هر معاملهگر در طول سالهای فعالیت خود ممکن است تحت تاثیر هیجانات کاذب بازار قرار بگیرد و دچار زیان شود. این اتفاق در بازارهای مالی، تقریبا رایج تلقی میشود اما به نظر شما بهترین راه برای حل این مشکل چیست؟ چطور میتوان بدون اثر گرفتن از هیجانات بازار و مطابق با پیشبینیهای منطقی در بازارهای مالی عمل کرد؟ روانشناسی بازار، پاسخ ما به این سوالات است.
اگر شما هم دچار احساساتی مانند ترس، طمع، استرس و… میشوید و تحت تاثیر این احساسات، معاملات خود را پیش میبرید، در این مطلب همراه ما باشید تا با مفهوم روانشناسی بازار مالی و احساساتی که در معامله گری به سراغ یک معامله گر میآیند، آشنا شوید.
نکات کلیدی
شناخت روانشناسی بازار به معاملهگران کمک میکند بدون تاثیرپذیری از هیجانات، تصمیمهای منطقیتری بگیرند.
روانشناسی بازار با روانشناسی معاملهگر متفاوت است و باید هر دو را جداگانه شناخت.
احساساتی مانند ترس، طمع، استرس و وابستگی احساسی میتوانند معاملات را به شدت تحتتاثیر قرار دهند.
غلبه بر استرس باعث میشود معاملهگر در زمانهای درست خرید و فروش کند و سود بیشتری بهدست آورد.
ورود به بازار تنها با مازاد پسانداز بهترین روش برای جلوگیری از استرس و تصمیمهای اشتباه است.
تنوع در پرتفوی، داشتن استراتژی و شروع با مبالغ کم از مهمترین راههای کاهش اثر احساسات هستند.
مطالعه کتابهای معتبر روانشناسی معاملهگری مانند آثار مارک داگلاس و گراهام به افزایش نظم ذهنی و مدیریت احساسات کمک میکند.
روانشناسی بازارهای مالی چیست؟
روانشناسی بازارهای مالی یکی از موضوعات مهم در حوزه مالی و اقتصادی است که به مطالعه رفتار و تصمیمگیری افراد و گروهها در بازارهای مالی میپردازد. این شاخه از روانشناسی سعی میکند توضیح دهد که چگونه احساسات، باورها، ترسها و طمع افراد میتوانند تصمیمگیریهای مالی و نوسانات بازار را تحت تاثیر قرار دهند.
تفاوت روانشناسی بازارهای مالی و روانشناسی معامله گری
بعضی از افراد به اشتباه تصور میکنند روانشناسی بازار و روانشناسی معاملهگری دو مفهوم یکسان هستند، در حالی که این طور نیست. برای درک بهتر تفاوت این دو مفهوم به تصویر زیر توجه کنید:
انواع احساسات و هیجانات در سرمایه گذاری
هر معاملهگر در طول دوره سرمایهگذاری با احساسات مختلفی مواجه میشود، به عنوان مثال:
- ترس: ترس میتواند باعث شود افراد داراییهای خود را در زمانهای بحرانی بفروشند، حتی اگر این تصمیم از نظر منطقی اشتباه باشد.
- طمع: طمع باعث میشود ریسکپذیری افراد بیشتر شود و حتی داراییهایی که ارزش واقعی ندارند را خریداری کنند.
- استرس و اضطراب: استرس و اضطراب بیش از حد هم عملکردی مانند ترس دارند.
- وابستگی احساسی به سهام: برای وجود هر دارایی در پرتفوی شما باید یک دلیل قانعکننده وجود داشته باشد و اگر یک دارایی، هدفی که مدنظر است را محقق نمیکند باید آن را فروخت. سرمایهگذاران باید سبد دارایی و پرتفوی سهام خود را بر اساس اصول سرمایهگذاری تشکیل دهند نه بر مبنای وابستگی احساسی. این احساسات و هیجانات بر تصمیمگیری معاملهگر اثر میگذارند و باعث میشوند فرد نتواند تا زمان رسیدن به نقطه ورود (یا خروج) مناسب صبر کند. این خرید (یا فروش) بیموقع منجر به کاهش سود و حتی زیان معاملهگر خواهد شد. به همین دلیل، معاملهگران حرفهای تلاش میکنند این احساسات را به خوبی بشناسند و تحت تاثیر آنها قرار نگیرند.
غلبه بر استرس در معامله گری
یکی از مهمترین احساساتی که ممکن است روی تصمیمهای معاملهگران اثر بگذارد، استرس است. استرس باعث میشود معاملهگر:
- سهام خود را پیش از رسیدن به نقطه فروش، بفروشد.
- سهام مورد نظرش را پیش از رسیدن به نقطه خرید، بخرد.
در این حالت، بخشی از سود معامله در اثر خرید و فروش در زمان نامناسب از دست میرود. همچنین ممکن است معاملهگر سهام خود را با ضرر بفروشد چرا که استرس از بین رفتن سرمایه، مانع از صبر کردن برای رسیدن به سود خواهد شد.
معاملهگری که بتواند بر استرس خود غلبه کند، ریسک معاملاتش را تا حد زیادی کاهش میدهد و میتواند با تکیه بر دانش و تجربهاش، به سود مناسبی دست یابد. دقیقا به همین دلیل است که معاملهگران حرفهای با مازاد درآمد خود وارد بازار سرمایه میشوند. در واقع، زمانی که مازاد درآمد خود را وارد بورس میکنید، استرس مواجه شدن با مشکلات مالی در زندگی روزانه خود را نخواهید داشت چرا که برای مخارج روزمره خود نیازی به این بخش از پسانداز خود ندارید اما فردی که با اصل درآمد خود وارد بازار میشود، همیشه نگران است که اصل سرمایه خود را از دست بدهد و در پایان ماه با مشکل مالی مواجه شود.
"برای کاهش استرس معاملات، همواره با مازاد پسانداز خود وارد بازارهای مالی شوید."
روشهای کاهش اثر احساسات در سرمایهگذاری
راههای زیادی برای کاهش اثر احساسات بر سرمایهگذاری وجود دارد که تعدادی از مهمترین آنها به شرح زیر هستند:
- تشکیل پرتفوی متنوع
- داشتن استراتژی معاملاتی
- شروع سرمایهگذاری با مبالغ کم
- پذیرفتن فرصتهای از دست رفته
نکته: هرگز برای سرمایهگذاری پول قرض نکنید، وام نگیرید و برای تامین مبلغ اولیه سرمایهگذاری، ماشین، تجهیزات و… را نفروشید. مبلغ اولیه برای شروع سرمایهگذاری باید از مازاد پسانداز شما باشد و نه تمام پسانداز شما.
چرا روانشناسی بازار اهمیت دارد؟
همانطور که اشاره کردیم، هر یک از ما ممکن است در زمان معاملات دچار تصمیمگیری هیجانی شویم. با شناخت اصول روانشناسی بازار میتوانیم به احساسات خود غلبه کنیم و با تکیه بر دانش تکنیکال یا بنیادی، استراتژی معاملاتی خود را عملی کنیم. در چنین شرایطی، ریسک سرمایهگذاری کاهش و احتمال دستیابی به سود، افزایش پیدا میکند.
بهترین کتاب های روانشناسی معامله گری
مطالعه کتابهای آموزشی یکی از بهترین روشهای موجود برای آشنایی با روانشناسی بازار و معاملهگری است. به همین دلیل در ادامه 3 مورد از بهترین کتابهای این حوزه را به شما معرفی میکنیم.
1- کتاب سرمایه گذار هوشمند
کتاب سرمایهگذار هوشمند (The Intelligent Investor) یکی از کتابهای معروف در زمینه روانشناسی و استراتژی بازار است که در سال 1949 توسط بنجامین گراهام نوشته شده است. در این کتاب، نویسنده به معرفی مفهوم ارزش ذاتی و سرمایهگذاری بر اساس آن میپردازد. همچنین اعلام میکند داشتن یک استراتژی بلندمدت و ریسکگریز میتواند باعث موفقیت افراد در بازارهای مالی شود.
2- کتاب معامله گر منضبط
کتاب معاملهگر منضبط (The Disciplined Trader) توسط مارک داگلاس نوشته و در سال 1990 چاپ شده است. این کتاب به طور اختصاصی به موضوع روانشناسی بازار پرداخته است و تلاش میکند روشهای ایجاد نظم ذهنی در معاملات را به سرمایهگذاران بیاموزد. مارک داگلاس در این کتاب به این نظریه پرداخته که 80 درصد از موفقیت تجاری افراد به نظم و استراتژی ذهنی آنها وابسته است.
3- کتاب تحلیل بنیادی، تکنیکال یا ذهنی
یکی دیگر از کتابهای مارک داگلاس که به موضوع روانشناسی بازار میپردازد، کتاب Trading in the Zone است که در ایران با نام «تحلیل بنیادی، تکنیکال یا ذهنی» چاپ شده است. مارک داگلاس در این کتاب به احساسات معاملهگران در زمان معامله (مانند ترس و طمع) پرداخته است. همچنین روشهای مقابله با این احساسات و حتی جلوگیری از رخ دادن این مشکلات را به خواننده آموزش داده است.
کلام آخر
روانشناسی بازارهای مالی یکی از اصول مهمی است که هر معاملهگری باید با آن آشنایی داشته باشد. معاملهگرانی که به این مفهوم مسلط هستند، از اثر احساساتی مانند ترس و طمع بر معاملات باخبرند و تلاش میکنند هنگام خرید و فروش، تحت تاثیر این احساسات قرار نگیرند. همچنین میدانند برای موفقیت در بازار باید بر استرس و اضطراب خود غلبه کنند. شما هم میتوانید با مطالعه کتابهای معروف در حوزه روانشناسی بازار و کسب تجربه، به آرامش ذهنی برسید و با اطمینان خاطر بیشتری در بازار بورس فعالیت کنید.
