سود و زیان سرمایهگذاری چگونه محاسبه می شود؟
اطلاع داشتن از میزان سود و زیان سرمایهگذاری به شما کمک میکند تا بتوانید ریسک سرمایهگذاری خود را مدیریت کنید. شما هر چقدر هم سطح دانشتان در سرمایهگذاری بالا باشد، هر نوع سرمایهگذاری از املاک گرفته تا صندوقهای سرمایهگذاری سود و زیان خود را دارند و شما فقط با توجه به میزان ریسکپذیری خود، انتخاب میکنید که سود و ضررتان تا چه میزانی باشد. اگر شروع راه سرمایهگذاری شما باشد، لازم است که بدانید چطور یک سرمایهگذاری سود یا زیان میکند؟ به طور کلی وقتی ما راجع به سود و زیان سرمایهگذاری صحبت میکنیم، راجع به چه مسئلهای صحبت میکنیم؟
تا انتهای این مقاله همراه ما باشید تا سود و زیان سرمایهگذاری را از تمام وجوه بررسی کنیم.
نکات کلیدی
- سرمایهگذار با محاسبه منظم سود و زیان میتواند ریسک سرمایهگذاری خود را مدیریت کند.
- سود و زیان سرمایهگذاری تفاوت بین قیمت خرید و قیمت فروش دارایی را نشان میدهد.
- سرمایهگذار با محاسبه سود و زیان درصدی میتواند عملکرد سرمایهگذاریهای مختلف را با هم مقایسه کند.
- نادیده گرفتن کارمزدها و هزینهها باعث میشود سود واقعی کمتر از سود ظاهری باشد.
- تورم میتواند سود اسمی را به سود واقعی منفی تبدیل کند.
- سرمایهگذار با تمرکز بر سود واقعی میتواند قدرت خرید سرمایه خود را حفظ کند.
- سود مرکب باعث میشود سرمایه در بلندمدت با سرعت بیشتری رشد کند.
- استفاده از ابزارهایی مثل ماشینحساب، اکسل و سامانههای معاملاتی محاسبه سود و زیان را سادهتر میکند.
- سامانههای معاملاتی سود و زیان را محاسبه میکنند اما اثر تورم را نشان نمیدهند.
- تصمیمگیری آگاهانه در سرمایهگذاری بدون محاسبه دقیق سود و زیان امکانپذیر نیست.
سود و زیان سرمایهگذاری چیست؟
در ابتدای مقاله میخواهیم سود و زیان را به صورت کلی تعریف کنیم و بگوییم چرا انقدر مهم است که ما سود و زیان سرمایهگذاری خود را محاسبه کنیم؟
1- سود سرمایهگذاری:
اگر شما برای سرمایهگذاری یک دارایی خریده باشید و بعد از خرید شما، قیمت فروش آن دارایی بالا رفته باشد یعنی سرمایهگذاری شما سود داشته است. با توجه به نوع سرمایهگذاری شما درصد سود شما بالا و پایینتر میرود.
در بازار سرمایه، بازده میتواند از دو بخش تشکیل شود: بازده قیمتی یا تغییر قیمت و بازده دریافتی مثل سود نقدی یا سود دورهای. بنابراین برای محاسبه دقیق بازده سرمایهگذاری، باید همه جریانهای نقدی و رویدادها را در نظر بگیرید.
2- زیان سرمایهگذاری:
برعکس اگر بعد از خرید دارایی مدنظرتان، قیمت فروش آن دارایی پایینتر از قیمت خرید شما باشد، این یعنی متاسفانه شما در سرمایهگذاری زیان کردید چون مجبور هستید با قیمت پایینتری بفروشید. هرچقدر تفاوت بین قیمت خرید و فروش زیادتر باشد، زیان شما به عنوان سرمایهگذار بیشتر است.
چرا محاسبه سود و زیان سرمایهگذاری مهم است؟
هر فردی با نیت مختلفی سرمایهگذاری میکند، یک شخصی کل پولش رو سرمایهگذاری میکند، یک شخص درصدی از پسانداز خود را سرمایهگذاری میکند. نکته مهم این است که فرقی ندارد شما چه مبلغی را سرمایهگذاری کنید، مهم است که بیشترین نفع را از اقدام خود ببرید. حالا چطور بفهمیم چقدر نفع بردیم؟ دقیقا با محاسبه سود و زیان است که متوجه این قضیه میشویم. علاوه بر این محاسبه سود و زیان مزایای زیر را نیز دارد:
• مدیریت ریسک سرمایهگذاری
• تعیین بازده واقعی سرمایهگذاری
• بهبود استراتژی سرمایهگذاری
• مقایسه فرصتهای سرمایهگذاری
• بررسی عملکرد سرمایهگذاری
پس متوجه شدیم محاسبه سود و زیان سرمایهگذاری به شما کمک میکند که بدانید دفعه بعد روی چه دارایی سرمایهگذاری کنید، چه مبلغی را برای سرمایهگذاری بگذارید کنار و …
سود سرمایه گذاری چگونه محاسبه می شود؟
حالا سوال پیش میآید که چگونه سود سرمایهگذاری خود را محاسبه کنیم؟
فرمول محاسبه سود سرمایهگذاری به شکل زیر است:
به طور مثال شما یک النگو طلا به مبلغ 50 میلیون تومان خریداری کردید و بعد به مبلغ 68 میلیون تومان همان النگو را فروختید؛ درصد سود شما میشود:
68000000-50000000÷500000000×100=36%
زیان سرمایه گذاری چگونه محاسبه می شود؟
درصد زیان هم با همان فرمول درصد سود محاسبه میشود. فقط باید به یک نکته دقت داشته باشید که شما یک دارایی میخرید، قیمت دارایی پایین میآید و بعد شما با ضرر سرمایه خود را میفروشید.
اگر بخواهیم مثالی بزنیم مثلا شما یک خانه به مبلغ 10 میلیارد تومان خریدید و به خاطر رکود خرید و فروش ملک مبلغ خانه افت کرده است و حالا شما میخواهید خانه خود را بفروشید و مجبورید با مبلغ 8 میلیارد تومان بفروشید. حالا درصد زیان شما میشود:
8000000000-10000000000÷10000000000×100=-20%
سود و زیان درصدی چیست و چرا مهم تر از عددی است؟
احتمالا در دنیای سرمایهگذاری با دو اصطلاح سود و زیان درصدی یا عددی روبهرو شوید اما تفاوت این دوتا چیست و چرا سود و زیان درصدی مهمتر است؟ سود و زیان درصدی یعنی سود یا ضرر را به صورت نسبتی از سرمایه اولیه بیان کنیم. این روش مهمتر از سود و زیان عددی است چون عدد خام میتواند گمراهکننده باشد.
مثلا 5 میلیون سود روی 50 میلیون سرمایه عالی است اما روی 500 میلیون چندان چشمگیر نیست. درصد به ما کمک میکند بازده واقعی، کیفیت تصمیم مالی و امکان مقایسه بین گزینههای مختلف سرمایهگذاری را دقیقتر ببینیم، حتی وقتی حجم سرمایهها متفاوتاند. در نهایت شما میتوانید از سود و زیان درصدی برای هر نوع دارایی استفاده کنید.
سود و زیان تحققیافته و تحققنیافته در بورس
در بازار سرمایه، سود و زیان فقط به عددی که در سبد دارایی میبینید محدود نمیشود. از نظر تحلیلی، سود و زیان به دو دسته مهم تحققیافته و تحققنیافته تقسیم میشود.
سود یا زیان تحققنیافته به اختلاف بین قیمت خرید و ارزش روز دارایی گفته میشود؛ زمانی که هنوز آن دارایی را نفروختهاید. برای مثال، اگر سهمی را با قیمت ۵۰۰۰ تومان خریده باشید و امروز قیمت آن ۶۵۰۰ تومان باشد، شما ۳۰٪ سود تحققنیافته دارید اما این سود هنوز «قطعی» نیست زیرا تا زمانی که سهم را نفروشید، ممکن است قیمت دوباره تغییر کند.
سود یا زیان تحققیافته زمانی ایجاد میشود که دارایی خود را بفروشید. در این حالت، اختلاف قیمت خرید و فروش (بعد از کسر کارمزدها) به سود یا زیان نهایی شما تبدیل میشود.
در مدیریت سرمایهگذاری، توجه به هر دو نوع سود و زیان اهمیت دارد. سود تحققنیافته یک تصویر لحظهای از وضعیت سبد به شما میدهد و سود تحققیافته نشاندهنده عملکرد واقعی و قطعی سرمایهگذاری شما است.
یک سرمایهگذار حرفهای فقط به عدد سبز یا قرمز سبد نگاه نمیکند و دقیقا میداند چه بخشی از آن سود یا زیان قطعی شده و چه بخشی هنوز در معرض نوسانات بازار است.
هزینهها چه تاثیری روی سود و زیان دارند؟
ممکن است سوال پیش بیاید که اصلا چرا یک سرمایه دچار سود و زیان میشود؟ یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار روی سود و زیان سرمایهگذاری بحث هزینهها است. هزینهها مثل کارمزد، مالیات و هزینههای پنهان مستقیما سود را کاهش و زیان را افزایش میدهند. علت هم این است که قبل از اینکه سود واقعی به دست سرمایهگذار برسد از بازده کم میشوند. حتی اگر یک سرمایهگذاری روی کاغذ سودده باشد، هزینههای بالا میتوانند سود درصدی را به طور جدی پایین بیاورند یا آن را به زیان تبدیل کنند. به همین دلیل در ارزیابی سود و زیان، توجه به «بازده خالص» ضروری است.
سود اسمی و سود واقعی چه تفاوتی دارند؟
وقتی از سود صحبت میکنیم، با دو اصطلاح سود اسمی و سود عددی روبهرو میشویم؛ سود اسمی سودی است که بهصورت عددی و ظاهری اعلام میشود یعنی بدون در نظر گرفتن تورم و کاهش قدرت خرید تفاوت قیمت خرید و فروش یا میزان سودی که روی کاغذ میبینیم. در مقابل، سود واقعی سودی است که اثر تورم از آن کم شده و نشان میدهد آیا قدرت خرید ما واقعا بیشتر شده یا نه. چون تورم باعث میشود با همان مقدار پول، کالا و خدمات کمتری بتوان خرید، ممکن است سود اسمی مثبت باشد اما در واقع ما فقیرتر شده باشیم.
به زبان ساده، تورم مثل سوراخ ریزی است که آرامآرام ارزش پول را نشت میدهد. مثلا فرض کنید ۱۰۰ میلیون تومان سرمایهگذاری میکنید و بعد از یک سال ۳۰٪ سود میگیرید و سرمایهتان میشود ۱۳۰ میلیون؛ این سود اسمی است. اما اگر در همان سال تورم ۴۰٪ بوده باشد، چیزی که سال قبل ۱۰۰ میلیون میخریدید حالا ۱۴۰ میلیون قیمت دارد. یعنی با وجود سود ظاهری، هنوز ۱۰ میلیون تومان از قدرت خریدتان عقب هستید و سود واقعیتان منفی است.
سود مرکب چیست؟
احتمالا ضربالمثل پول روی پول گذاشتن را شنیدهاید، سود مرکب تقریبا همچین چیزی است. سود مرکب یعنی سودی که فقط روی سرمایه اولیه نمیآید، بلکه «سود روی سود» هم حساب میشود. وقتی سودهای قبلی را خرج نمیکنید و دوباره وارد سرمایهگذاری میکنید، آنها هم شروع میکنند برای شما سود میسازند. به همین دلیل رشد سرمایه در طول زمان آرام شروع میشود اما هرچه میگذرد سرعت میگیرد.
اینجاست که زمان در سرمایهگذاری خیلی مهم میشود. فرض کنید ۱۰ میلیون تومان سرمایه دارید و هر سال سود میگیرید اگر سودها را کنار بگذارید، فقط همان ۱۰ میلیون برایتان کار میکند اما اگر سود هر سال را هم نگه دارید، سال بعد سرمایهتان بزرگتر شده است و سود بیشتری میسازد. مثل گلوله برفی که از بالای تپه میافتد؛ اول کوچک است ولی هرچه بیشتر میغلتد، بزرگتر و سریعتر میشود.
چند اشتباه رایج در محاسبه سود و زیان سرمایه گذاری
اشتباهات رایج در محاسبه سود و زیان سرمایهگذاری معمولا باعث میشوند تصور کنیم جلو هستیم، در حالی که در واقع عقب ماندهایم. یکی از مهمترین خطاها نادیده گرفتن کارمزدها و هزینههای جانبی است؛ مثل کارمزد خرید و فروش، مالیات، هزینه نگهداری یا حتی اختلاف قیمت خرید و فروش. مثلا ممکن است روی کاغذ ۲۰٪ سود کرده باشید اما وقتی همه هزینهها را حساب میکنید سود واقعیتان به ۱۲٪ برسد یا حتی کمتر.
اشتباه بزرگ بعدی در نظر نگرفتن تورم است. خیلیها فقط به افزایش عدد سرمایه نگاه میکنند، نه به قدرت خرید. مثلا اگر سرمایهاتان ۳۰٪ رشد کرده است ولی تورم ۴۰٪ بوده، عملا ۱۰٪ ضرر کردهاید. از اشتباهات رایج دیگر میتوان به تمرکز روی سود عددی بهجای درصدی، محاسبه نکردن زمان سرمایهگذاری (مثلا یک سود ۱۵٪ در یک ماه با ۱۵٪ در یک سال یکسان نیست)، نادیده گرفتن خواب سرمایه و ریسک و همچنین مقایسه اشتباه سرمایهگذاریها با مبالغ متفاوت اشاره کرد. پس سود واقعی زمانی مشخص میشود که به جز عدد نهایی، هزینهها، تورم، زمان و ریسک را با هم ببینید.
چطور ساده و سریع سود و زیان سرمایهگذاریمان را محاسبه کنیم؟
فرمول مخصوص محاسبه سود و زیان را آموزش دادیم. حالا برای اینکه راحت بتوانید سود و زیان خود را به وسیله فرمول به دست آورید، از ابزارهای زیر استفاده کنید:
۱. با ماشینحساب (سریعترین حالت دستی)
•مبلغ کل خرید را یادداشت کنید.
•مبلغی که الان میتوانید بفروشید (یا ارزش روز) را ببینید.
•اختلاف این دو = سود یا زیان عددی
•همان اختلاف را تقسیم بر مبلغ خرید و ضرب در 100 کنید تا بفهمید چند درصد در سود یا زیان هستید.
این روش برای وقتی خوب است که بخواهید در چند ثانیه تصمیم بگیرید بفروشید یا نه.
۲. با اکسل خیلی ساده (برای نظم داشتن)
کافی است یک فایل ساده داشته باشید با این ستونها:
•تاریخ خرید
•مبلغ خرید
•کارمزد
•ارزش روز
•سود/زیان
اکسل خودش کمک میکند بدون درگیری ذهنی ببینید کدام سرمایهگذاری واقعا خوب بوده است و کدام فقط عددش بزرگ شده است. این روش مخصوصا وقتی در چند نوع دارایی سرمایهگذاری کردهاید، نجاتدهنده است.
۳. داخل سامانههای معاملاتی و پلتفرمها (راحتترین)
اگر سهام یا صندوق را از آگاه خریده باشید:
•در آگاهمن یا آساتریدر میتوانید موارد زیر را به صورت خودکار و خیلی شفاف ببینید:
•سود و زیان هر نماد
•سود و زیان کل سبد
•درصد بازده
این سامانهها معمولا کارمزدها را هم لحاظ میکنند و برای رصد روزانه بهترین گزینهاند؛ فقط یادتان باشد تورم را به شما نشان نمیدهند، آن را باید خودتان در ذهنتان اصلاح کنید.
در آساتریدر کافیست روی سبد سهام کلیک کنید تا سود هر سهم یا سبد را ببیند.
در آگاه من کافیست بر روی منو داراییها کلیک کنید تا بتوانید سود و زیان خود را مشاهده کنید.
جمعبندی
در نهایت، سود و زیان فقط یک عدد یا درصد روی کاغذ نیست بلکه ابزاری برای تصمیمگیری آگاهانه در مسیر سرمایهگذاری است. وقتی بدانید سرمایهگذاری شما واقعا چقدر سود داده یا زیان ساخته، میتوانید با دید بازتری درباره نگهداشتن، فروش یا تغییر استراتژی تصمیم بگیرید.
محاسبه درست سود و زیان به شما کمک میکند ریسک را مدیریت کنید، بازده واقعی را بسنجید و فریب سودهای ظاهری را نخورید. توجه به تفاوت سود اسمی و واقعی، در نظر گرفتن تورم، هزینهها و کارمزدها و تمرکز بر سود و زیان درصدی بهجای عددی، باعث میشود تصویر دقیقتری از عملکرد سرمایهتان داشته باشید.
فرقی نمیکند در ابتدای مسیر سرمایهگذاری باشید یا تجربه بیشتری داشته باشید؛ استفاده از ابزارهای سادهای مثل ماشینحساب، اکسل یا سامانههای معاملاتی، این امکان را میدهد که همیشه وضعیت داراییهای خود را رصد کنید و تصمیمهای احساسی نگیرید.
