با توجه به راهاندازی معاملات گواهی سپرده زیره در بازار بورس، این مقاله برای آشنایی با این بازار، سازوکار و شرایط خاص آن، تهیهشده است.
ثبت نام و دریافت کد بورس کالا
برای دریافت کد بورس کالا و شروع سرمایهگذاری در این بازار روی دکمه زیر کلیک کنید:
معاملهگران نیازی به جابجایی فیزیکی زیره ندارند و این کار هزینهها را کاهش میدهد.
خریداران و فروشندگان میتوانند معاملات را بهصورت مستمر و چندباره انجام دهند بدون انتقال محصول.
انبارهای پذیرششده توسط بورس کیفیت و کمیت محصول را تضمین میکنند.
بازار بورس کالا قیمت واقعی و شفاف برای زیره سبز کشف میکند.
سرمایهگذاران داخلی و خارجی میتوانند از طریق سامانههای آنلاین از قیمتها و حجم معاملات مطلع شوند.
تولیدکنندگان میتوانند گواهی سپرده خود را بهعنوان وثیقه نزد بانکها قرار دهند.
خریداران آنلاین میتوانند حداقل ۱ کیلوگرم زیره خریداری کنند و حداقل تحویل از انبار ۵۵ کیلوگرم است.
معاملات بورس کالا در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت ۹:۰۰ تا ۱۵:۳۰ انجام میشود و دامنه نوسان ±۵٪ است.
معاملهگران کارمزد خرید و فروش را بین ۰.۲۴٪ تا ۰.۴۸٪ از ارزش معامله پرداخت میکنند.
انباردار به ازای هر کیلوگرم، ۱۲,۵۰۰ ریال بابت انبارداری و خدمات استانداردسازی دریافت میکند.
بورس کالا وجه حاصل از فروش گواهی سپرده را ظرف ۲ روز کاری به حساب مالک واریز میکند.
شروع معاملات گواهی سپرده زیره سبز
زيره سبز يكي از محصولات مهم صادراتی كشور است كه با توجه به شرايط ويژه اکولوژیکی آن، در مناطق خاصی از جهان توليد میشود. در سال 97 نوسانات نرخ ارز باعث افزایش بیرویه قیمت زیره سبز در بازار داخلی و افزایش تقاضا برای صادرات این محصول از طرف صادرکنندگان و دلالان این بازار شد. این افزایش تقاضا باعث جذابیت برای تولیدکنندگان این گیاه دارویی و بهتبع آن افزایش تولید این محصول در سال 98 شد.
اوراق گواهی سپرده کالایی که در بخش کشاورزی از سال 1394 بهصورت آزمایشی برای محصول ذرت مورداستفاده قرار گرفت، در تیرماه 1398 برای معاملات زیره نیز راهاندازی شده است. انتظار میرود تا انجام معاملات زیره از طریق گواهی سپرده کالا، بتواند توان کشاورزان در برابر نوسانات قیمت را افزایش داده و بر رونق کشاورزی این دارایی بیفزاید و همچنین با کشف نرخ مناسب و شفافتر زمینههای رشد و توسعه آن را ایجاد کند.
مزایای معاملات گواهی سپرده کالایی برای فعالان بازار محصول زیره سبز
یک سری از مزایای معاملات گواهی سپرده کالایی زیر سبز در زیر آمده است:
- با گواهی سپرده کالایی نیازی به جابجایی یا تحویل فیزیکی زیره وجود ندارد. همچنین از هزینه جابجایی و افتی که در هر بار خرید رخ میدهد، جلوگیری میشود.
- دارندگان زیره یا گواهی آن، میتوانند بدون جابجایی و بهصورت مستمر و چندباره نسبت به خریدوفروش آن اقدام کنند.
- در معاملات گواهی سپرده زیره، هر دو طرف معامله نسبت به کیفیت محصول مورد معامله اطمینان دارند زیرا انبار پذیرششده نزد بورس مسئولیت کیفیت و کمیت محصول مذکور را بر عهده دارد.
- با توجه به افزایش حجم معاملات گواهی سپرده زیره و همچنین فعالین بازار، این امکان فراهمشده تا معاملات زیره در بورس کالا باقیمت واقعی انجام شود.
- با انتشار اوراق گواهی سپرده زیره، سرمایهگذاران داخلی و خارجی این امکان را دارند تا از طریق سامانههای معاملات آنلاین، از قیمتها و حجم معاملات مطلع شده و نسبت به خریدوفروش آن بهصورت اینترنتی اقدام کنند.
- برای محصولی که امکان پذیرش در انبار را دارد، ویژگیها و استانداردهایی در نظر گرفتهشده است که سبب افزایش تعهد محصول مورد معامله در بین خریدار و فروشنده شده است.
- با ایجاد یک بستر قانونی، این امکان وجود دارد تا تولیدکنندگان دارای گواهی سپرده زیره برای تامین مالی، این اوراق را بهعنوان وثیقه نزد بانکها (در صورت موافقت بانک) قرار دهند.
مخاطبان گواهی سپرده کالایی زیره سبز
کلیه افرادی که در زمینه تولید و صادرات محصول زیره سبز فعال هستند، برای جلوگیری از نوسانات موجود در بازار میتوانند از گواهی سپرده زیره سبز استفاده کنند. همچنین افرادی که در مورد قیمت آینده این محصول پیشبینی افزایش یا کاهش دارند، میتوانند از طریق معاملات این بازار سود کسب کنند.
نحوه خرید گواهی سپرده زیره سبز
افراد متقاضی خرید زیره سبز میتوانند از طریق گواهی سپرده کالایی محصول خود را دریافت کنند. برای خرید گواهی سپرده زیره سبز لازم است افراد با مراجعه به کارگزاریها، کد بورس (اوراق بهادار) خود را دریافت کنند و پس از واریز وجه کافی و تکمیل فرم درخواست خرید زیره سبز از طریق بورس اقدام و گواهی سپرده (قبض انبار) خود را دریافت کنند. افراد میتوانند در زمان سررسید، محصول خود را از انبار تحویل بگیرند یا در صورت عدم تحویل محصول تا زمان فروش یا سررسید نگهداری محصول در انبار، هزینه انبارداری را پرداخت کنند.
نمادهای گواهی سپرده کالایی زیره سبز
از زمان راهاندازی معاملات گواهی سپرده زیره سبز، دو نماد توسط بورس کالا در تابلو بورس درجشده است. نامگذاری نمادها بر اساس نام محصول، تاریخ سررسید، نوع معامله (پیوسته) و نام انبار نگهداری محصول (انبارهای کیمیا بذر و دانش) انجامشده است.
- زيره سبز9903 كيميابذر(پ) (زير9903پ01) : تاریخ سررسید خرداد سال 1399
- زيره سبز9903 دانش(پ) (زير9903پ02) : تاریخ سررسید خرداد سال 1399
کارمزد معاملات گواهی سپرده زیره سبز
میزان کارمزد معاملات گواهی سپرده زیره سبز که توسط شورای عالی بورس و اوراق بهادار ابلاغشده است در جدول زیر قابل مشاهده است:
| ردیف | شرح کارمزد | خرید | فروش | سقف کارمزد | حداکثر مبلغ کارمزد خرید (میلیون ریال) | حداکثر مبلغ کارمزد فروش (میلیون ریال) |
| 1 | کارمزد کارگزاران | 0/0015 | 0/0015 | 0/003 | 100 | 100 |
| 2 | کارمزد بورس کالا | 0/0004 | 0/0004 | 0/0008 | 100 | 100 |
| 3 | کارمزد سپرده گذاری | 0/00025 | 0/00025 | 0/0005 | 100 | 100 |
| 4 | حق نظارت سازمان بورس | 0/0001 | 0/0001 | 0/0002 | 50 | 50 |
| 5 | کارمزد مدیریت فناوری | 0/00015 | 0/00015 | 0/0003 | 100 | 100 |
| جمع کل درصد کارمزد قابل پرداخت | 0/0024 | 0/0024 | 0/0048 | |||
| منبع: بورس کالای تهران | ||||||
مثال:
بهطور مثال جهت فروش 100 کیلوگرم زیره سبز درجهیک به ارزش تقریبی 4 میلیون تومان، مبلغ کارمزد فروشنده که از وجه معامله وی کسر میشود، 9,600 تومان و کارمزد خریدار نیز مبلغ 9,600 تومان است.
زمان و دامنه نوسان معاملات گواهی سپرده زیره سبز
زمان انجام معاملات گواهی سپرده زیره سبز روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت 09:00 تا 15:30 است و دامنه نوسان آن 5± است.
حداقل میزان معامله گواهی زیره سبز در بورس
حداقل میزان خریدوفروش زیره سبز 1 کیلوگرم است اما باوجود محدودیت ارزش معامله بهصورت آنلاین بیش از 100 هزار تومان، باید بیش از 1 کیلوگرم خریداری کرد. برای خرید کمتر میتوان از طریق ارسال سفارش آفلاین اقدام کرد.
حداقل میزان زیره سبز خریداریشده قابل تحویل از انبار
برای تحویل محصول از انبار حداقل به میزان 55 کیلوگرم سپرده کالایی توسط مالک نیاز است.
زمان واریز وجه حاصل از معامله بهحساب دارنده زیره سبز
وجه حاصل از معامله گواهی سپرده زیره سبز در بورس ظرف مدت 2 روز کاری پس از انجام معامله با احتساب هزینههای انبارداری و کارمزد معاملات، بهحساب مالک زیره سبز واریز میشود.
فرآیند ورود زیره سبز تولیدی به انبار و صدور گواهی سپرده
پس از برداشت محصول و آمادهسازی آن، مالک زیره سبز محصول خود را به یکی از دو انبار اعلامشده توسط بورس کالا جهت توزین و بررسی کیفیت منتقل میکند. انباردار پس از انجام بوجاری (جدا کردن غلات و دانهها از ساقه یا پوسته)، استانداردسازی و در صورت وجود مطابقت محصول با استانداردهای اعلامشده، نسبت به پذیرش محصول در انبار اقدام میکند. مشخصات مالک و مقدار خالص محصول تحویلی، در سامانه صدور گواهی سپرده کالایی به نام مالک صادرشده و پس از یک روز کاری به گواهی سپرده کالایی قابل معامله تبدیل میشود.
مدارک موردنیاز برای تحویل و دریافت زیره سبز مالک به انبار
به همراه داشتن مدارک شناسایی معتبر و کد سهامداری اوراق بهادار در هنگام تحویل یا دریافت محصول الزامی است.
مشخصات زیره قابلپذیرش در انبارهای مورد تأیید بورس
بورس کالای ایران جهت پذیرش زیره سبز برای تحویل به انبارهای مورد تایید خود، شرایطی را اعلام کرده است. محصولات زیره سبز موردپذیرش انبارهای تاییدشده بورس کالا باید شرایط کیفی اعلامشده را دارا باشند. مشخصات اعلامی توسط بورس کالا به شرح زیر است. زیره سبز بدون استاندارهای زیر در انبار پذیرش نمیشود.
| ردیف | ویژگیهای فیزیکی | معیار پذیرش | روش آزمون |
| 1 | بو، عطر، طعم | بو و عطروطعم زيره سبز بايد معطر و مشخص به خود بوده و عاري از بوهای بيگانه و بوي نا و فاقد هرگونه افزودنی و مواد آلاینده باشد. | |
| 2 | عاري بودن از حشرات کپکها و غيره | زيره سبز بايد از حشرات زنده و کپکها و عملا از حشرات مرده و قطعات بدن آنها و آلودگي جوندگان كه با چشم غیرمسلح قابلرویت است عاری باشد. اگر از بزرگنمایی استفاده شود و درصورتیکه بزرگنمایی از 10 برابر تجاوز كند بايد در گزارش آزمون قيد گردد. | تعيين مقدار آلودگي مطابق استاندارد ملی ایران شماره 1365 انجام میگيرد. |
| ویژگیهای شیمیایی | معیار پذیرش | روش آزمون | |
| 3 | حداکثر درصد جرمی رطوبت | 6 | استاندارد ملی ایران شماره 1196 |
| 4 | حداقل درصد جرمی عصاره اتری غیرفرار بر اساس ماده خشک | 15 | استاندارد ملی ایران شماره 1031 |
| 5 | حداقل روغن فرار برحسب میلیلیتر در 100 گرم | 2.5 | استاندارد ملی ایران شماره 1818 |
| 6 | حداکثر درصد جرمی مواد خارجی | 1 | استاندارد ملی ایران شماره 1032 |
مواد خارجي عبارتاند از هر مادهای غیر از زیره سبز که با چشم غیرمسلح دیده میشود:
| |||
| |||
| |||
| برگرفته از استاندارد ملی ایران ویژگیهای زیره سبز شماره 14 و ISO6465:2009 | |||
| منبع: بورس کالای تهران | |||
مدتزمان لازم برای استانداردسازی و ارزیابی کیفی زیره توسط انبار
انجام خدمات بوجاری، استانداردسازی و ارزیابی محصول حداکثر 4 روز کاری طول میکشد.
هزینه خدمات ارزیابی کیفیت زیره سبز
برای انجام خدماتی مانند بوجاری (جدا کردن غلات و دانهها از ساقه یا پوسته)، استانداردسازی، نمونهگیری اولیه و ارزیابی محصول به ازای هر کیلوگرم زیره سبز مبلغ 12.500 ریال بهصورت نقدی از مشتری دریافت میشود.
مسئول کیفی و کمی محصول در مدت ارزیابی و نگهداری
انباردار مسئولیت کامل نگهداری از محصول تحویلی (پس از فرایند استانداردسازی و حین نمونهگیری و ارزیابی) را بر عهده دارد و ملزم به جبران خسارات احتمالی است.
سند مالکیت محصول در اختیار مالک زیره سبز
گواهی سپرده کالایی/ قبض انبار صادرشده همراه با مهر و امضا بهعنوان رسید محصول در اختیار مالک محصول قرار میگیرد.
نحوه خریدوفروش گواهی سپرده زیره سبز در بورس کالا
در صورت تمایل، مالک زیره سبز برای فروش گواهی سپرده کالایی خود میتواند با مراجعه به کارگزاری و یا استفاده از خدمات کارگزاری در محل انبار و با ارائه قیمت پیشنهادی نسبت به فروش محصول خود اقدام کند. کارگزار محصول وی را با مشخصات مندرج در گواهی سپرده ثبت و عرضه را در سایت بورس اطلاعرسانی عمومی میکند. بهمنظور خرید گواهی سپرده زیره سبز، افراد میتوانند بر اساس قیمت و مقدار موردنظر، درخواست خود را نیز به کارگزار اعلام کنند.
هزینههای انبارداری
هزینه انبارداری گواهی سپرده زیره را بر اساس شرایط مختلف میتوان بهصورت زیر خلاصه کرد:
از ابتدای روز صدور تا پایان روز معامله بر عهده فروشنده است. این مبلغ توسط شرکت بورس از ارزش معامله کسر و بهحساب انبار منظور میشود.
از ابتدای اولین روز تقویمی پس از روز انجام معامله تا پایان روز تحویل از انبار، این هزینهبر عهده خریدار است. این مبلغ در زمان تحویل زیره از انبار، بهصورت نقدی به انباردار پرداخت میشود.
هزینه انبارداری (برای بوجاری و انبارداری) روزانه به ازای هر کیلوگرم، مبلغ 40 ريال (4 تومان) است و بهجز آن مبلغ دیگری دریافت نمیشود. این هزینه برای مصارفی از قبیل موارد زیر در نظر گرفتهشده است:
- توزین
- افت وزنی
- نگهداری در بستههای مشخصشده توسط بورس
تحویل زیره سبز خریداریشده از انبار
بهمنظور تحویل زیره سبز خریداریشده، خریدار یا نماینده قانونی به همراه تاییدیه خرید محصول از کارگزار به انبار مراجعه میکند و پس از احراز هویت، تایید کمیت و کیفیت محصول و پرداخت هزینههای انبارداری محصول را تحویل میگیرد.
نحوه اطمینان خریدار از کیفیت زیره سبز خریداریشده از انبار
خریدار محصول زیره سبز تنها در زمان تحویل محصول میتواند کیفیت آن را بررسی و در صورت مغایرت، ظرف دو روز کاری مراتب را بهصورت کتبی از طریق کارگزار مربوطه به بورس اعلام کند.
حداکثر زمان نگهداری زیره سبز در انبار
محصول تا زمان سررسید نماد در انبار نگهداری میشود و در صورت اتمام زمان سررسید، طبق مفاد دستورالعمل پذیرش انبار و صدور، معامله و تسویه گواهی سپرده کالایی مصوب 1394/03/05 سازمان بورس و اوراق بهادار تهران عمل خواهد شد.
نکته:
جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره گواهی سپرده کالایی زیره سبز، اطلاعات آنلاین معاملات و آخرین قیمتها و درخواستهای خریدوفروش میتوانید به سایت www.tsetmc.com مراجعه کنید.
همچنین کلیه اطلاعات مربوط به کالاها، انبارها، معاملات، هزینهها و کارگزاران معاملات گواهی سپرده از طریق سایت بورس کالای ایران به نشانی www.ime.co.ir قابلمشاهده است.
جمعبندی:
معاملات گواهی سپرده کالایی زیره سبز از سال 1389 در ایران آغاز شد. همه افرادی که درزمینه تولید و صادرات زیره سبز فعال هستند، میتوانند با دریافت کد بورسی از کارگزاریهای بورس برای خریدوفروش این نوع گواهی سپرده کالایی اقدام کنند. از مزایای این نوع معاملات میتوان به عدم انتقال فیزیکی محصول، امکان معاملات مستمر، کیفیت محصول، قیمت واقعی، معاملات آسان و استفاده از گواهی سپرده بهعنوان وثیقه برای بانک اشاره کرد.
