نسبت P/S یا قیمت به فروش در بورس چیست؟

نسبت P/S یا همان نسبت قیمت به فروش یکی از نسبت‌های مهم در تحلیل بنیادی است که رابطه بین قیمت سهم و میزان فروش شرکت را نشان می‌دهد. این نسبت از تقسیم قیمت روز سهم بر فروش هر سهم به دست می‌آید. نسبت قیمت به فروش نشان‌دهنده این است که سرمایه‌گذاران به‌ازای هر ریال فروش شرکت چند ریال برای خرید سهام پرداخت می‌کنند. P/S پایین‌ (مثلا کمتر از ۱) می‌تواند نشانه‌ای برای ارزندگی سهام یک شرکت باشد. البته تحلیل این نسبت به تنهایی کافی نیست و بهتر است در کنار سایر شاخص‌ها و نسبت‌ها بررسی شود. همچنین مقایسه این نسبت با میانگین تاریخی خود یا سایر شرکت‌های مشابه در همان صنعت، دقت تحلیل را بالاتر می‌برد. این نسبت برای شرکت‌هایی که هنوز سودده نیستند (مانند استارتاپ‌ها و شرکت‌های نوپا) هم کاربرد دارد و می‌تواند تصویر مناسبی از وضعیت فروش شرکت ارائه دهد.

نکات کلیدی:

مزایای استفاده از نسبت P/S 

استفاده از نسبت P/S در تحلیل مزایای زیادی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• ارزیابی شرکت‌های غیرسودآور: همان‌گونه که گفتیم نسبت P/S به سرمایه‌گذاران این امکان را می‌دهد که شرکت‌هایی را که هنوز سودآور نیستند یا درآمد کمی دارند، ارزیابی کنند. برای مثال بسیاری از استارتاپ‌ها و شرکت‌های حوزه فناوری ممکن است هنوز سودآور نباشند اما دارای رشد درآمد بالایی باشند. در چنین شرایطی، نسبت P/S به‌عنوان یک معیار ارزش‌گذاری بسیار مفید و کاربردی عمل می‌کند. البته این را هم در نظر بگیرید که رشد درآمد و فروش به تنهایی نمی‌تواند ارزش واقعی یک شرکت را نشان دهد.
• مقایسه یک شرکت با رقبا: این نسبت می‌تواند به سرمایه‌گذاران کمک کند تا شرکت‌هایی را که زیرمجموعه یک صنعت خاص فعالیت می‌کنند، با یکدیگر مقایسه کنند و ببینند کدام یک به‌طور نسبی بیشتر یا کمتر ارزش‌گذاری شده‌اند. برای افزایش دقت، بهتر است تفاوت‌های ساختاری بین شرکت‌ها را در نظر بگیرید تا دچار اشتباه نشوید.
• ساده و قابل‌فهم بودن: نسبت P/S خیلی ساده و آسان و با استفاده از قیمت سهام و فروش شرکت محاسبه می‌شود و به‌راحتی هم قابل‌فهم است. سرمایه‌گذاران نیازی به تحلیل پیچیده‌ای برای درک این نسبت ندارند و می‌توانند به‌سرعت با استفاده از نسبت قیمت به فروش، شرکت‌های مختلف را با هم مقایسه کنند.
• کمک به شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری: نسبت P/S پایین ممکن است نشان‌دهنده این باشد که شرکت زیر ارزش خود در حال معامله است و می‌تواند یک فرصت سرمایه‌گذاری مناسب باشد. در عین حال، نسبت P/S بالا ممکن است نشان دهد که بازار انتظارات زیادی از رشد آینده شرکت دارد و قیمت سهام در حال حاضر نسبت به فروش آن، بالا ارزش‌گذاری شده است.
• مقاومت در برابر نوسانات سود: نسبت P/S نسبت به نوسانات سودآوری کوتاه‌مدت حساسیت کمتری دارد، به همین دلیل شاخصی پایدارتری برای سنجش ارزش یک شرکت است. سودآوری می‌تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی مانند هزینه‌های یک‌باره، تغییر در روش‌های حسابداری یا شرایط موقت بازار قرار گیرد. از سوی دیگر، فروش به طور کلی در طول زمان پایدارتر و ثابت‌تر است و تصویر واضح‌تری از عملیات اصلی یک شرکت ارائه می‌دهد.

معایب و محدودیت‌های نسبت P/S

به طور کلی هیچ نسبتی نمی‌تواند به تنهایی معیاری برای بررسی و انتخاب یک شرکت باشد و هرکدام از نسبت‌های مالی محدودیت‌هایی نیز دارند که در ادامه به معایب و محدودیت‌های نسبت P/S می‌پردازیم:

• عدم توجه به بدهی و سودآوری: این نسبت وضعیت مالی شرکت را به طور کامل نشان نمی‌دهد، زیرا بدهی‌ها و سایر عوامل مالی را در نظر نمی‌گیرد و تنها بر اساس فروش محاسبه می‌شود و همچنین به سودآوری یا هزینه‌های شرکت توجهی ندارد. بنابراین، ممکن است شرکت‌هایی با فروش بالا اما زیان‌ده، ارزش‌گذاری نادرستی داشته باشند.
• تفاوت‌های صنعتی: میانگین نسبت P/S در صنایع مختلف متفاوت است. این یعنی مقایسه نسبت P/S بین صنایع مختلف می‌تواند گمراه‌کننده باشد و نیاز به در نظر گرفتن زمینه صنعتی دارد.
• قابل اتکا نبودن: استفاده از نسبت P/S به تنهایی برای ارزیابی شرکت کافی و قابل اتکا نیست و برای تکمیل تحلیل نیاز به بررسی نسبت‌های مالی دیگر دارد.
• غیر قابل استفاده برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری: نسبت قیمت به فروش فقط به فروش شرکت توجه دارد و به همین دلیل برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری قابل استفاده نیست.

انواع نسبت P/S 

وقتی صحبت از نسبت قیمت به فروش می‌شود به صورت پیش فرض منظورمان نسبت قیمت به فروش یک سال گذشته است اما اگر دقیق‌تر بخواهیم بررسی کنیم، نسبت قیمت به فروش به دو حالت تقسیم می‌شود.

1- P/S گذشته‌نگر

این روش بر اساس فروش شرکت در ۱۲ ماه گذشته محاسبه می‌شود و از داده‌های واقعی فروش استفاده می‌کند. این روش معمولا دقیق است چون بر داده‌های ثبت‌شده تکیه دارد اما ممکن است به درستی منعکس‌کننده وضعیت آینده شرکت نباشد. همچنین باید به درستی محاسبات و خطاهای محاسباتی توجه کامل داشته باشیم.

2- P/S آینده‌نگر

این روش بر اساس پیش‌بینی‌های فروش در ماه‌های آینده به دست می‌آید و به تحلیل‌گران امکان می‌دهد تا با توجه به انتظاراتی که از فروش، شرکت دارند نسبت P/S را محاسبه کنند.

فرمول و نحوه محاسبه P/S

نسبت P/S را با استفاده از دو روش می‌توان محاسبه کرد؛ در روش اول ارزش بازار شرکت به ازای هر سهم را بر فروش شرکت به ازای هر سهم تقسیم می‌کنیم. فرمول محاسبه P/S در این روش به شرح زیر است:

برای به دست آوردن صورت کسر، می‌توانید ارزش بازار سهام را بر تعداد سهام شرکت تقسیم کنید. همچنین می‌توانید به جای این فرآیند از قیمت پایانی سهم استفاده کنید. برای محاسبه ارزش فروش به ازای هر سهم می‌توانید ارزش کل فروش شرکت در 12 ماه گذشته را از طریق بررسی صورت‌های مالی شرکت مورد نظر در سایت کدال به دست آورید و سپس آن را بر تعداد سهام شرکت تقسیم کنید.

روش دوم این است که ارزش بازار شرکت را بر کل ارزش فروش تقسیم کنیم. ارزش بازار شرکت در این حالت از ضرب تعداد سهام شرکت در قیمت پایانی به دست می‌آید. این را هم اضافه کنیم که ارزش بازار شرکت در تابلوی معاملاتی هر سهم در وب‌سایت TSETMC.COM قابل مشاهده است. توجه کنید که این دو روش در نهایت پاسخ یکسانی برای شما به همراه دارد و تنها مراحل محاسبه آن کمی متفاوت است. فرمول محاسبه این روش را در ادامه مشاهده می‌کنید.

برای این که با نحوه محاسبه نسبت قیمت به فروش بیشتر آشنا شوید، به‌سراغ دو مثال می‌رویم:

• مثال اول: فرض کنید یک شرکت ۱.۵ میلیون سهم داشته باشد که قیمت هر یک از آن‌ها ۸۰۰۰ تومان است. این شرکت به‌صورت سالانه ۶ میلیارد تومان فروش دارد.

ابتدا باید ارزش فروش هر سهم را محاسبه کنیم؛ برای این کار ۶ میلیارد تومان یعنی فروش سالانه شرکت را بر ۱،۵۰۰،۰۰۰ یعنی تعداد سهام آن تقسیم می‌شود. جواب برابر است با: ۴۰۰۰ تومان

حالا برای محاسبه P/S، قیمت هر سهم یعنی ۸۰۰۰ تومان را بر ارزش فروش هر سهم یعنی ۴۰۰۰ تومان تقسیم می‌کنیم: نسبت قیمت به فروش این شرکت، برابر عدد ۲ است.

در ادامه راجع‌ به تفسیر نسبت P/S هم صحبت خواهیم کرد اما قبل از آن، به سراغ روش دوم محاسبه P/S برویم. در این روش از ارزش فروش هر سهم برای محاسبه این نسبت استفاده می‌شود.

• مثال دوم: فرض کنید شرکتی دارای ۲ میلیون سهم و قیمت هر سهم ۵۰۰۰ تومان باشد. فروش سالانه این شرکت هم، ۳ میلیارد تومان است.

برای محاسبه P/S، ابتدا باید ارزش بازار شرکت را به دست بیاورید؛ یعنی ۲ میلیون را در ۵۰۰۰ تومان ضرب کنید. عدد به دست آمده می‌شود: ۱۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ تومان

حال برای به دست آوردن نسبت قیمت به فروش این عدد را بر ارزش کل فروش سالانه شرکت یعنی ۳ میلیارد تومان تقسیم می‌کنیم که در این مثال جواب ۳.۳۳ می‌شود.

روش های محاسبه نسبت P/S در بورس

برای به دست آوردن و متوجه شدن نسبت P/S شرکت‌های بورسی دو راه متداول وجود دارد.

روش اول محاسبه P/S

در این روش می‌توانید این نسبت را در تابلوی نماد معاملاتی مورد نظر در وب‌سایت TSETMC.COM مانند تصویر زیر مشاهده کنید:

توجه کنید که این روش ممکن است از دقت کامل برخودار نباشد اما معمولا تا حد قابل قبولی به واقعیت نزدیک است.

روش دوم محاسبه P/S

در این حالت باید مراحلی را طی کنید تا این نسبت را به دست آورید. در ادامه مراحل محاسبه نسبت P/S را به ترتیب مشاهده می‌کنید:

1. مشاهده تعداد سهام و قیمت پایانی شرکت از طریق تابلوی معاملاتی در وب سایت TSETMC.COM
2. بررسی صورت‌های مالی شرکت در وب‌سایت کدال
3. مشاهده ارزش کل فروش در 12 ماه گذشته در صورت‌های مالی و تقسیم آن بر تعداد سهام شرکت
4. تقسیم کردن قیمت پایانی بر ارزش فروش به ازای هر سهم (عددی که در مرحله قبل به دست آوردید.)

توجه داشته باشید که توضیحات بالا مربوط به محاسبه P/S گذشته‌نگر است و در صورتی که می‌خواهید P/S فوروارد یا همان آینده‌نگر را به دست آورید؛ باید مقدار و ارزش فروش را با توجه به عوامل تاثیرگذار در فروش شرکت در ماه‌های آینده پیش‌بینی کنید.

نسبت P/S بالا بهتر است یا پایین؟

حالا که با نحوه محاسبه نسبت قیمت به فروش آشنا شدیم، سوال اصلی این است که اعداد به‌دست‌آمده را چگونه باید تفسیر کنیم؟

اول از همه این را بگوییم که متر و معیار ثابتی وجود ندارد اما به طور معمول اگر عدد حاصل از محاسبه نسبت قیمت به فروش، بیشتر از ۲ باشد، نشان‌دهنده نسبت بالای P/S است. یعنی سرمایه‌گذاران حاضر هستند برای خرید سهام شرکت مبلغی بیشتر از فروش آن پرداخت کنند. این اتفاق ممکن است به این دلیل افتاده باشد که بازار انتظار رشد فروش و درآمدهای شرکت را دارد.

اگر نسبت قیمت به فروش کمتر از ۱ باشد، بیانگر پایین بودن P/S است. این نسبت ممکن است نشان‌دهنده آن باشد که شرکت نسبت به فروش خود، ارزش پایینی در بازار دارد. البته این عدد می‌تواند به‌خاطر ارزش‌گذاری کمتر از حد واقعی شرکت هم باشد که برای سرمایه‌گذاران فرصت خوبی برای خرید محسوب می‌شود. همچنین ممکن است نشان دهنده انتظارات منفی سرمایه‌گذاران از وضعیت آینده شرکت یا حتی شرایط نامناسب بازار باشد.

به این مورد دقت کنید که نسبت قیمت به فروش در صنایع مختلف وضعیت متفاوتی دارد و البته بازهم باید بگوییم که این نسبت به تنهایی برای ارزیابی ارزش سهام یک شرکت کافی نیست و باید با سایر معیارها و به‌صورت ترکیبی از آن استفاده کرد.

این نکته را هم باید اضافه کنیم که بالا یا پایین بودن این نسبت به‌صورت مطلق چندان معنا ندارد و بهتر است با میانگین صنعت و شرکت‌های هم‌رده مقایسه شود. در بعضی صنایع، نسبت P/S به‌طور طبیعی بالاتر و در برخی دیگر پایین‌تر است.

سخن آخر

نسبت P/S یکی از ابزارهای مهم در تحلیل است؛ مخصوصا برای ارزیابی شرکت‌هایی که هنوز به سودآوری نرسیده‌اند یا درآمدهای پایداری ندارند. با این حال، این نسبت به تنهایی نمی‌تواند تصویر کاملی از عملکرد مالی یک شرکت ارائه دهد و باید در کنار سایر نسبت‌های مالی، اطلاعات مربوط به سودآوری و ... استفاده شود. همچنین لازم است به دقت بررسی کنید که برای مثال نسبت P/S پایین در شرکت مورد نظر نشانه‌ای از فرصت برای سرمایه‌گذاری است یا پایین بودن این نسبت دلایلی دارد که ممکن است از دید شما پنهان مانده باشد.