ساعت معامله در بورس ایران و جهان

نکته 1: بنابر اطلاعیه منتشر شده در تاریخ 6 خرداد 1403 توسط سازمان فرابورس ایران، از روز دوشنبه مورخ 21 خرداد 1403 ساعت معاملات صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله سهامی و مختلط تغییر خواهد کرد. طبق این اطلاعیه، ساعت پیش‌گشایش از 08:45 الی 09:00 و مرحله گشایش و حراج پیوسته از 09:00 الی 12:30 خواهد بود.

نکته 2: از تاریخ 18 فروردین ماه 1404، ساعت معامله صندوق‌های طلا تا ساعت ۱۸:۰۰ افزایش یافت. به عبارت بهتر از این تاریخ به بعد، ساعت دقیق معاملات صندوق‌های طلا به شرح زیر است:

• مرحله پیش‌گشایش و سفارش‌گیری: از ساعت ۱۱:۳۰ تا ۱۲:۰۰
• شروع معاملات: از ساعت ۱۲:۰۰ تا ۱۸:۰۰

نحوه معامله در بازار بورس اوراق بهادار تهران و قراردادهای مشتقه به صورت پیوسته است. بنابراین دوره زمانی خاصی برای انجام معاملات در نظر گرفته می‌شود اما در تالارهایی که تنها یک زمان برای آن‌ها ذکر شده است، سازوکار معاملات متفاوت است. نحوه معاملات در این تالارها به صورت گسسته و حراج تک قیمتی است. برای ارسال سفارش در این تالارها، افراد سفارش خود را به کارگزاری اعلام می‌کنند و کارگزار در زمان اعلام‌شده سفارش را ثبت می‌کند.

آغاز به کار مرحله معاملات پایانی (TAL) در بورس

بنابر اطلاعیه منتشر شده در تاریخ ۱۳ آبان ماه ۱۴۰۴، از روز سه‌شنبه تاریخ ۲۰ آبان ماه، مرحله معاملات پایانی (Trading At Last) در خصوص اوراق سهام پذیرفته‌شده در تابلوی اصلی بازار اول بورس تهران آغاز می‌شود. معاملات پیوسته نمادهای مربوطه در این مرحله از ساعت ۱۲:۴۵ تا ۱۳:۰۰ و با قیمت پایانی انجام می‌شود.

نکته ۱: قیمت مبنا در این معاملات، قیمت پایانی نماد در بازار عادی در ساعت ۱۲:۳۰ است.

نکته ۲: در صورت تغییر قیمت پایانی نماد به دلیل اقدامات نظارتی، قیمت مبنای مرحله پایانی تغییر نمی‌کند.

نکته ۳: ایجاد و ویرایش سفارش بین ساعات ۱۲:۴۵ تا ۱۳:۰۰ در نمادهای مشمول و در مرحله پایانی امکان‌پذیر است.

دلیل تغییرات ساعت معاملات در بورس چیست؟

افزایش چشمگیر تعداد فعالان بازار بورس در سال‌های اخیر، اگر چه سود بسیاری را نصیب سرمایه‌گذاران و شرکت‌های سرمایه‌پذیر می‌کند اما مشکلات زیادی را برای زیرساخت‌های بازار ایجاد کرده است. یکی از بزرگترین مشکلات فعالان بازار، اختلال‌هایی است که در هسته معاملات بورس و سامانه‌های کارگزاری‌ها پدید می‌آیند. این اختلال‌ها مانع از انجام معاملات در زمان مناسب می‌شوند و در بعضی از موارد، سرمایه‌گذاران را با ضرر و زیان مواجه می‌کنند. در چنین شرایطی، ارتقای زیرساخت‌ها، بهبود عملکرد هسته معاملاتی بورس و افزایش کیفیت سامانه‌های معاملاتی کارگزاری‌ها امری ناگزیر است که به ناچار انجام خواهد شد. با این حال این فرایند، به ویژه در مورد هسته معاملات بورس، زمان‌بر خواهد بود و به بودجه‌‌های کلان نیاز دارد؛ بنابراین لازم است راهکارهای دیگری نیز به کار گرفته شوند.
به همین دلیل، شرکت مدیریت فناوری بورس تهران گزارش‌هایی منتشر کرد که به پرتراکنش بودن معاملات شرکت‌های فعال در بعضی از صنایع اشاره داشت. در ابتدا معاملات سهم‌های بزرگ به ساعات عصر انتقال داده شد اما این تدبیر کارساز نبود و مشکلات هسته معاملات و سامانه‌های کارگزاری‌ها همچنان به قوت خود باقی ماند. پس از مدتی و در راستای بهبود کارکرد سامانه معاملاتی، تصمیم بر این شد که زمان‌بندی جلسات معاملاتی صنایع در بورس تهران به صورت موقت تغییر کند و بازار به چند بخش تقسیم شود.

تغییر ساعت معاملات چه تاثیری بر بازار بورس داشت؟

تغییر ساعت‌های معاملات و تقسیم شدن بازار به چند بخش، مزایا و معایب متعددی دارد. از جمله مهمترین مزایای تغییر ساعت معاملات بورس می‌توان به کمتر شدن مشکلات فنی اشاره کرد. در ادامه به مهمترین مزایا و معایب این طرح می‌پردازیم.

مزایای چند بخشی شدن بازار بورس

همان طور که اشاره کردیم، دلیل اجرایی شدن این طرح، بزرگ شدن بازار است. زیرساخت‌ها توانایی پردازش کردن حجم عظیم معاملات و تراکنش‌ها را ندارند و کندی و اختلال، ناشی از افزایش چشمگیر تعداد معاملات است. با ایجاد چند جلسه معاملاتی، بار و فشاری که بر سیستم‌ها وارد می‌شد در ساعت‌های مختلف تقسیم می‌شود و عملکرد سامانه‌ها بهتر خواهد شد.
ایجاد چند جلسه معاملاتی با ساعت‌ها و نمادهای مشخص (نسبت به طرح قبلی)، نظم بیشتری به بازار می‌دهد و شرایط را برای همه معامله‌گران روشن می‌کند. در طرح قبلی، پس از شروع بازار اعلام می‌شد که معاملات کدام نمادها به ساعات ظهر موکول شده است اما با اعلام ساعت جدید معاملات بورس، تکلیف همه سهم‌ها و نمادها روشن است.

معایب چند بخشی شدن بازار بورس

چند بخشی شدن بازار معایبی نیز دارد؛ مثلا مانع تاثیرگذاری بعضی از صنایع بر یکدیگر می‌شود. برای مثال، شرایطی را در نظر بگیرید که صنایع فلزات اساسی اثرگذاری بیشتری داشته باشند یا به اصطلاح لیدر بازار باشند. در این شرایط و با اجرای قانون ساعت جدید معاملات بورس، فلزات اساسی بلافاصله بر صنایع دیگر مانند خودروسازی اثر نخواهد گذاشت چرا که معاملات هر یک از این صنایع، در ساعت‌های جداگانه انجام می‌گیرند.
همین نکته در مورد تاثیر اخبار سیاسی و اقتصادی نیز صدق می‌کند. برای مثال، شرایطی را در نظر بگیرید که یک خبر خوب سیاسی-اقتصادی در نیمه روز منتشر می‌شود. در این حالت و با توجه به چند بخشی بودن بازار، نمادهایی که هنوز معاملات‌شان تمام نشده است تحت تاثیر اخبار قرار می‌گیرند اما سهم‌هایی که در ساعات صبح معامله شده بودند، از این تاثیر بی‌نصیب می‌مانند.
علاوه بر این موارد، طولانی شدن زمان بازار و معاملات ممکن است روی نحوه عملکرد معامله‌گران نیز اثر منفی داشته باشد. فعالان بورس لازم است بازار را به صورت کامل تحت نظر داشته باشند تا بتوانند اقدامات ضروری را در زمان مناسب انجام دهند. با طولانی شدن زمان معاملات، ممکن است افراد نتوانند تمرکز خود را در تمامی ساعت‌های معاملات حفظ کنند و رصد بازار را به خوبی انجام ندهند.

ساعات معامله در مهم‌ترین بازارهای بورس دنیا

باتوجه به گسترده‌بودن بازارهای بورس در سراسر دنیا و تفاوت‌های جغرافیایی، هر کدام از آن‌ها ساعات معامله متفاوتی دارند. باتوجه به وجود محدودیت‌های موجود، امکان فعالیت در بازارهای جهانی در ایران وجود ندارد اما برای آشنایی با ساعات معامله این بازارها، در جدول زیر می‌توانید ساعات مختلف معامله در بازارهای مالی دنیا براساس زمان استاندارد را مشاهده کنید.