صندوقهای سرمایهگذاری به واسطه نوع داراییها و روشهای معاملاتی خود، به دستههای مختلفی با سطوح ریسک و بازدهی متنوع تقسیم میشوند. سرمایهگذاران بر اساس استراتژی مالی و پیشبینیهای بازار، صندوق مناسب خود را انتخاب میکنند. یکی از صندوقهای پرطرفدار و شناخته شده در این زمینه، صندوقهای اهرمی هستند که میتوانند نیازهای طیف وسیعی از سرمایهگذاران را برآورده کنند. صندوقهای اهرمی به نوعی ترکیبی از ویژگیهای صندوقهای سهامی و صندوقهای درآمد ثابت هستند. در این مقاله به معرفی دقیقتر صندوقهای اهرمی و ویژگیهای آنها خواهیم پرداخت.
نکات کلیدی:
- صندوق اهرمی ترکیبی از ویژگیهای صندوق سهامی و درآمد ثابت است؛ پورتفوی آن عمدتا سهام است اما با استفاده از اهرم، بازدهی و ریسک را چند برابر میکند.
- واحدهای صندوق اهرمی دو نوعاند: واحد عادی (بدون ریسک اهرمی، شبیه درآمد ثابت با کف و سقف سود) و واحد ممتاز (دارای ریسک و بازده اهرمی، شبیه صندوق سهامی پرریسک).
- در ساختار صندوق، واحدهای ممتاز نقش پشتیبان واحدهای عادی را دارند؛ اگر بازده صندوق کمتر از کف سود عادی باشد، مابهالتفاوت از دارایی واحدهای ممتاز تامین میشود.
- برای واحدهای عادی معمولا کف و سقف بازدهی تعریف میشود، اما واحدهای ممتاز کف و سقف ندارند و مستقیما سود یا زیان اهرمی را تجربه میکنند.
- اهرم باعث میشود در بازارهای صعودی، سود واحدهای ممتاز چند برابر شود و در بازارهای نزولی، زیان آنها نیز شدیدتر باشد؛ به همین دلیل صندوق اهرمی برای افراد ریسکپذیر و افق زمانی کوتاهمدت و میانمدت مناسب است.
- واحدهای عادی معمولا به صورت صدور و ابطالی و واحدهای ممتاز به صورت ETF در فرابورس معامله میشوند.
- صندوق اهرمی همزمان نیاز دو گروه سرمایهگذار را پوشش میدهد: ریسکگریزها با واحدهای عادی و ریسکپذیرها با واحدهای ممتاز.
- در اغلب صندوقهای اهرمی ضامن نقدشوندگی و بازارگردان وجود ندارد و وضعیت نقدشوندگی بیشتر به عرضه و تقاضا وابسته است؛ بنابراین در بازارهای منفی ممکن است فروش واحدها دشوارتر شود.
منظور از صندوق سرمایه گذاری اهرمی چیست؟
به صورت کلی، اهرم وسیلهای است که نیرو را افزایش میدهد. احتمالا شما هم در دوران دبیرستان و مطالعه مباحث فیزیکی با کارکرد اهرم آشنا شدهاید. حال باید پرسید که نقش اهرم در سرمایهگذاری چیست؟
با استفاده از اهرم، سرمایهگذار میتواند با مبلغی بیشتر از دارایی خود معامله کند. این ویژگی در دورههای صعود و نزول بازار، میتواند منجر به چند برابر شدن بازدهی یا ضرر مضاعف شود. در صندوقهای اهرمی از دو ساز و کار صدور و ابطال و ETF برای خرید و فروش استفاده میشود. در این نوع صندوقها، واحدهای مبتنی بر صدور و ابطال بدون ریسک و واحدهای ETF دارای ریسک سرمایهگذاری هستند. به عبارت دیگر، کارکرد واحدهای صدور و ابطالی بر اساس کارکرد صندوقهای درآمد ثابت است و واحدهای ETF بر اساس کارکرد صندوق های سهامی. ماهیت کلی صندوق اهرمی و دارایی آن مانند صندوق سهامی است. بیشترین درصد پورتفوی صندوقهای اهرمی را سهام شرکتهای بورسی و حق تقدم تشکیل میدهد. استفاده از مکانیزم اهرم در این صندوقها، باعث میشود سرمایهگذاران بتوانند بدون نیاز به دریافت وام یا اعتبار، بازدهی چندبرابری را تجربه کنند. قبل از بررسی دقیقتر این ویژگی، لازم است انواع واحدهای صندوق اهرمی را بشناسیم. گروه آگاه با هدف تنوع بخشیدن به سبد محصولات مدیریت دارایی خود، اقدام به تاسیس صندوق اهرمی با نام «شتاب آگاه» کرده است. علاقهمندان میتوانند با جستوجوی نماد «شتاب» از طریق تمامی سامانههای معاملاتی، واحدهای این صندوق را خریداری کنند.
لازم به ذکر است با خرید واحدهای این صندوق از طریق سامانه معاملاتی آگاه از تخفیف ۱۰۰ درصد کارمزد معاملات بهرهمند میشوید که به صورت وجه نقد به حساب باشگاه مشتریان شما اضافه میشود.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره صندوق شتاب آگاه کلیک کنید:
واحدهای سرمایه گذاری صندوق های اهرمی
همان طور که توضیح دادیم، واحدهای صندوق اهرمی به دو نوع صدور و ابطال (بدون ریسک) و ETF (دارای ریسک) خرید و فروش میشوند. واحدهای ETF در بازار فرابورس خرید و فروش میشوند و با دسترسی به سامانه معاملاتی کارگزاریها، میتوان برای خرید و فروش آنها اقدام کرد. پس از ثبت صندوق در سازمان بورس و اوراق بهادار، امکان صدور دو برابری واحدهای بدون ریسک نسبت به واحدهای دارای ریسک وجود دارد. واحدهای بدون ریسک صندوق اهرمی را واحد عادی و واحدهای دارای ریسک را واحدهای ممتاز مینامند. در این صندوقها واحدهای ممتاز به نوعی پشتیبان واحدهای عادی هستند. واحدهای عادی صندوق اهرمی مناسب کسانی است که میخواهند سرمایهگذاری بدون ریسکی را تجربه کنند. در این نوع صندوقها کف و سقفی را به عنوان سود پرداختی به واحدهای عادی تعریف میکنند.
تفاوت واحدهای عادی و ممتاز در صندوق اهرمی
همان طور که گفتیم، عملکرد واحدهای عادی و ممتاز صندوقهای اهرمی، با هم متفاوت است و هر یک برای گروهی از سرمایهگذاران مناسب هستند. در تصویر زیر، تفاوت واحدهای عادی و ممتاز صندوقهای اهرمی را مشاهده میکنید:
بازدهی صندوق های اهرمی بورس
به نظر شما بازدهی صندوقهای اهرمی به چه صورت است؟ اگر سهامدار دارای واحدهای عادی در صندوق اهرمی باشد، کف و سقفی را به عنوان سود برای او در نظر میگیرند. مثلا کف بازدهی صندوق ۲۰ درصد و سقف آن ۲۵ درصد است. تحت هر شرایطی سهامدار دارای واحد عادی، سود ۲۰ درصدی از صندوق دریافت میکند. مثلا اگر بازدهی صندوق ۱۷ درصد هم باشد به دارندگان واحدهای عادی، سود ۲۰ درصدی پرداخت میکنند. اختلاف میزان سود پرداختی و سود حاصل شده از فعالیت صندوق برای واحدهای عادی را، دارندگان واحدهای ممتاز میپردازند. در مقابل اما برای واحدهای ممتاز، سقف و کفی در نظر گرفته نشده است. به همین خاطر اگر سود به دست آمده صندوق ۴۰ درصد هم باشد، به همین میزان سود به دارندگان واحدهای ممتاز پرداخت میشود. خالص ارزش داراییها یا nav صندوقهای اهرمی روزانه و برای سهامداران عادی و ممتاز به صورت مجزا محاسبه میشود.
نکته: صندوق اهرمی برای سرمایهگذاری بلندمدت مناسب نیست. خریداران واحدهای این صندوق باید با توجه به نوسانات و چشمانداز بازار برای سرمایه خود برنامهریزی کنند. همان طور که گفتیم، اگرچه صندوقهای اهرمی ابزار خوبی برای بازارهای صعودی هستند اما در بازار نزولی، ممکن است به زیان مضاعف منجر شوند.
بازدهی صندوق اهرمی برای واحدهای عادی و ممتاز
به طور کلی میتوان ۳ سناریو را برای بازدهی صندوقهای سرمایه گذاری اهرمی در نظر گرفت:
- اگر میزان کف بازدهی یک صندوق اهرمی ۲۵ درصد و میزان سقف آن ۳۰ درصد باشد و این صندوق سود ۳۳ درصدی به دست بیاورد، به واحدهای عادی نهایتا ۳۰ درصد سود تعلق میگیرد اما همان طور که توضیح دادیم، واحدهای ممتاز کف و سقفی در دریافت سود ندارند.
- در سناریو دوم، صندوقی با همان شرایط، سودی ۱۷ درصدی را کسب میکند. در این شرایط باز هم به واحدهای عادی کف سود اعلام شده یعنی ۲۵ درصد تعلق میگیرد. مابهالتفاوت این رقم را دارندگان واحدهای ممتاز جبران میکنند.
- در حالت سوم، سود به دست آمده رقمی مابین کف و سقف پیشبینی شده است. در این شرایط میزان سود واحدهای عادی و ممتاز یکسان است.
مثال بازدهی صندوق اهرمی در شرایط مختلف
جدولهای زیر میزان سود و زیان سرمایهگذاران را در شرایط مختلف نشان میدهد. لازم به ذکر است نسبت اهرم در این سه جدول متفاوت است. این نسبت با توجه به شرایط بازار و توسط مدیران صندوقها تعیین میشود. به عبارت بهتر، یک صندوق میتواند در بازههای زمانی مختلف، نسبت اهرم متفاوتی داشته باشد.
مزایای صندوق های اهرمی نسبت به سایر صندوقها
سرمایهگذاری در صندوق اهرمی چه مزیتی نسبت به باقی صندوقها دارد؟ در ادامه به چند مورد از این مزایا اشاره میکنیم:
۱- پوشش سهامداران ریسکگریز و ریسکپذیر:
شاید مهمترین مزیت صندوق اهرمی، پوشش همزمان سهامداران ریسکگریز و ریسکپذیر باشد. در حقیقت این نوع صندوق میتواند به همافزایی جذب سرمایه در بازار بورس کمک کند.
۲- افزایش بازدهی:
همان طور که از نام این صندوق پیدا است، امکان افزایش چند برابری بازدهی در این نوع صندوقها برای واحدهای ممتاز وجود دارد. از طرف دیگر دارندگان واحدهای عادی نیز همواره سود ثابتی را از فعالیتهای صندوق دریافت میکنند.
کارکرد صندوق های اهرمی
ارکان صندوقهای اهرمی مانند دیگر صندوقهای بازار سرمایه است. البته این صندوق دو فرق عمده با دیگر صندوقها دارد. در صندوق اهرمی ضامن نقدشوندگی و بازارگردان در چارت سازمانی تعبیه نشده است و عرضه و تقاضا، وضعیت صندوق را مشخص میکند. به همین خاطر ممکن است در شرایط نزولی بازار، نقدشوندگی واحدهای صندوق با اما و اگر همراه باشد.
بیشتر بخوانید: صندوق بخشی چیست؟
روش خرید و فروش واحدهای صندوق اهرمی
ممکن است شما هم پس از کسب اطلاعات لازم درباره صندوق اهرمی، به سرمایهگذاری در آن علاقهمند شده باشید. همان طور که اشاره کردیم واحدهای صندوق های اهرمی به دو گروه واحدهای عادی (صدور و ابطالی) و واحدهای ممتاز (ETF) تقسیم میشوند و روش معامله این واحدها متفاوت است. در حالت کلی برای معامله واحدهای صدور و ابطالی باید به سایت اختصاصی صندوق مراجعه کرد و معامله واحدهای ETF هم از طریق سامانههای معاملاتی انجام میشود. با این حال مراجعه به چندین مرجع مختلف برای مدیریت داراییها، به خصوص برای معاملهگران حرفهای، سخت و زمانبر است. به همین دلیل آگاه این قابلیت را ایجاد کرده است که کاربران خود بتوانند از طریق آساتریدر و آگاه من، نسبت به خرید و فروش تمام صندوقهای تحت مدیریت گروه آگاه (هم صدور و ابطالی و هم ETF) اقدام کنند.
برای ورود به آگاه من روی لینک زیر کلیک کنید:
سخن آخر
سرمایهگذاری اهرمی یعنی اعتباری در اختیار فرد قرار گیرد که به وسیله آن بتواند با مبلغی بیشتر از دارایی خود، سرمایهگذاری کند. اگر وضعیت بازار مثبت و تصمیمات سرمایهگذاری این فرد هوشمندانه باشد، سود سرمایهگذاری چند برابر و در شرایط منفی، زیان سرمایهگذاری بیشتر خواهد شد. بسیاری از سرمایهگذاران حاضرند این ریسک را تحمل کنند تا به سود بیشتر برسند. صندوق های اهرمی ایجاد شدند تا نیاز این گونه افراد را نیز پوشش دهند. با سرمایهگذاری در این صندوقها، فرد هم از عنصر اهرم در سرمایهگذاری استفاده میکند و هم از مزایای مدیریت حرفهای و کادر متخصص صندوقها بهرهمند میشود. صندوق های اهرمی میتوانند جوابگوی نیاز بسیاری از سرمایهگذاران بازار بورس باشند. در این نوع صندوقها به دلیل وجود واحدهای دارای ریسک و بدون ریسک، هر سهامداری با هر استراتژی مالی امکان فعالیت دارد. برای واحدهای معمولی کف و سقف سود مشخص میشود و ساز و کاری شبیه صندوق درآمد ثابت دارند. برای واحدهای ممتاز، کف و سقف در نظر گرفته نمیشود و از این رو، ریسک و سود احتمالی آنها بیشتر است.
