قرارداد اختیار مبتنی بر قرارداد آتی زعفران نگین چیست؟

قراردادهای اختیار (آپشن) از جمله ابزارهای بازار مشتقه کالایی هستند. در ابتدا در این بازار قرادادهای اختیار معامله سکه طلا و اختیار معامله زعفران نگین معامله می‌شدند. این در حالی است که از آبان سال 1401 قرارداد اختیار با دارایی پایه قرارداد آتی زعفران نگین جایگزین قراردادهای اختیار معامله زعفران نگین شد. این ابزار یکی از جدیدترین ابزارهای مالی بورس کالای ایران محسوب می‌شود و هنوز بسیاری از معامله‌گران با آن آشنا نیستند. به همین دلیل تصمیم داریم در این مقاله به ارائه توضیحاتی در رابطه با این نوع از قرارداد آپشن بپردازیم. در صورت تمایل تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.

برای ورود به سامانه ابزارهای نوین کالایی آگاه و شروع سرمایه‌گذاری در این بازار روی لینک زیر کلیک کنید:

ورود به سامانه

نکات کلیدی:

قرارداد آتی زعفران نگین چیست؟

قرارداد آتی زعفران نگین که به عنوان دارایی پایه قراردادهای اختیار جدید معرفی شده؛ خود بر پایه گواهی‌های سپرده زعفران نگین است. گواهی‌های سپرده کالایی در بورس کالا و با کد بورسی قابل معامله هستند. در یک قرارداد آتی زعفران نگین، خریدار و فروشنده متعهد می‌شوند که تعداد مشخصی گواهی سپرده کالایی زعفران نگین با قیمت توافق شده را در زمان تعیین شده در آینده خریداری کنند یا به فروش برسانند.

قرارداد اختیار مبتنی بر قرارداد آتی زعفران نگین چیست؟

طبق این قرارداد، خریدار اختیار حق ‌دریافت موقعیت تعهدی باز خرید یا موقعیت تعهدی باز فروش در قرارداد آتی زعفران نگین را از فروشنده اختیار خریداری می‌کند. فروشنده نیز متعهد می‌شود در سررسید قرارداد اختیار در موقعیت تعهدی باز معکوس نسبت به خریدار (در ‌قرارداد آتی) قرار بگیرد. مشخصات قرارداد اختیار مبتنی بر قرارداد آتی زعفران نگین در سایت بورس کالا قابل مشاهده است.

1- اخذ موقعیت باز تعهدی فروش در قرارداد اختیار

فروشنده قرارداد اختیار موظف است برای اخذ موقعیت تعهدی فروش در قرارداد اختیار در حساب عملیاتی (در اختیار بورس) خود وجه تضمین اولیه قرارداد اختیار را تودیع کند. وجه تضمین واریزی توسط فروشنده به دیگر قراردادهای اختیار وی مرتبط نخواهد بود. همچنین وجود قراردادهای آتی (دارایی پایه) در کد آتی وی نیز جایگزین وجه تضمین قرارداد اختیار نیست. اگر پس از تسویه روزانه، وجه تضمین فروشنده از 70 درصد وجه تضمین لازم کمتر شود؛ مارجین کال می‌شود و موظف است موجودی حساب خود را به مقدار وجه تضمین لازم ضرب در تعداد قرارداد برساند یا مازاد موقعیت‌های خود را با اخذ موقعیت معکوس، آفست کند و از قرارداد خارج شود.

2- خریدار اختیار در قرارداد اختیار

خریدار قرارداد اختیار موظف است وجهی برای خرید اختیار به فروشنده پرداخت کند که قیمت اختیار یا پرمیوم گفته می‌شود و در تابلو اختیار به صورت عرضه و تقاضا قابل مشاهده است. با پرداخت این مبلغ خریدار حق گرفتن موقعیت تعهدی باز خرید یا فروش در یک قرارداد آتی را بدست می‌آورد. در صورتی که خریدار، موقعیت خود را در قرارداد اختیار تا زمان سررسید باز نگه دارد (تفاوتی ندارد که قرارداد اختیار اعمال بشود یا نشود) پرمیوم پرداختی به وی بازگردانده نمی‌شود. باید به این نکته توجه کرد که به دلیل اروپایی بودن نوع اختیارها تنها در تاریخ سررسید امکان اعمال قرارداد وجود دارد.

3- قیمت‌های اعمال قرارداد اختیار

برای هر قرارداد اختیار حداقل سه قیمت اعمال تعیین می‌شود. قیمت‌ اعمال، قیمتی است که طبق آن، تخصیص قرارداد آتی به خریدار و فروشنده در روز اعمال قرارداد اختیار انجام می‌شود. در روز بازگشایی قرارداد اختیار با توجه به قیمت تسویه قرارداد آتی، قیمت‌های اعمال توسط بورس کالا تعیین می‌شوند.  در صورت نوسان در قیمت تسویه قرارداد آتی، قیمت‌های اعمال جدید تعیین می‌شوند؛ به نحوی که همواره سه قیمت اعمال در سود، در ‌زیان و بی‌تفاوت برای قرارداد اختیار فعال باشند.

4- تاریخ اعمال قرارداد اختیار

تاریخ اعمال قرارداد اختیار معمولا چند روز قبل از سررسید قرارداد آتی است. در روز اعمال قرارداد اختیار، چنانچه اعمال نمودن قرارداد به نفع خریدار باشد می‌تواند قرارداد خود را اعمال کند و فروشنده اختیار نیز متعهد به ایفای نقش خود است. سپس بورس کالا موقعیت باز تعهدی مورد نظر خریدار و موقعیت باز تعهدی معکوس آن را برای فروشنده در کد آتی آن دو ثبت می‌کند.

نکته: فرآیند تخصیص موقعیت‌های تعهدی در بورس کالا با قیمت تسویه‌ قرارداد آتی انجام می‌شود. بنابراین مابه التفاوت قیمت اعمال قرارداد اختیار و قیمت تسویه قرارداد آتی از وجه تضمین قرارداد اختیار فروشنده کسر و به حساب در اختیار بورس خریدار واریز می‌شود.

توجه: تضامین مورد نیاز قرارداد آتی حتما باید پس از شارژ کردن حساب در اختیار بورس به وجه آزاد اختیار منتقل شود.

تفاوت‌های قرارداد اختیار مبتنی بر قرارداد آتی زعفران نگین با سایر قراردادهای اختیار

• خریدار مهلت مجدد ندارد و باید همزمان با درخواست اعمال اختیار خود وجه تضمین مورد نیاز قرارداد آتی را تامین کند.
• با توجه به این که دارایی پایه این معاملات قرارداد آتی است که خود دارای ارزشی برابر قیمت آتی ضربدر اندازه قرارداد است باید هنگام ثبت سفارش، اندازه قرارداد آتی نیز در قیمت اختیار (پرمیوم) لحاظ شود.

مثال:        قیمت اعمال اختیار خرید 330،000 ريال                             ارزش ذاتی اختیار خرید :40.000=330.000-370.000

                قیمت تسویه قرارداد آتی 370،000 ريال                                     4.000.000=100×40.000

                اندازه قرارداد آتی: 100                                                 قیمت پیشنهادی برای سفارش خرید : 4،000،000 ريال

البته قیمت پیشنهادی می‌تواند شامل ارزش زمانی قرارداد اختیار هم باشد که در این صورت سفارش‌های روی تابلو اختیار بیش از 4،000،000 ريال خواهد شد.

سخن پایانی

در این مطلب قراردادهای اختیار مبتنی برای قرارداد آتی زعفران نگین و چگونگی تخصیص موقعیت‌های تعهدی در قرارداد آتی به معامله‌گران توسط بورس کالا در تاریخ اعمال قرارداد اختیار را توضیح دادیم. همچنین به نحوه تودیع وجوه تضمین در قرارداد اختیار و قرارداد آتی در روز اعمال پرداختیم. اگر شما هم قصد ورود به این بازار را دارید، بهتر است قبل از شروع فعالیت حرفه‌ای، از تمام جزئیات مربوط به قراردادهای آتی مدنظرتان اطلاع پیدا کنید.