چگونگی رسیدگی به تخلفات شرکتهای بورسی
همه سرمایهگذاران در بازار سرمایه با هدف اصلی کسب سود از سرمایهگذاریهای خود به فعالیت در بورس میپردازند. این سود در حالت کلی به دو شکل حاصل میشود: افزایش قیمت سهام و دریافت سود نقدی. افزایش قیمت سهام تحت تأثیر متغیرهای مختلفی مانند شرایط کلی بازار، وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور و عملکرد شرکتها است. در نتیجه، هرگونه تغییر در این متغیرها میتواند تاثیر مستقیمی بر قیمت سهام داشته باشد و به تبع آن، سود و زیان سرمایهگذاران را تحت تاثیر قرار دهد. از سوی دیگر، سود نقدی سهام معمولا سالی یکبار و پس از برگزاری مجمع عمومی به سهامداران پرداخت میشود.
با این حال، در سالهای اخیر، بعضی از شرکتهای بورسی در پرداخت سود نقدی به سهامداران تعلل کردهاند، که این مسئله باعث نارضایتی بسیاری از فعالان بازار سرمایه شده است. به همین دلیل، برخی سرمایهگذاران سود نقدی سهام را نه بهعنوان یک فرصت، بلکه بهعنوان یک ریسک و چالش تلقی میکنند. این امر موجب شده تا برخی سهامداران پیش از برگزاری مجامع، سهام خود را بفروشند تا درگیر فرآیند طولانی و نامطمئن دریافت سود نشوند. از سوی دیگر، تخلفاتی نظیر تأخیر در پرداخت حق تقدم نیز باعث شده تا پیگیری شکایات و تخلفات در این حوزه به موضوعی پر اهمیت برای سرمایهگذاران تبدیل شود. در این مقاله، به بررسی نحوه رسیدگی به شکایات و تخلفات، قوانین مربوط به آنها و راهکارهای قانونی برای پیگیری این موضوعات میپردازیم.
نحوه رسیدگی به شکایات و تخلفات بورسی
1- قوانین مرتبط با پرداخت سود نقدی سهام
قانون تجارت بهصراحت تکالیف و مسئولیتهای شرکتهای بورسی در قبال سهامداران را مشخص کرده است. بهعنوان مثال، شرکتها موظفاند حداکثر ۱۰ روز قبل از برگزاری مجمع عمومی سالیانه، جدول زمانبندی پرداخت سود نقدی سهامداران را تنظیم و اعلام کنند. علاوه بر این، طبق ماده ۲۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، شرکتهای بورسی ملزماند حداکثر تا ۸ ماه پس از تاریخ برگزاری مجمع، سود نقدی را به سهامداران پرداخت کنند. اما متاسفانه برخی از شرکتها به این تعهدات پایبند نبوده و سود را با تاخیر پرداخت میکنند. از نظر قانونی، هرگونه شکایت مربوط به عدم پرداخت سود نقدی قبل از اتمام مهلت قانونی هشتماهه، قابل پیگیری نیست. اما در صورت عدم رعایت مهلت قانونی، هیأت رئیسه و بازرسان شرکت، طبق ماده ۹۱ و ۳۳ قانون تجارت، موظف به پیگیری این تخلفات هستند.
علاوه بر این، طبق ماده ۵ و ۲۵ قانون تجارت، عدم پرداخت سود نقدی میتواند منجر به اخطار کتبی به ناشر، درج در پرونده و اعلام عمومی تخلف شود. همچنین بر اساس ماده ۱۵ قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی، در صورت عدم پرداخت بهموقع سود، ناشران متخلف توسط هیات داوری بازار اوراق بهادار مورد رسیدگی قرار میگیرند و آرای صادره در این زمینه از طریق اجرای احکام دادگستری قابل اجرا است.
2- چالشهای پرداخت سود نقدی سهام
یکی از مشکلات رایج که سهامداران با آن مواجه هستند، اعلام سود نقدی توسط شرکتها بدون پرداخت واقعی آن است. برخی شرکتها ادعا میکنند که سود به حساب سهامداران واریز شده است، اما در عمل این اتفاق رخ نمیدهد. در برخی موارد، حتی پاسخگویی شرکتها نیز به حداقل میرسد و سهامداران با عدم دریافت پاسخ روشن از سوی شرکتها مواجه میشوند. برخی شرکتهای بورسی نیز به بهانه کم بودن تعداد سهام سهامداران، پرداخت سود را به تعویق میاندازند یا آن را به سالهای آینده موکول میکنند.
3- راهکارهای قانونی پیگیری شکایات
برای پیگیری شکایات در خصوص عدم پرداخت سود نقدی یا سایر تخلفات، سازمان بورس و اوراق بهادار سامانهای به نام «سمتا» (سامانه مدیریت پیگیری امور تخلفات و شکایات) را راهاندازی کرده است. از طریق این سامانه، سهامداران میتوانند هرگونه شکایت و تخلف مرتبط با حوزه بورس را ثبت و پیگیری کنند. برای استفاده از سامانه سمتا، سرمایهگذاران ابتدا باید مستندات لازم برای شکایت خود را تهیه و تنظیم کنند. توصیه میشود پیش از ثبت شکایت، اطلاعات کافی در مورد قوانین و مقررات بازار سرمایه و همچنین جزئیات فعالیت شرکتهای موردنظر را از منابع معتبر مانند سامانه کدال کسب کنند. پس از جمعآوری مستندات، سهامداران باید به وبسایت سامانه سمتا به نشانی shekayat.seo.ir مراجعه و شکایت خود را بهصورت دقیق و شفاف در این سامانه ثبت کنند.
در فرآیند ثبت شکایت، لازم است اطلاعاتی مانند مشخصات شخصی، مشخصات شرکت مورد شکایت، سابقه شکایات قبلی (در صورت وجود) و مستندات پشتیبانی در سامانه وارد شوند. پس از تکمیل این اطلاعات، یک کد رهگیری به سهامداران ارائه میشود که میتوانند از طریق آن، وضعیت پیگیری شکایت خود را در سامانه سمتا مشاهده کنند. سامانه سمتا موظف است حداکثر ظرف مدت یک ماه به شکایات رسیدگی کند و نتایج را به اطلاع شاکیان برساند.
4- مشکلات در زمینه حق تقدم سهام
یکی دیگر از مشکلات رایج سهامداران، مربوط به پرداخت حق تقدم است. در سالهای اخیر، بسیاری از شرکتهای بورسی برای تأمین مالی پروژههای خود از طریق افزایش سرمایه، حق تقدم سهام را به فروش گذاشتهاند. با این حال، بسیاری از سهامداران با مشکلاتی نظیر عدم واریز بهموقع مبلغ فروش حق تقدم مواجه شدهاند. قوانین مربوط به این حوزه نیز تا حدودی مبهم بوده و همین مسئله باعث شده تا برخی شرکتها در پرداخت بهموقع تعلل کنند. طبق قانون تجارت، پس از فروش سهام جدید، شرکتها ملزم به پرداخت مبلغ حق تقدم به سهامداران هستند، اما هیچ مهلت دقیقی برای این پرداخت تعیین نشده است. این امر باعث شده تا شرکتها از این موضوع سوءاستفاده کرده و پرداختها را به تعویق بیندازند.
با این حال سهامدارانی که دچار این مشکلات شدهاند نیز میتوانند به وب سایت www.shekayat.seo.ir مراجعه کنید و شکایات خود را از این بستر پیگیری کنند.
جمعبندی
در این مقاله به بررسی مهمترین شکایات و تخلفاتی که سهامداران در بازار سرمایه با آن مواجه هستند، پرداختیم. همچنین نحوه پیگیری این شکایات و فرآیند رسیدگی به آنها از طریق مراجع قانونی نظیر سازمان بورس و اوراق بهادار و سامانه سمتا را توضیح دادیم. به سرمایهگذاران توصیه میشود برای پیگیری موثر شکایات خود، بهطور کامل با قوانین و روند پیگیریهای قانونی آشنا شوند و از مستندات دقیق و کافی استفاده کنند تا بتوانند به بهترین نحو از حقوق قانونی خود دفاع کنند. سامانه سمتا بهعنوان ابزاری کارآمد در جهت احقاق حقوق سهامداران، نقش مهمی در تسهیل این فرآیند ایفا میکند.
