سهام شناور آزاد در بورس چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

آیا تا به حال در سایت مدیریت فناوری بورس تهران با مفهوم سهام شناور آزاد مواجه شده‌اید؟ این شاخص می‌تواند به شما کمک کند میزان نقدشوندگی و ریسک سرمایه‌گذاری در یک سهم را بهتر ارزیابی کنید. در این مقاله سعی داریم شما را بیشتر با این مفهوم و نحوه محاسبه آن آشنا کنیم.

نکات کلیدی:

سهام شناور آزاد در بورس چیست؟

سهام شناور آزاد بخشی از سهام یک شرکت است که در بورس معامله می‌شود و در اختیار سهامدارانی است که قصد ندارند برای طولانی‌مدت سهام را نگه دارند یا در مدیریت شرکت دخالت کنند. به عبارت دیگر، این سهام به دست افرادی است که در صورت مناسب بودن شرایط بازار، حاضر به فروش آن هستند. این بخش از سهام به دلیل آن که به ‌راحتی در بازار خرید و فروش می‌شود، تاثیر مستقیمی بر میزان نقدشوندگی و نوسانات قیمتی سهم دارد. هر چه درصد سهام شناور آزاد بیشتر باشد، سهم آن شرکت در بازار روان‌تر معامله می‌شود و کمتر در معرض دست‌کاری قیمتی قرار می‌گیرد. از طرفی، سهام با شناوری پایین‌تر، به دلیل حجم محدود معاملات، ممکن است نوسانات قیمتی بیشتری داشته باشد.

در کل، بررسی میزان سهام شناور آزاد به شما کمک می‌کند ریسک سرمایه‌گذاری در یک سهم را بهتر ارزیابی کنید و تصمیمات هوشمندانه‌تری بگیرید. برای مشاهده سهام شناور شرکت‌ها، به سایت TSETMC مراجعه کنید و با جست‌وجوی نماد مورد نظرتان، سهام شناور شرکت را مشاهده کنید.

نحوه محاسبه سهام شناور آزاد چگونه است؟

برای محاسبه سهام شناور آزاد یک شرکت، ابتدا باید ترکیب سهامداران آن را بررسی کنید تا مشخص شود چه تعداد از سهامداران، سهام عمده و مدیریتی در اختیار دارند. سهامداران عمده معمولا قصد فروش سهام خود را ندارند، چون به دنبال حفظ کنترل و مدیریت شرکت هستند.  برای محاسبه، ابتدا تعداد سهامی را که در اختیار این سهامداران عمده است، از کل سهام شرکت کسر می‌کنیم. نتیجه به‌دست‌آمده، تعداد سهام شناور آزاد خواهد بود. سپس برای محاسبه درصد سهام شناور آزاد، این تعداد را بر کل سهام شرکت تقسیم و در ۱۰۰ ضرب می‌کنیم. به‌ عنوان مثال، اگر شرکتی ۱۰۰ میلیون سهم داشته باشد و ۶۰ میلیون سهم آن در اختیار سهامداران عمده باشد، سهام شناور آزاد آن ۴۰ میلیون سهم خواهد بود. درصد سهام شناور آزاد نیز برابر با ۴۰ درصد است.

این درصد نشان می‌دهد که ۴۰ درصد از سهام شرکت در بازار معامله می‌شود و می‌تواند نقدشوندگی و نوسانات قیمتی سهام را تحت تاثیر قرار دهد.

بیشتر بخوانید: بورس چیست

آیا مقدار سهام شناور آزاد همیشه ثابت است؟

سهام شناور آزاد در بازار بورس پتانسیل نقدشوندگی بالایی دارد. مقدار این سهام به هیچ عنوان ثابت نیست. ممکن است سهامداران عمده شرکت در زمان رشد قیمتی، دارایی خود را در بازار به فروش برسانند و دقیقا به همین دلیل امکان ندارد که میزان سهام شناور آزاد در بازار ثابت بماند. در بورس ایران، میانگین سهام شناور آزاد شرکت‌ها، حدود 20 تا 21 درصد است.

تاثیر سهام شناور آزاد بر قیمت سهام چیست؟

در بسیاری از بازارهای بورس دنیا، اگر درصد سهام شناور یک شرکت کمتر از ۲۵ درصد باشد، ممکن است مشمول قوانین خاصی برای پذیرش یا حذف از فهرست بورس شود. به این دلیل که اگر شرکت مایل نباشد یک چهارم سهامش را در بازار عرضه کند، زیاد مورد استقبال سرمایه‌گذاران قرار نمی‌گیرد. در نظر داشته باشید که اگر سهام شناور آزاد کم باشد غالبا می‌توان با سرمایه کمتر، قیمت آن را مدیریت و از نوسانات زیاد آن جلوگیری کرد و با تزریق هیجانات و شایعات، قیمت آن را بالا برد تا مورد استقبال مردم قرار بگیرد.

در شرکت‌هایی که سهام شناور آزاد بالایی دارند، شرایط متفاوت است. چون بخش بزرگی از سهام این شرکت‌ها در اختیار مردم است و آن‌ها نمی‌خواهند سرمایه‌شان دچار زیان شود. به همین دلیل، امکان دست‌کاری قیمت یا اجرای سیاست‌های سودجویانه روی این سهم‌ها کمتر است و معاملات آن‌ها به ‌طور منظم و روان انجام می‌شود.

در مقابل، شرکت‌های کوچک با سهام شناور پایین، موقعیت مناسبی برای سفته‌بازان فراهم می‌کنند؛ چون می‌توانند با سرمایه کم، قیمت این سهم‌ها را تحت تاثیر قرار دهند و نوسانات زیادی ایجاد کنند.

بهترین مقدار سهام شناور آزاد چقدر است؟

طبق آخرین مصوبات، کمترین میزان سهام شناور آزاد در بازار بورس ۵ درصد است. از نظر حداکثری نمی‌توان به عددی اشاره کرد چون یک سهامدار عمده بنا به دلایل مختلف می‌تواند کل سهام خود را در بازار عرضه کند که همین امر باعث افزایش میزان سهام شناور شرکت در بازار خواهد شد. معمولا هر مقدار این درصد به میانگین شناوری نزدیک‌تر باشد، وضعیت متعادل‌تر خواهد بود. در نظر داشته باشید که این میزان در صنایع مختلف می‌تواند متفاوت باشد. معمولا شرکت‌های فعال در صنایعی مانند سرمایه‌گذاری و بعضی صنایع تولیدی، درصد بالاتری از سهام شناور آزاد دارند و درصد سهام شناور بعضی شرکت‌ها در صنایعی مانند پتروشیمی، نساجی و سیمان، کمتر است.

سهام شناور صفر

سهام شناور صفر به وضعیتی اطلاق می‌شود که تمام سهام یک شرکت در دست سهامداران عمده یا داخلی قرار دارد و هیچ سهمی برای معامله عمومی در بازار موجود نیست. در چنین حالتی، هیچ سهمی به ‌طور آزاد در بازار عرضه نمی‌شود و تمامی سهام شرکت توسط افراد خاص یا گروه‌های محدود نگهداری می‌شود. این وضعیت معمولا در شرکت‌هایی که مالکیت آن‌ها به‌ طور کامل در اختیار بنیان‌گذاران، مدیران یا گروه‌های خاص قرار دارد، مشاهده می‌شود. به عبارت دیگر، هیچ سهامداری خارج از این گروه‌ها نمی‌تواند به ‌راحتی وارد بازار شود و سهم خریداری کند.

در این نوع سهام، به دلیل عدم عرضه عمومی، نقدشوندگی بسیار پایین است و سرمایه‌گذاران به ‌راحتی نمی‌توانند سهم را خرید و فروش کنند. سرمایه‌گذاری در چنین سهم‌هایی می‌تواند خطرناک باشد، زیرا امکان بروز نوسانات غیرقابل پیش‌بینی یا ایجاد بازار دست‌کاری‌شده وجود دارد. همچنین به دلیل نبود سهام آزاد برای معامله، شرکت‌ها نمی‌توانند به ‌راحتی سرمایه جدید جذب کنند یا میزان اعتبار خود را در بازار افزایش دهند.

تاثیر سهام شناور بر حباب قیمتی چیست؟

سهام شناور آزاد می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری یا جلوگیری از حباب قیمتی در بازار داشته باشد. وقتی سهام شناور یک شرکت پایین است، یعنی تعداد محدودی از سهام آن در بازار معامله می‌شود. این وضعیت باعث می‌شود با ورود سرمایه کم، قیمت سهم به‌ سرعت افزایش یابد و در نتیجه، احتمال شکل‌گیری حباب قیمتی بیشتر شود. در واقع، نوسانات شدید و غیرمنطقی قیمت در این سهم‌ها ناشی از عرضه و تقاضای محدود است.

از طرف دیگر، شرکت‌هایی که سهام شناور بالایی دارند، به دلیل تعداد زیاد سهامی که به ‌راحتی معامله می‌شود، کمتر در معرض حباب قیمتی قرار می‌گیرند. زیرا برای تغییر محسوس قیمت آن‌ها به سرمایه‌گذاری بیشتری نیاز است و سفته‌بازان نمی‌توانند به ‌راحتی قیمت را دستکاری کنند.  بنابراین، هرچه سهام شناور آزاد بیشتر باشد، سهم تعادل بیشتری در عرضه و تقاضا دارد و احتمال ایجاد حباب قیمتی کاهش می‌یابد. از سوی دیگر، سهام با شناوری پایین به ‌دلیل نوسانات شدیدتر، بیشتر در معرض حباب قیمتی است.

کاربرد سهام شناور آزاد چیست؟

سهام شناور آزاد کاربردهای مختلفی در تحلیل بازار و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران دارد. در ادامه به بعضی از مهمترین کاربردهای آن اشاره می‌کنیم:

• ارزیابی نقدشوندگی سهم: سهام شناور آزاد به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا میزان نقدشوندگی یک سهم را بررسی کنند. هرچه درصد سهام شناور آزاد بیشتر باشد، سهم به ‌راحتی قابل خرید و فروش است و نقدشوندگی بالاتری دارد.
• شناسایی ریسک‌های سرمایه‌گذاری: سهام شناور پایین می‌تواند به معنای نوسانات شدیدتر قیمت باشد زیرا تعداد سهام قابل معامله محدود است. این ویژگی می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش دهد، به ‌ویژه اگر سهام در دست عده‌ای محدود (سهامداران عمده) باشد.
• تاثیر بر نوسانات قیمت: سهام شناور آزاد می‌تواند بر نوسانات قیمتی سهم تاثیرگذار باشد. در شرکت‌هایی که سهام شناور آزاد پایین دارند، با ورود یا خروج سرمایه‌گذاران، قیمت‌ها ممکن است به ‌طور غیرعادی تغییر کند.
• شناسایی فرصت‌های سفته‌بازی: سهام شناور پایین معمولا برای سفته‌بازان جذاب‌تر است زیرا می‌توانند با سرمایه کم، تاثیر زیادی بر قیمت سهم بگذارند و از نوسانات شدید بهره‌برداری کنند.
• تحلیل استراتژی‌های مدیریتی: بررسی سهام شناور آزاد می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند استراتژی‌های مدیریتی شرکت را بهتر درک کنند. اگر سهم زیادی از سهام شرکت در اختیار سهامداران عمده باشد، این احتمال وجود دارد که مدیریت شرکت تصمیمات بلندمدت‌تری اتخاذ کند که کمتر تحت تاثیر نوسانات بازار قرار می‌گیرند.
• تاثیر بر جذب سرمایه‌گذاران: سهام شناور آزاد بالا می‌تواند جذابیت بیشتری برای سرمایه‌گذاران ایجاد کند زیرا نشان‌دهنده شفافیت بیشتر و پذیرش بالاتر از سوی بازار است. این ویژگی معمولا موجب جذب سرمایه‌گذاران بیشتر و افزایش اعتبار شرکت در بازار می‌شود.

بنابراین، تحلیل سهام شناور آزاد به‌عنوان ابزاری برای شناسایی فرصت‌ها و تهدیدهای بازار و اتخاذ تصمیمات دقیق‌تر در سرمایه‌گذاری‌ها بسیار مهم است. البته در نظر داشته باشید که سهام شناور نمی‌تواند تنها مبنای تصمیم‌گیری باشد و لازم است در کنار معیارها و روش‌های تحلیلی دیگر استفاده شود.

شاخص سهام شناور آزاد چیست؟

شاخص سهام شناور آزاد (TEFIX) یا شاخص توسعه بازار، یکی از شاخص‌های مهم در بازار بورس است که تغییرات قیمت سهام شرکت‌هایی را که بخش بیشتری از سهام آن‌ها در بازار به‌ طور آزاد معامله می‌شود، نشان می‌دهد. این شاخص به شما کمک می‌کند تا نقدشوندگی و تاثیر عرضه و تقاضا بر قیمت سهم‌ها را تحلیل کنید. در محاسبه این شاخص، فقط سهامی در نظر گرفته می‌شود که در دسترس عموم سرمایه‌گذاران برای خرید و فروش است و سهام قفل‌شده (مانند سهام مدیریتی یا سهام در اختیار سهامداران عمده) محاسبه نمی‌شود. به همین دلیل، این شاخص تصویر دقیق‌تری از تغییرات واقعی در بازار ارائه می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های شاخص سهام شناور آزاد این است که به دلیل نقدشوندگی بالاتر این نوع سهام، نوسانات آن نیز کمتر تحت تاثیر معاملات غیرمعمول یا سفته‌بازی قرار می‌گیرد. بنابراین، این شاخص برای تحلیلگران و سرمایه‌گذاران یک ابزار کارآمد برای ارزیابی وضعیت کلی بازار و تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود.  شاخص سهام شناور آزاد را می‌توانید در سایت مدیریت فناوری بورس تهران مشاهده کنید. برای این کار به وب‌سایت www.tsetmc.com مراجعه کنید و در صفحه اصلی، به بخش «شاخص‌ها» بروید. در میان شاخص‌های موجود، شاخص سهام شناور آزاد را پیدا کنید. این شاخص به ‌صورت روزانه به‌روزرسانی می‌شود و تغییرات آن نشان‌دهنده نوسانات قیمت سهام شرکت‌هایی است که بخش بیشتری از سهام آن‌ها به‌طور آزاد در بازار معامله می‌شود.

برای آشنایی عمیق‌تر با اطلاعات موجود در تابلوی بورس، شرکت در دوره‌های آموزشی تخصصی آگاه آکادمی را به شما پیشنهاد می‌کنیم: 

مشاهده دوره‌های تابلوخوانی

سخن آخر

سهام شناور آزاد یکی از عوامل کلیدی در تحلیل سهام و تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری در بازار بورس است. این شاخص نشان می‌دهد که چه میزان از سهام یک شرکت به‌ طور آزادانه در بازار معامله می‌شود و مستقیما بر نقدشوندگی و نوسانات قیمتی سهم تاثیر می‌گذارد.  شرکت‌هایی با سهام شناور آزاد بالا معمولا نقدشوندگی بیشتری دارند و کمتر در معرض دست‌کاری قیمتی قرار می‌گیرند. از طرف دیگر، سهم‌هایی با شناوری پایین به‌دلیل نوسانات شدیدتر و امکان تاثیرپذیری بیشتر از سفته‌بازان، ریسک بالاتری دارند. در نهایت، هرچند سهام شناور آزاد می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره ریسک و نقدشوندگی یک سهم ارائه دهد اما نباید تنها معیار تصمیم‌گیری برای شما باشد. بهتر است این عامل را در کنار سایر فاکتورهای بنیادی و تکنیکال بررسی کنید تا تصمیمات دقیق‌تری بگیرید.