مورد تقسیم سود هم بحث و گفتوگو صورت میگیرد؛ البته ممکن است هیچگونه سودی وجود نداشته باشد و شرکت با زیان مواجه شده باشد.
با فرض وجود سود، دو نوع تصمیمگیری وجود دارد:
1- تقسیم سود بیشتر برای جلب رضایت مشتریان
2- نگه داشتن درصد بیشتری از سود برای توسعه دادن شرکت
رویکردی که در نهایت انتخاب میشود تا حدود زیادی به وضعیت، شرایط و سابقه شرکت بستگی دارد. ممکن است عملکرد شرکت در یک سال مالی موفق بوده و منجر به سود شده باشد؛ اما در نهایت تصمیم بگیرند سودی را در میان سهامداران تقسیم نکنند و آن مبلغ را برای توسعه طرحهای شرکت به کار ببرند.
دو نوع کلی از شرکتها در بازار بورس فعال هستند:
1- شرکتهای رشدی
2- شرکتهای ارزشی
شرکتهای رشدی در مسیر رشد و توسعه قرار دارند. درآمدهای این شرکتها نسبت به گذشته در حال افزایش است و انتظار میرود روند رو به رشد خود را ادامه دهند. شرکتهای ارزشی وضعیت جایگاه خود را در بازار تثبیت کردهاند و سودآوری مناسبی دارند. معمولا شرکتهای رشدی درصد بیشتری از سود سهام را نزد خود نگه میدارند تا بتوانند نقدینگی لازم را برای طرحها و پروژههای جدید تأمین کنند و به رشد خود ادامه دهند. برعکس، شرکتهای ارزشی در وضعیت تثبیتشدهای هستند و سوددهی خوبی دارند. آنها میخواهند با تقسیم سود بیشتر، سهامداران خود را راضی نگه دارند.
تاثیر پرداخت سود نقدی بر قیمت سهام چیست؟
اگر تصمیم مجمع مبنی بر تقسیم سود نقدی باشد، نماد شرکت موردنظر بدون محدودیت 5 درصدی دامنه نوسان باز میشود؛ اما قبل از آن، مبلغ سود از قیمت هر سهم کم میشود. درواقع آخرین قیمت سهام را در روز قبل از مجمع در نظر میگیرند و سود را از آن کسر میکنند. برای مثال اگر قیمت هر سهم روز قبل از مجمع 200 تومان بوده و در مجمع 20 تومان سود به ازای هر سهم تصویب شود، قیمت سهام در روز بازگشایی 180 تومان خواهد بود. در مرحله بعدی، قیمت را میزان عرضه و تقاضا مشخص خواهد کرد و محدودیت نوسان هم وجود ندارد. هر چه تمایل به فروش بیشتر باشد، قیمت کمتر میشود و هر چه خریداران بیشتری وجود داشته باشند، قیمت افزایش مییابد.
فرمول محاسبه قیمت سهام بعد از مجمع و تقسیم سود نقدی
نحوه محاسبه قیمت سهام بعد از برگزاری مجمع و تعیین مقدار سود تقسیمی بسیار ساده است. برای اینکار کافی است میزان سود تقسیمی سهم را از قیمت پایانی آخرین روز معاملاتی قبل از توقف نماد کم کنید. در تصویر زیر، فرمول محاسبه قیمت سهام را بعد از تقسیم سود، مشاهده میکنید.
این نکته را هم باید اضافه کنیم که بعد از برگزاری مجمع و در شروع مجدد معاملات، قیمتی که سهم در آن معامله میشود، لزوما با قیمتی که از طریق فرمول بالا به دست میآید یکسان نیست. دلیل این اتفاق این است که در شروع مجدد معاملات قیمت سهام بدون دامنه نوسان و از طریق عرضه و تقاضا مشخص میشود. در این فرآیند مبنای قیمتی اولین معامله، همان قیمتی است که از طریق فرمول بالا به دست میآید.
فرض کنید که قیمت یک سهم قبل از تقسیم سود 10000 ریال است و در مجمع 2000 ریال به عنوان سود نقدی تقسیم میکند. بعد از مجمع، در زمان شروع مجدد معاملات، قیمت آغازین در تابلوی معاملات 8000 ریال خواهد بود اما ممکن است به دلیل تقاضای بالای سرمایهگذاران، قیمت کشف شده برای آن سهم 9000 ریال باشد.
سود مجمع به چه کسانی تعلق میگیرد؟
هر کسی که در زمان برگزاری مجمع، سهام در اختیار داشته باشد، مشمول سود خواهد شد. تفاوتی ندارد که یک روز قبل از مجمع سهم را خریدهاید یا از مدتها قبل روی سهام آن شرکت سرمایهگذاری کردهاید. سود به ازای هر سهم تقسیم میشود و هر شخصی که سهام بیشتری داشته باشد، سود بیشتری خواهد برد.
سود سهام چه زمانی در اختیار سهامداران قرار میگیرد؟
هر شرکت تا 8 ماه پس از برگزاری مجمع فرصت دارد سود نقدی را در میان سهامداران تقسیم کند. اطلاعات مربوط به زمانبندی پرداخت و جزئیات دیگر را میتوانید در وب سایت کدال مشاهده کنید. بدیهی است که هر چه زمان پرداخت سود کوتاهتر باشد، سهامداران راضیتر خواهند بود و تمایل به خرید سهم بیشتر میشود.
خرید سهام قبل از مجمع
با توجه به مواردی که گفته شد، ممکن است برایتان سوال پیش بیاید که قبل از مجمع سهم بخریم یا نه؟ در واقع در مجمع عادی سالیانه شرکت کنیم یا خیر؟
پاسخ این سوال کاملا به استراتژی معاملاتی خودتان بستگی دارد. کسانی که برنامهریزیهای کوتاهمدت دارند و با نوسانگیری خرید و فروش میکنند، معمولا در مجمع شرکت نمیکنند. افرادی که استراتژی معاملاتی خود را برای مدت طولانیتری تنظیم کرده باشند، تمایل بیشتری به خرید سهام قبل از مجمع دارند. در هر صورت، قبل از تصمیمگیری، لازم است موارد زیر را در نظر داشته باشید:
• نسبت سود نقدی به سود هر سهم:
این نسبت نشان میدهد مجمع تصمیم گرفته چه مقدار از سود را در میان سهامداران تقسیم کند. طبیعت هر چه سود بیشتری تقسیم شود، سهم، جذابیت بیشتری خواهد داشت.
• نسبت p/e بعد از تقسیم سود:
اگر نسبت p/e بعد از مجمع کمتر از رقم این نسبت قبل از مجمع باشد، یعنی میتوان انتظار داشت سهم رشد کند.
• تاریخ واریز سود:
گفتیم که یک فرصت 8 ماهه برای واریز سود در نظر گرفته شده است. طبیعت هر چه این مدت کوتاهتر باشد، زودتر به سرمایه خود دسترسی خواهید داشت.
• شرایط کلی بازار:
جو کلی حاکم بر بازار را باید در همه تصمیمگیریهای خود لحاظ کنید. اگر جو مثبت و بازار پررونق باشد، احتمال افزایش قیمت بعد از مجمع بیشتر خواهد بود و رکود بازار هم تا حدی روی میزان رشد سهمها تاثیر میگذارد.
فرآیند پرداخت سود نقدی به چه شکل است؟
به طور کلی پرداخت سود نقدی معمولا به دو صورت انجام میشود. در حالت اول، سهامداران در زمان تعیین شده به بانک میروند و با ارائه مدارک هویتی، سود نقدی خود را دریافت میکنند. در حالت دوم سود نقدی به شماره حسابی که سهامداران به سامانه سجام اعلام کردهاند، واریز میشود. در سالهای اخیر بسیاری از شرکتها از طریق روش دوم سود خود را پرداخت میکنند و دیگر نیازی به مراجعه بانک وجود نداشته است.
اینکه سود شرکت چگونه، از چه طریقی و با چه جزئیاتی پرداخت میشود، در مجمع و اطلاعیههای شرکت در سامانه کدال مشخص میشود.
جمعبندی
جزئیات مربوط به قیمت سهام بعد از تقسیم سود را با هم بررسی کردیم. هر شرکتی که در بورس حضور دارد، باید پس از پایان سال مالی، گزارش عملکرد خود را ارائه کند و درباره تقسیم سود تصمیم بگیرد. شرکتها با توجه به وضعیت خود درباره تقسیم کردن یا نکردن و همچنین مقدار سود نقدی تقسیمی تصمیم میگیرند. روز بعد از اتمام مجمع، نماد باز خواهد شد و با کم کردن میزان سود از قیمت سهام، خرید و فروش آغاز میشود. در این شرایط، عرضه و تقاضا و وضعیت کلی بازار، قیمتها را مشخص خواهد کرد و محدودیت نوسان وجود ندارد.
