نرخ بازده مورد نیاز (Required Rate of Return) چیست؟

نرخ بازده مورد نیاز یا همان Required Rate of Return نرخی است که سرمایه‌گذار برای پذیرش ریسک سرمایه‌گذاری در یک دارایی انتظار دارد به دست آورد. این نرخ معمولا بر اساس میزان ریسک سرمایه‌گذاری، نرخ بازده بدون ریسک و صرف ریسک بازار تعیین می‌شود. در ارزش‌گذاری دارایی‌ها، RRR نقش نرخ تنزیل را دارد و هرچه ریسک بیشتر باشد، نرخ بازده مورد انتظار نیز بالاتر خواهد بود. اگر بازده مورد انتظار یک سرمایه‌گذاری کمتر از RRR باشد، آن سرمایه‌گذاری از دید سرمایه‌گذار ارزشی نخواهد داشت. تعیین دقیق RRR برای تصمیم‌گیری‌های مالی و ارزیابی گزینه‌های سرمایه‌گذاری بسیار مهم است.

نکات کلیدی:

اهمیت نرخ بازده مورد نیاز در سرمایه‌گذاری

نرخ بازده مورد نیاز به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تصمیمات آگاهانه‌تر و هوشنمدانه‌تری برای سرمایه‌گذاری بگیرند زیرا:

• گزینه‌های کم‌سود را فیلتر می‌کند: این نرخ با حذف گزینه‌های بسیار در همان ابتدا، شما را از سردرگمی نجات می‌دهد! کافی است حداقل سود مورد انتظار خود را مشخص کنید و اگر این نرخ کمتر بود، آن گزینه سرمایه‌گذاری را حذف کنید، زیرا ارزش ریسک را نخواهد داشت. این به شما کمک می‌کند تا از ضررهای احتمالی جلوگیری کنید.
• گزینه‌های موجود را مقایسه می‌کند: حالا که گزینه‌های اضافی حذف شدند، نوبت به مقایسه گزینه‌های موجود می‌رسد. دو گزینه که یکی با ریسک و بازده بالا و دیگری با ریسک و سود پایین است را تصور کنید. با کمک RRR می‌توانید تشخیص دهید که بازده بالای گزینه اول، افزایش ریسک را توجیه می‌کند یا خیر! در غیر این صورت، گزینه دوم را انتخاب خواهید کرد.
• اهداف سرمایه‌گذاری را مشخص می‌کند: محاسبه نرخ بازده مورد نیاز، شما را مجبور می‌کند اهداف سرمایه‌گذاری خود را مشخص کنید. هدف شما افزایش سود ناگهانی است یا درآمدی ثابت؟ روشن کردن اهداف سرمایه‌گذاری به شما کمک می‌کند تصمیماتی بگیرید که با نتیجه دلخواه شما همسو باشد.
• تحمل ریسک را مدیریت می‌کند: سرمایه‌گذارانی که تحمل ریسک پایین‌تری دارند، طبیعتا RRR پایین‌تری را انتخاب می‌کنند که آن‌ها را به سمت سرمایه‌گذاری مطمئن‌تر سوق می‌دهد. از سوی دیگر، برای سرمایه‌گذارانی که با فراز و نشیب‌های بازار راحت هستند و تحمل ریسک بالاتری دارند، احتمالا RRR بالاتر برای آن‌ها مناسب‌تر خواهد بود.

نحوه محاسبه نرخ بازده مورد نیاز RRR

در واقع دو روش برای محاسبه نرخ بازده مورد نیاز RRR وجود دارد. بسته به شرایط و اطلاعاتی که در دسترس دارید می‌توانید یکی از این روش‌ها را انتخاب کنید. در ادامه دو فرمول برای محاسبه RRR را توضیح می‌دهیم:

1- مدل قیمت‌گذاری دارایی سرمایه (CAPM)

فرمول CAPM به شما کمک می‌کند تا بر اساس سطح ریسک سرمایه‌گذاری نسبت به بازار، مشخص کنید که در مقایسه با نرخ بدون ریسک، چه مقدار بازده اضافی از یک سرمایه‌گذاری انتظار دارید. این فرمول به طور گسترده‌تری استفاده می‌شود و محاسبه آن نسبتا ساده است:

• نرخ بدون ریسک: بازده پایه‌ای است که می‌توانید از سرمایه‌گذاری بدون ریسک مانند اوراق قرضه دولتی انتظار داشته باشید.
• بتا: ضریب بتا نشان دهنده ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاری در مقایسه با کل بازار است. (بتای 1 یعنی سرمایه‌گذاری دقیقا مطابق بازار حرکت می‌کند. بتای بزرگ‌تر از 1 نشان می‌دهد که نوسانات آن بیشتر از بازار است و بالعکس بتای کمتر از 1 نشان دهنده نوسانات کمتر نسبت به بازار است.)
• بازده بازار: همان بازده مورد انتظار کل بازار سهام است.

2-  مدل تنزیل سود سهام (DDM)

مدل تنزیل سود سهام یا Dividend Discount Model یکی از روش‌های ارزیابی قیمت سهام است که بر اساس تنزیل جریان‌های نقدی آینده سود سهام به دست می‌آید. این مدل فرض می‌کند که ارزش فعلی یک سهام برابر با ارزش فعلی سودهای تقسیمی آینده است که شرکت پرداخت خواهد کرد. این روش برای شرکت‌هایی سود تقسیمی ندارند مناسب نیست.

• پرداخت سود سهام: مقدار پولی است که انتظار می‌رود شرکت به ازای هر سهم در دوره بعدی پرداخت کند.
• قیمت فعلی سهام: همان قیمت فعلی سهام در بازار است.
• نرخ رشد سود مورد انتظار: نرخی است که انتظار می‌رود سود سهام شرکت در طول زمان رشد کند.

توجه: این فرمول‌ها ساده شده هستند و ممکن است بسته به روش محاسبات خاص، تغییراتی در آن‌ها ایجاد شود.

هنگام محاسبه RRR چه عواملی را باید در نظر بگیریم؟

نرخ بازده مورد نیاز برای افراد و شرکت‌های مختلف و همچنین بسته به میزان ریسک‌پذیری، اهداف سرمایه‌گذاری و بسیاری از عوامل دیگر متفاوت است. برای اینکه تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تری برای سرمایه‌گذاری داشته باشید، بهتر است هنگام محاسبه نرخ بازده مورد نیاز، عوامل زیر را در نظر بگیرید. در نظر گرفتن این عوامل به شما کمک می‌کند نرخ بازده مورد نیاز را با توجه به شرایط واقعی محاسبه کنید.

1- تحمل ریسک

تحمل ریسک یکی از مهم‌ترین عواملی است که هنگام محاسبه نرخ بازده مورد نیاز باید در نظر بگیرید. اگر تحمل ریسک بالایی دارید، احتمالا می‌توانید RRR بالاتر را بپذیرید. در نظر بگیرید که سود بیشتر با سرمایه‌گذاری‌های پرریسک‌تری هم همراه است. بر عکس، اگر تحمل ریسک پایینی دارید، به RRR پایین‌تر نیاز خواهید داشت تا با سرمایه‌گذاری خود احساس ثبات و امنیت بیشتری کنید. این نوع سرمایه‌گذاری اطمینان را بر ریسک و بازدهی بالا ترجیح می‌دهد.

2- بازه زمانی سرمایه‌گذاری

قصد سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت دارید؟ افق زمانی سرمایه‌گذاری یکی از عوامل کلیدی در تعیین نرخ بازده مورد نیاز است. سرمایه‌گذاران باید با توجه به مدت زمان سرمایه‌گذاری خود، ریسک‌های مرتبط را در نظر بگیرند و نرخ بازده مورد نیاز مناسبی را تعیین کنند. سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت به دلیل ریسک‌های بیشتر و عدم قطعیت‌های آتی معمولا نیاز به نرخ بازده بالاتری دارند تا این ریسک‌ها جبران شوند و ارزش واقعی سرمایه‌گذاری حفظ شود.

دو سرمایه‌گذار را تصور کنید: سرمایه‌گذار اول افق زمانی سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت (مثلا 1 سال) و سرمایه‌گذار دوم افق زمانی سرمایه‌گذاری بلندمدت (مثلا 10 سال) را در نظر گرفته است.

سرمایه‌گذار اول ممکن است نیاز به نرخ بازده کمتری داشته باشد زیرا:

• در کوتاه‌مدت، عدم قطعیت‌ها کمتر است.
• ریسک‌های بازار و تغییرات اقتصادی کمتر تأثیرگذار هستند.
• اثر تورم در مدت‌زمان کوتاه‌مدت کمتر است.

در مقابل، سرمایه‌گذار دوم ممکن است نیاز به نرخ بازده بالاتری داشته باشد زیرا:

• در بلندمدت، عدم قطعیت‌های بیشتری وجود دارد.
• ریسک‌های بازار و تغییرات اقتصادی بیشتر تاثیرگذار هستند.
• اثر تورم در مدت زمان بلندمدت بیشتر است.

3- اهداف سرمایه‌گذاری

هدف شما از سرمایه‌گذاری و پس‌انداز چیست؟ اگر هدفتان رسیدن به سود زیاد است معمولا نیاز به RRR بالاتری خواهید داشت، در حالی که اهداف متمرکز بر درآمد ممکن است ثبات را بر بازده بالا اولویت دهند که منجر به کاهش RRR می‌شود.

4- تورم

تورم، ارزش پول شما را در طول زمان کاهش می‌دهد و از بین می‌برد. برای پیشی گرفتن از تورم، سرمایه‌گذاران به سود بالاتری برای حفظ ارزش سرمایه‌گذاری خود نیاز دارند. در نهایت، تورم بیشتر باعث می‌شود به RRR بیشتری نیاز داشته باشند.

 5-نقدشوندگی

دارایی‌هایی که نقدشوندگی کمتری دارند (یعنی به راحتی به پول نقد تبدیل نمی‌شوند) معمولا نیاز به نرخ بازده بالاتری دارند تا این ریسک جبران شود. توجه به این عوامل و در نظر گرفتن تمامی جزئیات مرتبط با سرمایه‌گذاری می‌تواند به محاسبه دقیق‌تر نرخ بازده مورد نیاز کمک کند و در نهایت به تصمیم‌گیری‌های بهتری منجر شود. در نظر داشته باشید که موارد ذکرشده، تنها فاکتورهای موثر در محاسبه بازده مورد نیاز نیستند. عوامل مهم و موثر دیگری را نیز می‌توان نام برد مانند: شرایط اقتصاد و بازار، سیاست‌های دولتی و قوانین، ریسک‌های مربوط به نرخ ارز، روانشناسی بازار و ... 

بیشتر بخوانید: تحلیل بنیادی در بورس

محدودیت‌های نرخ بازده مورد نیاز

حتما تا الان متوجه شدید که نرخ بازده مورد نیاز (RRR) یک ابزار ارزشمند برای سرمایه‌گذاران است. البته در کنار مزایای فراوان، محدودیت‌هایی هم دارد که باید در نظر بگیرید. با این که RRR ریسک را به صورت کمی نشان می‌دهد، ممکن است برداشت سرمایه‌گذاران از این میزان ریسک متفاوت باشد. مثلا آن چه یک سرمایه‌گذار به عنوان ریسک بالا در نظر می‌گیرد، برای سرمایه‌گذار دیگری قابل قبول باشد.  یکی دیگر از چالش‌های RRR، تکیه بیش از حد بر تخمین‌ها است، به طوری که روش‌های محاسبه آن مانند بازده مورد انتظار بازار یا نرخ رشد سود سهام در آینده، همگی از تخمین‌ها استفاده می‌کنند. این تخمین‌ها می‌توانند نادرست باشند و بر دقت RRR تاثیر بگذارند. درضمن، این نرخ، نمی‌تواند آینده را به طور دقیق پیش‌بینی کند، زیرا از داده‌های گذشته استفاده می‌کند. به همین دلیل رویدادهای غیرمنتظره یا نوسانات بازار می‌تواند رقم محاسبه شده را نادرست کند.

سخن پایانی

در این مطلب درباره معیاری صحبت کردیم که حداقل بازده قابل قبول برای یک سرمایه‌گذاری را نشان می‌دهد. با استفاده از نرخ بازده مورد نیاز RRR، سرمایه‌گذاران می‌توانند تصمیم بگیرند که در کدام پروژه سرمایه‌گذاری کنند، سهام کدام شرکت را بخرند، پروژه‌های قبلی را گسترش دهند یا سرمایه‌گذاری جدیدی را شروع کنند. در نظر داشته باشید که RRR می‌تواند برای سرمایه‌گذارانی با سطوح تحمل ریسک مختلف، متفاوت باشد. با در نظر گرفتن میزان تحمل ریسک، اهداف سرمایه‌گذاری و عواملی که بر RRR تاثیر می‌گذارند، می‌توانید حداقل بازده قابل قبول را محاسبه کنید. با یک استراتژی آگاهانه که هم نقاط قوت و هم محدودیت‌های RRR را در نظر می‌گیرد، می‌توانید مسئولیت سرمایه‌گذاری خود را بر عهده بگیرید و به موفقیت مالی بلندمدت دست یابید.