کندل چکش و چکش معکوس چیست؟ انواع کندل چکش

کندل چکش (Hammer) و چکش معکوس (Inverted Hammer) دو الگوی تک‌کندلی در نمودار کندل استیک هستند که در انتهای روند نزولی شکل می‌گیرند و از الگوهای بازگشتی صعودی به شمار می‌روند. این دو الگو نشان می‌دهند فشار فروش در حال ضعیف شدن است، اما برای استفاده در تحلیل تکنیکال به تأیید نیاز دارند.

در این مقاله شرایط شناسایی این الگوها، انواع کندل چکش، نحوه تأیید و تعیین حد ضرر، و تفاوت آن‌ها با الگوهای هم‌شکلی مثل مرد آویزان و شوتینگ استار را توضیح می‌دهیم.

نکات کلیدی:

آشنایی با نمودار شمعی قیمت

در نمودار شمعی، بر اساس تایم‌فریم انتخابی، در هر واحد زمان یک شمع به نمودار اضافه می‌شود که نوسان قیمت در آن بازه را نمایش می‌دهد. برای مثال، در تایم‌فریم روزانه هر کندل نوسانات قیمت یک روز معاملاتی را نشان می‌دهد.

هر کندل از سه بخش بدنه، سایه بالایی و سایه پایینی تشکیل شده است. بدنه، فاصله قیمت باز شدن تا قیمت بسته شدن است. بالاترین نقطه سایه بالایی بیشترین قیمت، و پایین‌ترین نقطه سایه پایینی کمترین قیمت معامله‌شده در آن دوره را نشان می‌دهد. در بازار سهام ایران، نرم‌افزارهای نمودار ممکن است قیمت بسته شدن را بر اساس قیمت پایانی یا آخرین معامله رسم کنند؛ تفاوت این دو را در مقاله قیمت پایانی و آخرین معامله بخوانید.

این شیوه ثبت کندل‌ها، اشکال مختلف و گاه الگوهای تکرارشونده‌ای در نمودار ایجاد می‌کند. معامله‌گران با بررسی رفتار قیمت پس از این الگوها دریافته‌اند که پس از تشکیل برخی از آن‌ها، احتمال افزایش یا کاهش قیمت بیشتر می‌شود. در تحلیل تکنیکال، مطالعه این الگوها «کندل‌شناسی» نام دارد.

کندل چکش (Hammer) چیست؟

کندل چکش یکی از الگوهای تک‌کندلی کندل‌شناسی است که بدنه کوچک و سایه بلندی در پایین دارد و در انتهای روند نزولی تشکیل می‌شود. تشکیل این الگو نشان‌دهنده ضعف نسبی در سمت عرضه و قدرت نسبی در سمت تقاضا است و احتمال تغییر جهت روند را افزایش می‌دهد.

شکل ظاهری به‌تنهایی برای شناسایی الگوی چکش کافی نیست و محل تشکیل آن هم اهمیت دارد. شرایط اصلی شناسایی کندل چکش عبارت‌اند از:

• کندل پس از یک روند نزولی، یا دست‌کم یک افت قیمت مشخص، تشکیل شده باشد.
• بدنه کوچک باشد و در بخش بالایی دامنه نوسان کندل قرار گیرد.
• طول سایه پایینی حداقل دو برابر طول بدنه باشد.
• سایه بالایی وجود نداشته باشد یا بسیار کوتاه باشد.

مفهوم کندل چکش در نمودارها چیست؟

سایه کندل چکش شدت تقابل خریداران و فروشندگان را نشان می‌دهد؛ هرچه سایه بلندتر باشد، رقابت شدیدتر بوده است. سایه بلند زیر بدنه یعنی فروشندگان تلاش کرده‌اند قیمت را پایین بیاورند، اما خریداران با خرید سهام، کاهش قیمت را خنثی کرده و قیمت را به نزدیک سطح باز شدن برگردانده‌اند.

نکته: کندل چکش به‌تنهایی سیگنال خرید یا فروش نیست و باید در موقعیت خود ارزیابی شود. معامله‌گر باید بررسی کند که آیا در این روند نزولی احتمال تغییر جهت وجود دارد یا نه؛ برای این کار نواحی حمایت و مقاومت و ابزارهای دیگر را هم در نظر بگیرد. در نمودار زیر، کندل‌های چکش‌شکل در جاهای مختلف نمودار دیده می‌شوند، اما فقط کندلی که در کف یک افت قیمت تشکیل شده، الگوی چکش است:

انواع کندل چکش

کندل چکش بر اساس رنگ بدنه، یعنی صعودی یا نزولی بودن کندل، به دو نوع تقسیم می‌شود. رنگ بدنه در اعتبار الگو نقش اصلی ندارد، اما چکش صعودی سیگنال قوی‌تری محسوب می‌شود.

کندل چکش صعودی

در این کندل، قیمت بسته شدن بالاتر از قیمت باز شدن است. یعنی خریداران نه‌تنها فشار فروش را خنثی کرده‌اند، بلکه توانسته‌اند قیمت را بالاتر از سطح باز شدن ببندند. سایه بلند زیر بدنه نشان می‌دهد خریداران قدرت فروش را به‌راحتی جذب کرده‌اند.

کندل چکش نزولی

در این کندل، قیمت بسته شدن کمی پایین‌تر از قیمت باز شدن است. یعنی با وجود برگشت قیمت از کف، فروشندگان هنوز توانسته‌اند قیمت پایانی را کمتر از قیمت باز شدن نگه دارند؛ به همین دلیل این نوع به تأیید قوی‌تری نیاز دارد.

چگونه الگوی چکش را تأیید کنیم؟

کمترین قیمت کندل چکش نشان می‌دهد فشار فروش هنوز وجود داشته است؛ بنابراین برای اطمینان از بازگشت روند، به نشانه‌های قدرت بیشتر خریداران نیاز است. این تأیید معمولاً باید طی ۱ تا ۳ دوره پس از تشکیل الگو دیده شود:

• کندل تأیید: کندل یا کندل‌های بعدی صعودی باشند و بالاتر از قیمت بسته شدن کندل چکش بسته شوند. شکاف قیمتی رو به بالا هم نشانه تأیید است.
• حجم معاملات: رشد قیمت پس از چکش با حجم معاملات بالاتر از میانگین همراه باشد.
• سطح حمایت: چکشی که روی یک سطح حمایت و مقاومت مهم تشکیل شود، اعتبار بیشتری دارد.
• حد ضرر: در صورت ورود به معامله بر اساس الگوی چکش، حد ضرر معمولاً کمی پایین‌تر از کمترین قیمت سایه پایینی چکش قرار می‌گیرد.

تحلیل سهم با کندل چکش و اسیلاتورها

همان‌طور که اشاره شد، کندل چکش به‌تنهایی سیگنال خرید و فروش نیست. برای اطمینان بیشتر می‌توانید از ابزارهای تحلیلی دیگری مثل اسیلاتور استفاده کنید. مطابق تصویر زیر، هم‌زمانی کندل چکش با خروج اسیلاتور از ناحیه اشباع فروش، تأیید خوبی برای ورود به موقعیت معاملاتی است.

ویژگی‌های الگوی کندل چکش

• الگوی کندل چکش اغلب در انتهای روند نزولی تشکیل می‌شود و احتمال تغییر جهت روند را افزایش می‌دهد.
• الگوی کندل چکش در دسته الگوهای بازگشتی است و از الگوهای پرکاربرد کندل‌شناسی محسوب می‌شود.
• در صورت ورود به موقعیت معاملاتی با این الگو، حد ضرر کمی پایین‌تر از انتهای دسته چکش قرار می‌گیرد.

نکات معاملاتی الگوی کندل چکش

نکات زیر به شما کمک می‌کند هنگام استفاده از الگوی کندل چکش تصمیم آگاهانه‌تری بگیرید و ریسک را بهتر مدیریت کنید:

• بر اساس یک کندل تصمیم نگیرید: یک کندل چکش به‌تنهایی برای معامله کافی نیست. سطوح حمایت و مقاومت، خطوط روند یا الگوهای کندلی دیگر را هم بررسی کنید.
• قبل و بعد الگو را در نظر بگیرید: چکش پس از یک روند نزولی وزن بیشتری دارد. اگر همین شکل پس از روند صعودی ظاهر شود، الگوی مرد آویزان است و معنای متفاوتی دارد.
• به اندازه سایه توجه کنید: هرچه سایه پایینی بلندتر باشد، رد شدن قیمت‌های پایین‌تر قوی‌تر بوده است. سایه کوتاه، اعتبار الگو را کاهش می‌دهد.
• حجم معاملات را بررسی کنید: در حالت ایده‌آل، چکش و کندل‌های تأیید بعد از آن با حجم بالاتری همراه‌اند که نشان‌دهنده افزایش علاقه خریداران است.
• حد ضرر تعیین کنید: برای مدیریت ریسک، پیش از ورود حد ضرر را مشخص کنید تا در صورت شکست الگو، زیان محدود بماند.
• شرایط کلی بازار را در نظر بگیرید: روند کلی بازار، اخبار و سایر عوامل اثرگذار بر قیمت را هم پیش از تصمیم‌گیری بررسی کنید.

تفاوت کندل چکش با مرد آویزان

کندل مرد آویزان (Hanging Man) دقیقاً شکلی مشابه کندل چکش دارد: بدنه کوچک در بالا و سایه پایینی بلند. تفاوت آن‌ها فقط در محل تشکیل است. چکش پس از روند نزولی شکل می‌گیرد و نشانه احتمال بازگشت صعودی است، اما مرد آویزان پس از روند صعودی تشکیل می‌شود و هشداری برای احتمال بازگشت نزولی است. بنابراین پیش از تشخیص الگو، همیشه جهت روند قبلی را بررسی کنید.

الگوی کندل چکش معکوس

الگوی چکش معکوس شبیه کندل چکش است و تفاوت آن‌ها در محل سایه است. در چکش معکوس، سایه در بالای بدنه قرار دارد و بلندتر از بدنه است. این الگو نیز در انتهای روند نزولی تشکیل می‌شود و از خانواده الگوهای بازگشتی است؛ یعنی قیمت در طول دوره بالا رفته، اما نزدیک قیمت باز شدن بسته شده است.

نکته: کندل چکش معکوس باید سایه بالایی بلندی داشته باشد. سایه پایینی در این کندل وجود ندارد یا بسیار کوتاه است. در تصویر زیر، کندل چکش معکوس در انتهای روند نزولی تشکیل شده و ارتفاع سایه بالایی آن بیشتر از بدنه است.

کندل‌هایی که چکش معکوس نیستند!

برخی کندل‌ها ممکن است به اشتباه چکش معکوس تشخیص داده شوند. اگر طول سایه کندل کوتاه‌تر از بدنه آن باشد، الگوی مشاهده‌شده چکش معکوس نیست. در تصویر زیر، نمونه‌هایی را می‌بینید که در آن‌ها نسبت سایه به بدنه، شرط الگو را ندارد.

نکته: الگوی چکش معکوس هم مانند چکش، به‌تنهایی سیگنال خرید یا فروش نیست و معامله‌گر باید با ابزارهای دیگر تشخیص خود را تأیید کند.

ویژگی‌های الگوی کندل چکش معکوس

در کندل چکش معکوس، رنگ کندل اهمیت زیادی ندارد، اما اگر صعودی (سبز) باشد بهتر است. این کندل در انتهای روند نزولی تشکیل می‌شود و از نوع الگوهای بازگشتی است. برای اطمینان بیشتر از اعتبار آن، در کنار این کندل از خطوط حمایت و مقاومت، اسیلاتورها و حتی الگوهای هارمونیک استفاده کنید.

تفاوت کندل چکش معکوس با شوتینگ استار

الگوی شوتینگ استار (Shooting Star یا ستاره دنباله‌دار) از نظر ظاهر دقیقاً شبیه چکش معکوس است: بدنه کوچک در پایین، سایه بالایی بلند و سایه پایینی ناچیز. در این الگو قیمت پس از باز شدن به‌شدت بالا می‌رود، اما فروشندگان آن را به نزدیکی قیمت باز شدن برمی‌گردانند.

تفاوت این دو الگو در محل تشکیل است: شوتینگ استار در سقف روند صعودی شکل می‌گیرد و هشدار نزولی است، اما چکش معکوس در انتهای روند نزولی تشکیل می‌شود و احتمال رشد قیمت را افزایش می‌دهد. نمودار زیر نمونه‌ای از برگشت قیمت پس از سقف یک روند صعودی را نشان می‌دهد.

مقایسه چکش، مرد آویزان، چکش معکوس و شوتینگ استار

کندل‌شناسی، حمایت و مقاومت و استفاده از اسیلاتورها بخشی از مهارت‌های پایه تحلیل تکنیکال است. برای یادگیری ساختارمند این مهارت‌ها می‌توانید از دوره‌های آموزش تحلیل تکنیکال آکادمی آگاه استفاده کنید.

دوره‌های تحلیل تکنیکال

جمع‌بندی

کندل چکش و چکش معکوس الگوهای بازگشتی صعودی‌اند که در انتهای روند نزولی شکل می‌گیرند و نشان می‌دهند فشار فروش در حال ضعیف شدن است. همین اشکال در سقف روند صعودی، مرد آویزان و شوتینگ استار نام دارند و هشدار نزولی‌اند. این الگوها به‌تنهایی سیگنال معامله نیستند و باید با کندل تأیید، حجم معاملات، سطوح حمایت و حد ضرر مشخص استفاده شوند.

مقالات مرتبط برای ادامه مطالعه

منابع