بهطورمعمول الگوهای عمومی قیمت، سالهای متمادی در بین معاملهگران در تحلیل تکنیکال جایگاه مناسبی داشته است و در بین ابزارهای تحلیل تکنیکال از محبوبیت خاصی برخوردار است. بخشی از الگوهای قیمت تحت عنوان الگوهای بازگشتی قیمت، به شناسایی روندهای جدید در چارت تحلیل تکنیکال کمک بسزایی میکند. بهمنظور آشنایی با الگوی سر و شانه در بورس، با ما همراه باشید.
نکات کلیدی
- الگو سر و شانه یکی از معتبرترین الگوهای بازگشتی است که پایان یک روند را نشان میدهد.
- این الگو از سه قله شانه چپ، سر (بلندترین قله) و شانه راست تشکیل میشود.
- خط اتصال کفهای بین شانهها و سر، خط گردن نام دارد و شکست آن سیگنال ورود صادر میکند.
- الگو سر و شانه معمولا پایان روند صعودی و آغاز روند نزولی را نشان میدهد.
- نوع معکوس آن (سر و شانه معکوس) پایان روند نزولی و شروع روند صعودی را نمایش میدهد.
- حجم معاملات در شانه راست معمولا کمتر از شانه چپ است و اعتبار الگو را افزایش میدهد.
الگو سر و شانه چیست؟
الگو سر و شانه از الگوهای قیمتی بازگشتی است. همانطور که از نامگذاری آن مشخص است، الگوهای برگشتی، الگوهایی هستند که روند قیمت پس از تشکیل الگو در آنها تغییر جهت میدهد. الگوی سر و شانه، الگویی با سه قله است که دوتای بیرونی آن در ارتفاعی برابر و قلهی وسط از بقیه بلندتر است. در تحلیل تکنیکال، الگوی سر و شانه، نمودار خاصی را تشکیل میدهد که نشانگر تغییر بازار و شروع روند برگشتی است. طبق اطلاعات و تجربههای کسبشده، الگوی سر و شانه یکی از قابلاعتمادترین الگوهای برگشتی است. این الگو یکی از چند الگوی برتری است که با سطوح مختلفی از دقت، نشان میدهد روند صعودی یا نزولی سهم رو به پایان است.
انواع الگو سرو شانه
معمولا الگو سر و شانه زمانی شکل میگیرد که قیمت سهم به سقف خود رسیده و بعد به کف آخرین حرکت صعودی خود برمیگردد. سپس قیمت از سقف قبلی بالاتر میرود تا دماغه را ساخته و بعد دوباره به کف اولیه خود باز میگردد. درنهایت، قیمت یکبار دیگر افزایش مییابد اما این بار به قله اول رسیده و روند نزولی به خود میگیرد. در ادامه میخواهیم به دو نوع الگوی سرو شانه سقف و الگوی سر و شانه کف بپردازیم:
1- الگو سر و شانه سقف
این الگو در پایان یک حرکت صعودی رخداده و باعث تغییر جهت بازار و حرکت به سمت نزول قیمت میشود. در الگوی سر و شانه سقف، ما شاهد سه قله خواهیم بود. در بین این قلهها، قله وسط ارتفاع بیشتری نسبت به دو قله قبلی خود دارد که درواقع همان قسمت «سر» الگو هست و دو قله مجاور آنکه ارتفاع کمتری دارند، شانههای چپ و راست را تشکیل میدهند. به تصاویر زیر دقت کنید:
بهمنظور انجام معاملات با استفاده از این الگو، زمانی که حالت کلی الگو را در چارت پیدا کردید، باید منتظر شکسته شدن خط گردن بمانید. بهتر است شکست خط گردن پرقدرت انجام شود و سایر شرایط یک شکست مناسب را داشته باشد. درصورتیکه قیمت با حرکت بسیار سریع و قوی خط گردن را شکست و شما از ورود به پوزیشن جا ماندید، بهتر است منتظر حرکت برگشتی (پولبک) به خط گردن الگو بمانید و سپس وارد پوزیشن شوید. نکته قابلتوجه این است که در الگوهای سر و شانه، بین شانه چپ و سر باید واگرایی باشد، ایجاد واگرایی تاییدی بر تشکیل الگو سر و شانه است.
اهمیت شیبخط گردن در الگوی سر و شانه سقف
خط گردن در الگو سر و شانه سقف معمولا شیب ملایم و رو به بالایی دارد. برخی اوقات این خط افقی میشود ولی این دو حالت تفاوت چندانی باهم ندارند. هرگاه خط گردن در الگو سر و شانه سقف دارای شیب نزولی شود، نشانه ضعیف بودن بازار است و اغلب به دنبال آن شانه راست ضعیفی نیز شکل میگیرد. تحلیلگر تا شکسته شدن خط گردن صبر میکند و اگر قصد فروش داشته باشد باید کمی بیشتر صبر کند زیرا در حالتی که شیبخط کاهشی باشد اخطار فروش دیرتر صادر میشود. خط گردن صعودی نشانه قدرت بالا بازار است ولی بازهم این مشکل وجود دارد که اخطار دیرهنگام صادر میشود.
تعیین حد سود و حد ضرر در الگوی سر و شانه سقف
حد زیان الگو، بالا شانه راست قرار میگیرد. البته در بعضی مواقع الگوهای سر و شانهای به وجود میآیند که ارتفاع شانه راست و سر نزدیک است. در این حالت میتوانید حد زیان را بالای قسمت سر قرار دهید تا حد ضرر مطمئنتری داشته باشید. برای به دست آوردن حد سود کافی است فاصله قسمت سر تا خط گردن را اندازهگیری کرده و از مکانی که خط گردن شکسته میشود به سمت پایین اعمال کنید. بهعنوان نمونه به تصویر زیر دقت کنید:
2- الگو سر و شانه کف
الگو سر و شانه کف بانام سر و شانه معکوس هم شناخته میشود و نکات ذکرشده در مورد حد سود و ضرر در الگو سر و شانه سقف نیز شامل این الگو میشود. این الگو بعد از یک حرکت نزولی شکلگرفته و باعث تغییر جهت حرکت بازار به سمت بالا خواهد شد. ساختار این الگو نیز از سه کف تشکیلشده است که کف میانی، عمق بیشتری نسبت به دو کف مجاور خود داشته و اصطلاحا تشکیلدهنده بخش «سر» الگو هست. بهمنظور درک بهتر توضیحات ارائه شده، به تصویر زیر دقت کنید:
همینطور بهمنظور آشنایی با این الگو در چارت واقعی، به تصویر زیر دقت کنید:
بهمنظور انجام معاملات با استفاده از این الگو، باید منتظر شکست خط گردن بود. به این شکل که هرچقدر شکست قویتر انجام شود بهتر است. همچنین درصورتیکه بعد از شکست خط گردن از ورود به پوزیشن جا ماندیم، باید منتظر پولبک به خط گردن ماند تا در آنجا بتوان با شرایط بهتری وارد پوزیشن خرید شد.
تعیین حد سود و حد ضرر در الگو سر و شانه کف
در این الگو حد زیان، زیر شانه سمت راست قرار میگیرد اما برای افرادی که قصد انتخاب حد زیان مطمئنتری دارند، زیر قسمت سر نیز جای مناسبی برای قرار دادن حد زیان است. البته این موضوع را در نظر داشته باشید که فاصله شانه راست تا سر بیش از اندازه بزرگ نباشد. حد سود این الگو نیز برابر بافاصله سر تا خط گردن است که باید از نقطهای که خط گردن شکسته میشود، به سمت بالا اعمال کنیم. به همین منظور برای درک بهتر به تصویر زیر دقت کنید:
تفاوت الگوی سر و شانه سقف و کف
در الگو بازگشتی سر و شانه معکوس نیز شکسته شدن خط گردن برای کامل شدن آن ضروری است و تکنیکهای محاسبه قیمتهای هدف مانند الگوی سر و شانه سقف است. تنها تفاوت جزئی که در کف میتواند وجود داشته باشد این است که تمایل بیشتری برای حرکات بازگشتی به سمت گردن وجود دارد که بعد از موج نزولی اتفاق میافتد.
روش مناسبتر برای بررسی این تفاوت، این است که هر بازار پس از فقط یک رکود یا سکون میتواند نزول کند. کاهش تقاضا یا تمایل برای خرید در میان معاملهگران اغلب برای هدایت بازار به سمت نزول کافی است اما بازار پس از سکون و ناکارایی نمیتواند ناگهان صعود کند. قیمتها تنها در صورت برتری یافتن تقاضا بر عرضه و هجوم بیشتر خریداران نسبت به فروشندگان میتوانند صعود کند.
چنانچه میخواهید یک معامله موفق در بازار سرمایه داشته باشید با مقاله استراتژی معاملاتی با ما همراه باشید.
اشتباهات رایج معاملهگران در تشخیص الگوی سر و شانه
بسیاری از تحلیلگران تازهکار به دلیل شباهتهای ظاهری، این الگو را اشتباه شناسایی میکنند یا در زمان نامناسب وارد معامله میشوند. شناخت دقیق خط گردن، حجم معاملات و تقارن اجزا برای اعتبارسنجی ضروری است. در ادامه اشتباهات رایج معاملهگران را بررسی میکنیم.
- رسم نادرست خط گردن
برخی خط گردن را کاملا افقی رسم میکنند، در حالی که اغلب اوقات باید با اتصال کفهای دو شانه ترسیم شود و ممکن است شیبدار باشد. جهت و زاویه این خط نقش حیاتی در تایید شکست و تعیین هدف قیمتی دارد.
- ورود زودهنگام قبل از شکست خط گردن
معاملهگران گاهی فقط با مشاهده تکمیل ظاهری شانه راست وارد معامله میشوند؛ در حالی که بدون شکست معتبر خط گردن، بازگشت قیمت قطعی نیست. این اشتباه اغلب منجر به گرفتارشدن در فاز اصلاحی میشود.
- نادیده گرفتن حجم معاملات
حجم باید در زمان تشکیل سر کاهش یابد و در زمان شکست neckline افزایش پیدا کند. بیتوجهی به این اصل باعث تفسیر غلط از قدرت واقعی فروشندگان یا خریداران میشود.
- تقارن نداشتن شانهها
در الگوهای معتبر، شانهها باید از نظر ارتفاع و زمان تشکیل تا حدودی متقارن باشند. تفاوت زیاد میان آنها معمولا نشانهای از ضعف الگو و احتمال خطای تحلیلی است.
- تشخیص اشتباه بین نوسانات عادی و الگو
هر سهقلهای الزاما الگوی سر و شانه نیست. نوسانات کوتاهمدت در روندهای شتابدار ممکن است ظاهری شبیه به آن ایجاد کنند اما بدون ساختار قیمتی و فیبوناچی مناسب، اعتباری ندارند.
- بیتوجهی به روند پیش از الگو
این الگو ذاتا بازگشتی است؛ بنابراین تنها پس از یک روند صعودی (یا نزولی در حالت معکوس) معنا دارد. اگر در روند خنثی رسم شود، سیگنال آن نامعتبر است.
سخن آخر
الگوی سر و شانه، یکی از الگوهای بازگشتی است که پس از تشکیل ساختار الگو در انتهای روند، انتظار چرخش روند وجود دارد. در الگوی سر و شانه سقف، انتظار ریزش و در الگو سر و شانه کف، انتظار رشد قیمت را خواهیم داشت. از این الگو میتوان برای تشخیص اصلاحهای مقطعی نمودار و یا چرخش روند اصلی نمودار استفاده کرد.
